सुनंद नाम गोपस्य कन्याभूत्स महामुनिः । सुनंदेति समाख्याता या वीणां बिभ्रती करे
तो महर्षी पुढे सूनंद नावाच्या गवळ्याची कन्या म्हणून जन्माला आला. तिचे नाव सूनंदा होते, ती हातात वीणा धरून होती.
मुनिरन्यः सत्यतपा इति ख्यातो महाव्रतः । सशुष्कपत्रं भुंक्ते यः प्रजजाप परं मनुम्
दुसरा एक ऋषी, सत्यतप नावाने प्रसिद्ध, मोठा व्रती, तो केवळ सुकलेली पाने खात असे आणि सर्वोच्च मंत्र जपत असे.
रत्यंतं कामबीजेन पुटितं च दशाक्षरम् । स प्रदध्यौ मुनिवरश्चित्रवेषधरं हरिम्
त्याने कामबीजाने पूरित दहा अक्षरी मंत्र जपला आणि तो श्रेष्ठ ऋषी विविध वेशातील हरि यांचे ध्यान करू लागला.
धृत्वा रमाया दोर्वल्लीद्वितयं कंकणोज्ज्वलम् । नृत्यंतमुन्मदंतं च संश्लिष्यं तं मुहुर्मुहुः
त्याने रमाच्या दोन्ही हातातील उजळ कंकण घातलेला, आनंदाने नाचणारा, वारंवार रमेला मिठी मारणारा हरि पाहिला.
हसंतमुच्चैरानंदतरंगं जठरांबरे । दधतं वेणुमाजानु वैजयंत्या विराजितम्
तो मोठ्याने हसत होता, आनंदाच्या लाटा उसळत होत्या, पोटावर वस्त्र घातलेले, गुडघ्यापर्यंत वेणू धरलेला, वैजययंती माळेने शोभणारा होता.
स्वेदांभः कणसंसिक्त ललाटवलिताननम् । त्यक्त्वा त्यक्त्वा स वै देहं तपसा च महामुनिः
त्याच्या कपाळावर घामाचे थेंब होते, चेहरा तेजस्वी दिसत होता. त्या महर्षीने पुन्हा पुन्हा तपाने आपला देह सोडला.
दशकल्पांतरे जातो ह्ययं नंदवनादिह । सुभद्र नाम्नो गोपस्य कन्या भद्रेति विश्रुता
दहा कल्पांनी, तो नंदवनात इथे सुभद्र नावाच्या गवळ्याची कन्या म्हणून जन्माला आला. तिचे नाव भद्रा म्हणून प्रसिद्ध झाले.
यस्याः पृष्ठतले दिव्यं व्यजनं परिदृश्यते । हरिधामाभिधानस्तु कश्चिदासीन्महामुनिः
जिच्या पाठीवर दिव्य पंखा दिसे, अशी एक कन्या होती. तिच्या बाबतीत हरिधामा नावाचा एक मोठा ऋषी होता.
सोऽप्यतप्यत्तपः कृच्छ्रं नित्यं पत्रैकभोजनम् । आशुसिद्धिकरं मंत्रं विंशत्यर्णं प्रजप्तवान्
त्यानेही कठोर तप केले, नेहमी फक्त एक पान खायचा, आणि लवकर सिद्धी देणारा वीस अक्षरी मंत्र जपत असे.
अनंतरं कामबीजादध्यारूढं तदेव तु । माया तत्पुरतो व्योम हंसासृग्द्युतिचंद्रकम्
कामबीजानंतर लगेचच त्याने तोच मंत्र स्थापित केला. त्याच्या समोर आकाशात, हंसाच्या रक्तासारखी आणि चंद्रासारखी कांती असलेली माया प्रकट झाली.
ततो दशाक्षरं पश्चान्नमोयुक्तं स्मरादिकम् । दध्यौ वृंदावने रम्ये माधवीमंडपे प्रभुम्
मग, 'नम:' आणि स्मरपूर्वक दहा अक्षरी मंत्र घेत, तो सुंदर वृंदावनात माधवी मंडपात प्रभूचे ध्यान करू लागला.
उत्तानशायिनं चारुपल्लवास्तरणोपरि । कयाचिदतिकामार्त्त बल्लव्या रक्तनेत्रया
त्याने पाहिले की, तो सुंदर कोवळ्या पानांच्या आसनावर पाठ टेकून झोपलेला आहे, आणि एक गवळण, ती प्रचंड प्रेमाने डोळे लाल झालेली, त्याच्यासोबत आहे.
वक्षोजयुगमाच्छाद्य विपुलोरः स्थलं मुहुः । संचुंब्यमानगंडांतं तृप्यमानरदच्छदम्
ती आपल्या उरोजांनी त्याचे रुंद छाती झाकत होती, पुन्हा पुन्हा त्याचे गाल चुंबत होती, आणि त्याच्या हसऱ्या ओठांत तृप्त होत होती.
कलयंतं प्रियां दोर्भ्यां सहासं समुदाद्भुतम् । स मुनिश्च बहून्देहां स्त्यक्त्वा कल्पत्रयांतरे
त्याने पाहिले की, तो आपल्या दोन्ही हातांनी प्रियेचे आलिंगन करत आहे, हास्याने आश्चर्यचकित झाला आहे. आणि त्या ऋषीने तीन कल्पांमध्ये अनेक देह सोडले.
सारंगनाम्नो गोपस्य कन्याभूच्छुभलक्षणा । रंगवेणीति विख्याता निपुणा चित्रकर्मणि
सारंग नावाच्या गवळ्याची एक कन्या होती, शुभ चिन्हांनी युक्त, रंगवेणी म्हणून प्रसिद्ध, चित्रकलेत अत्यंत कुशल.
यस्या दंतेषु दृश्यंते चित्रिताः शोणबिंदवः । ब्रह्मवादी मुनिः कश्चिज्जाबालिरिति विश्रुतः
तिच्या दातांवर चित्रासारखे लाल ठिपके दिसायचे; जाबालि नावाचा एक ब्रह्मज्ञानी ऋषी होता.
सतपः सुरतो योगी विचरन्पृथिवीमिमाम् । स एकस्मिन्महारण्ये योजनायुतविस्तृते
तो ऋषी कठोर तप करीत, सदाचाराला वाहून घेतलेला आणि योगी होता; तो या पृथ्वीवर एकटा फिरत असे, दहा योजन विस्तारलेल्या घनदाट अरण्यात.
यदृच्छयागतोऽपश्यदेकां वापीं सुशोभनाम् । सर्वतः स्फाटिकाबंधतटां स्वादुजलान्विताम्
अचानक त्याला एक सुंदर तळे दिसले, सर्व बाजूंनी स्फटिकाच्या काठांनी बांधलेले, गोड पाण्याने भरलेले.
विकासिकमलामोदवायुना परिशीलिताम् । तस्याः पश्चिमदिग्भागे मूले वटमहीरुहः
त्या तळ्याभोवती फुललेल्या कमळांचा सुगंध वाहणारा वारा दरवळत होता; त्याच्या पश्चिम बाजूला, तळाशी एक मोठे वडाचे झाड होते.
अपश्यत्तापसीं कांचित्कुर्वंतीं दारुणं तपः । तारुण्यवयसायुक्तां रूपेणाति मनोहराम्
तेथे त्याने एक तपस्विनी पाहिली, जी कठोर तप करत होती, तारुण्याने युक्त आणि रूपाने अत्यंत सुंदर.
चंद्रांशुं सदृशाभासां सर्वावयवशोभनाम् । कृत्वा कटितटे वामपाणिं दक्षिणतस्तदा
ती चंद्रकिरणांसारख्या तेजाने उजळून निघाली होती, तिचे सर्व अवयव मोहक होते; तिने डावा हात कंबरेवर आणि उजवा हात बाजूला ठेवला होता.
ज्ञानमुद्रां च बिभ्राणामनिमेषविलोचनाम् । त्यक्ताहारविहारां च सुनिश्चलतयास्थिताम्
ती ज्ञानमुद्रा धारण करून, न हलणाऱ्या डोळ्यांनी बसली होती; तिने अन्न आणि सुखाचा त्याग केला होता, आणि पूर्णपणे स्थिर राहिली होती.
जिज्ञासुस्तां मुनिवरस्तस्थौ तत्र शतं समाः । तदंते तां समुत्थाप्य चलितां विनयान्मुनिः
त्या तपस्विनीला जाणून घेण्याची इच्छा ठेवून, तो महर्षी तिथे शंभर वर्षे उभा राहिला; त्या काळानंतर, ती हलू लागली तेव्हा, तो नम्रतेने तिला जागे केले.
अपृच्छत्का त्वमाश्चर्यरूपे किं वा चरिष्यसि । यदि योग्यं भवेत्तर्हि कृपया वक्तुमर्हसि
त्याने विचारले, 'हे अद्भुत रूप असणाऱ्या, तू कोण आहेस? येथे काय करीत आहेस? जर योग्य वाटले तर, कृपया मला सांग.'
अथाब्रवीच्छनैर्बाला तपसातीव कर्शिता । ब्रह्मविद्याहमतुला योगींद्रैर्या विमृग्यते
तेव्हा ती मुलगी, तपाने खूप कृश झालेली, हळू आवाजात म्हणाली: 'मी ती अतुलनीय ब्रह्मविद्या आहे, जी योगीश्वरांनी शोधली जाते.'
साहं हरिपदाम्भोजकाम्यया सुचिरं तपः । चराम्यस्मिन्वने घोरे ध्यायंती पुरुषोत्तमम्
'मी हरिच्या चरणकमळांची इच्छा धरून, या भयंकर अरण्यात खूप काळापासून तप करत आहे, आणि पुरुषोत्तमाचे ध्यान धरते.'
ब्रह्मानंदेन पूर्णाहं तेनानंदेन तृप्तधीः । तथापि शून्यमात्मानं मन्ये कृष्णरतिं विना
'मी ब्रह्मानंदाने पूर्ण आहे, त्या आनंदाने माझे मन तृप्त आहे; तरीही कृष्णप्रेमाशिवाय मी स्वतःला रिकामी समजते.'
इदानीमतिनिर्विण्णा देहस्यास्य विसर्ज्जनम् । कर्त्तुमिच्छामि पुण्यायां वापिकायामिहैव तु
'आता मी सर्वस्वी विरक्त झाले आहे, म्हणून या पुण्य तळ्यात मी हे शरीर सोडण्याची इच्छा करते.'
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या मुनिरत्यंतविस्मितः । पतित्वा चरणे तस्याः कृष्णोपासाविधिं शुभम्
तिचे बोल ऐकून, तो ऋषी अत्यंत आश्चर्यचकित झाला; तिच्या पायांवर पडून, त्याने कृष्णोपासनेची पवित्र पद्धत विचारली.
पप्रच्छ परमप्रीतस्त्यक्त्वाध्यात्मविरोचनम् । तयोक्तं मंत्रमाज्ञाय जगाम मानसं सरः
परम आनंदाने, स्वतःचा अध्यात्मिक अभिमान सोडून, त्याने तिला विचारले; तिच्याकडून मंत्र शिकून, तो मानस सरोवराकडे गेला.