तत आभाष्य तं गोपप्रवरं मुनिपुंगवः । यदा गंतुं मनश्चक्रे तत्रैवं भानुरब्रवीत्
मग त्या श्रेष्ठ गोपाशी बोलून, जेव्हा तो महान ऋषी निघण्याचा विचार करू लागला, तेव्हा भानू म्हणाला —
एकास्ति पुत्रिका देव देवपत्न्युपमा मम । कनीयसी शिशोरस्य जडांधबधिराकृतिः
माझ्याकडे एक कन्या आहे, हे देव, जी देवपत्नींसारखी आहे. ती या मुलापेक्षा लहान आहे, पण मूर्ख, आंधळी आणि बहिरीसारखी दिसते.
उत्साहाद्वृद्धये याचे त्वां वरं भगवत्तम । प्रसन्नदृष्टिमात्रेण सुस्थिरां कुरु बालिकाम्
तिच्या वाढीसाठी मी तुला एक वर मागतो, हे भगवंतांमध्ये श्रेष्ठ. तुझ्या कृपादृष्टीने माझ्या मुलीला पूर्णपणे बरी कर.
श्रुत्वैवं नारदो वाक्यं कौतुकाकृष्टमानसः । अथ प्रविश्य भवनं लुठंतीं भूतले सुताम्
हे ऐकून नारदाच्या मनात कुतूहल निर्माण झाले. मग तो घरात गेला आणि जमिनीवर रांगणारी ती मुलगी पाहिली.
उत्थाप्यांके निधायातिस्नेहविह्वलमानसः । भानुरप्याययौ भक्तिनम्रो मुनिवरांतिकम्
तिला उचलून मांडीवर घेत, अतिशय प्रेमाने मन भरून आलेला भानू भक्तिभावाने वाकून त्या ऋषीसमोर गेला.
अथ भागवतश्रेष्ठः कृष्णस्यातिप्रियो मुनिः । दृष्ट्वा तस्याः परं रूपमदृष्टाश्रुतमद्भुतम्
तेव्हा भगवंताचा सर्वात प्रिय व श्रेष्ठ भक्त, तो ऋषी, तिचे अद्भुत, कधी न पाहिलेले, न ऐकलेले रूप पाहून आश्चर्यचकित झाला.
अभूत्पूर्वसमं मुग्धो हरिप्रेमा महामुनिः । विगाह्य परमानंदसिंधुमेकरसायनम्
हरिप्रेमाने भरलेला तो महान ऋषी जणू पूर्वीप्रमाणेच भान हरपून गेला, आणि परमानंदाच्या अथांग सागरात बुडून गेला.
मुहूर्त्तद्वितयं तत्र मुनिरासीच्छिलोपमः । मुनींद्रः प्रतिबुद्धस्तु शनैरुन्मील्य लोचने
दोन क्षण तो ऋषी तिथे शिळेसारखा बसून राहिला; मग तो ऋषीश्रेष्ठ हळूहळू भानावर येऊन डोळे उघडले.
महाविस्मयमापन्नस्तूष्णीमेव स्थितोऽभवत् । अंतर्हृदि महाबुद्धिरेवमेवं व्यचिंतयत्
महान आश्चर्याने भारावून तो गप्पच बसून राहिला; आणि मनातल्या मनात विचार करू लागला.
भ्रांतं सर्वेषु लोकेषु मया स्वच्छंदचारिणा । अस्या रूपेण सदृशी दृष्ट्वा नैव च कुत्रचित्
मी सर्व लोकांत मुक्तपणे फिरलो, पण तिच्या रूपासारखे कुठेच काहीच पाहिले नाही.
ब्रह्मलोके रुद्रलोक इंद्रलोके च मे गतिः । न कोपि शोभाकोट्यंशः कुत्राप्यस्या विलोकितः
ब्रह्मलोक, रुद्रलोक, इंद्रलोक या सगळीकडे मी गेलो, पण तिच्या तेजाचा शतांशही कुठेच दिसला नाही.
महामाया भगवती दृष्टा शैलेंद्रनंदिनी । यस्या रूपेण सकलं मुह्यते सचराचरम्
मी ती महामाया, पर्वतराजाची कन्या, जिने चराचर सृष्टीला मोहात पाडले, तिलाही पाहिले आहे.
साप्यस्याः सुकुमारांगी लक्ष्मीं नाप्नोति कर्हिचित् । लक्ष्मीः सरस्वती कांति विद्याद्याश्च वरस्त्रियः
पण तिच्या नाजूक अंगांची लक्ष्मीही कधीच बरोबरी करू शकत नाही; लक्ष्मी, सरस्वती, कांती, विद्या आणि इतर श्रेष्ठ स्त्रिया—
छायामपि स्पृशंत्यस्याः कदाचिन्नैव दृश्यते । विष्णोर्यन्मोहिनीरूपं हरो येन विमोहितः
कधीच तिच्या सावलीलाही स्पर्श करू शकत नाहीत; हे विष्णूचे मोहिनी रूप आहे, ज्यामुळे शंकरही मोहून गेला.
मया दृष्टं च तदपि कुतोऽस्यासदृशं भवेत् । ततोऽस्यास्तत्त्वमाज्ञातुं न मे शक्तिः कथंचन
मीही ते रूप पाहिले आहे, पण तिच्याशी तुलना कशी होईल? म्हणून तिचे खरे स्वरूप जाणण्याची माझ्यात शक्तीच नाही.
अन्ये चापि न जानंति प्रायेणैनां हरेः प्रियाम् । अस्याः संदर्शनादेव गोविंदचरणांबुजे
इतरांनाही ही हरिप्रियेस ओळखता येत नाही; तिचे दर्शन झाले की गोविंदाच्या चरणांवर आपोआप भक्ती निर्माण होते.
या प्रेमर्द्धिरभूत्सा मे भूतपूर्वा न कर्हिचित् । एकांते नौमि भवतीं दर्शयित्वातिवैभवम्
माझ्यात जी प्रेमाची प्रचंड वाढ झाली, ती कधीच झाली नव्हती; एकांतात मी तुला वंदन करतो, हे देवी, ज्याने असे वैभव दाखवलेस.
कृष्णस्य संभवत्यस्या रूपं परमतुष्टये । विमृश्यैवं मुनिर्गोपप्रवरं प्रेष्य कुत्रचित्
कृष्णाच्या परमोच्च समाधानासाठीच तिचे हे रूप प्रकट होते; असे विचार करून त्या ऋषीने श्रेष्ठ गवळ्याला कुठेतरी पाठवले.
निभृते परितुष्टाव बालिकां दिव्यरूपिणीम् । अपि देवि महायोगमायेश्वरि महाप्रभे
गुप्तपणे त्याने त्या दिव्य रूप असलेल्या बालिकेचे स्तुती केली: 'हे देवी, हे महायोगमाये, हे महाप्रभु!'
महामोहनदिव्यांगि महामाधुर्यवर्षिणि । महाद्भुतरसानंदशिथिलीकृतमानसे
'हे मोहक दिव्य अंग असणाऱ्या, जे अत्युच्च माधुर्याचा वर्षाव करतेस, आणि अद्भुत आनंदरसाने मन पूर्णपणे विरघळले आहे!'
महाभाग्येन केनापि गतासि मम दृक्पथम् । नित्यमंतर्मुखादृष्टिस्तव देवि विभाव्यते
'कुठल्या तरी मोठ्या भाग्याने तू माझ्या डोळ्यांसमोर आलीस; हे देवी, तुझे दर्शन नेहमी अंतर्मनातच होते.'
अंतरेव महानंदपरितृप्तैव लक्ष्यसे । प्रसन्नं मधुरं सौम्यमिदं सुमुखमंडनम्
'अंतःकरणात तू नेहमी परमानंदाने तृप्त दिसतेस; हे प्रसन्न, मधुर, सौम्य आणि सुंदर मुखकमल!'
व्यनक्तिपरमाश्चर्यं कमप्यंतः सुखोदयम् । रजः संबंधिकलिका शक्तिस्तत्वातिशोभने
अद्भुत अशा व्यक्त होणारी, अंतःकरणात आनंदाची लहर निर्माण करणारी, हीच रजोगुणाची सूक्ष्म शक्ती आहे, हे तेजस्विनी तत्व.
सृष्टिस्थितिसमाहाररूपिणी त्वमधिष्ठिता । तत्त्वं विशुद्धसत्वाशु शक्तिर्विद्यात्मिका परा
सृष्टी, स्थिती आणि संहार यांचे रूप म्हणून तूच वावरतेस; तुझं खरं स्वरूप म्हणजे निर्मळ सत्त्व, श्रेष्ठ शक्ती आणि ज्ञानाचं मूळ.
परमानंदसंदोहं दधती वैष्णवं परम् । का त्वयाश्चर्यविभवे ब्रह्मरुद्रादिदुर्गमे
परम आनंदाचा खजिना बाळगणारी, खऱ्या अर्थाने वैष्णव आणि दिव्य असलेली, तुझ्या अद्भुत वैभवाला ब्रह्मा, रुद्र आणि इतर कोणीच समजू शकत नाही.
योगींद्राणां ध्यानपथं न त्वं स्पृशसि कर्हिचित् । इच्छाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिस्तवेशितुः
सर्वश्रेष्ठ योग्यांच्या ध्यानमार्गालाही तू कधीच स्पर्श करत नाहीस; इच्छा, ज्ञान आणि क्रियेच्या शक्ती या तुझ्या स्वामीच्या आहेत.
तवांशमात्रमित्येवं मनीषा मे प्रवर्त्तते । मायाविभूतयोऽचिंत्यास्तन्मायार्भकमायिनः
माझ्या समजुतीनुसार, हे सर्व तुझ्या केवळ एका अंशासारखेच आहेत; मायेच्या लीला आणि तिच्या प्रभावातून निर्माण झालेले मायावी हे सर्वच अगम्य आहेत.
परेशस्य महाविष्णोस्ताः सर्वास्ते कलाकलाः । आनंदरूपिणी शक्तिस्त्वमीश्वरि न संशयः
हे सर्व महान विष्णूच्या केवळ अंश आहेत; हे ईश्वरी, तूच आनंदमय शक्ती आहेस, यात काहीच शंका नाही.
त्वया च क्रीडते कृष्णो नूनं वृंदावने वने । कौमारेणैव रूपेण त्वं विश्वस्य च मोहिनी
तुझ्यामुळे श्रीकृष्ण नक्कीच वृंदावनाच्या वनात रमतो; तारुण्याच्या रूपात तू संपूर्ण विश्वाला मोहात टाकणारी आहेस.
तारुण्यवयसा स्पृष्टं कीदृक्ते रूपमद्भुतम् । कीदृशं तव लावण्यं लीलाहासेक्षणान्वितम्
तारुण्याच्या वयाने स्पर्शलेलं तुझं अद्भुत रूप कसं आहे? तुझं हास्य आणि खेळकर नजरेने सजलेलं सौंदर्य किती अप्रतिम आहे!