श्रीकृष्णचरितं ह्येतद्यः पठेत्प्रयतः शुचिः । शृणुयाद्वापि यो भक्त्या गोविंदे लभते रतिम्
जो कोणी श्रीकृष्णाची ही कथा भक्तीने आणि शुद्धतेने वाचतो किंवा श्रद्धेने ऐकतो, त्याला गोविंदावर प्रेम मिळते.
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे कृष्णचरिते सप्ततितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या पाताळखंडातील 'कृष्णचरित्र' या सत्तराव्या अध्यायाचा समाप्ती.
श्रीदेव्युवाच- भगवन्सर्वभूतेश सर्वात्मन्सर्वसंभव । देवेश्वर महादेव सर्वज्ञ करुणाकर
श्रीदेवी म्हणाली — भगवंत, सर्व जीवांचे स्वामी, सर्वांचा आत्मा, सर्वांचे मूळ, देवांचा अधिपती, महादेव, सर्वज्ञ, दयाळू.
त्वयानुकंपितैवाहं भूयोऽप्याहानुकंपया । त्रैलोक्यमोहना मंत्रास्त्वया मे कथिताः प्रभो
तुझ्या कृपेनेच मी पुन्हा बोलू शकले, तुझ्या दयेमुळेच; प्रभो, तू मला जे त्रैलोक्याला मोहून टाकणारे मंत्र सांगितलेस.
तेन देवेन गोपीभिर्महामोहनरूपिणा । केन केन विशेषण चिक्रीडे तद्वदस्व मे
त्या देवाने, जो मोठा मोह घालणारा रूप धारण करून, गोपींसोबत कोणत्या गुणांनी क्रीडा केली? ते मला सांग.
महादेव उवाच। एकदा वादयन्वीणां नारदो मुनिपुंगवः । कृष्णावतारमाज्ञाय प्रययौ नंदगोकुलम्
महादेव म्हणाले — एकदा वीणा वाजवत, मुनीमध्ये श्रेष्ठ असलेला नारद, कृष्णावताराची माहिती मिळवून, नंदाच्या गोपालकुलात गेला.
गत्वा तत्र महायोगमयेशं विभुमच्युतम् । बालनाट्यधरं देवदर्शनं नंदवेश्मनि
तेथे जाऊन त्याने योगाचा स्वामी, सर्वव्यापी, अचल असा प्रभू, बाललीला करणारा, नंदाच्या घरी असलेला तो दिव्य दर्शन पाहिला.
सुकोमलपटास्तीर्णहेमपर्यंकिकोपरि । शयानं गोपकन्याभिः प्रेक्षमाणं सदा मुदम्
मऊ वस्त्रांनी मांडलेल्या सोन्याच्या पलंगावर झोपलेला, गवळणींनी नेहमी आनंदाने पाहणारा.
अतीव सुकुमारांगं मुग्धं मुग्धविलोकनम् । विस्रस्तनीलकुटिलकुंतलावनिमंडलम्
अतिशय नाजूक शरीर, निरागस आणि मोहक नजर, मोकळे, काळे, कुरळे केस त्याच्या भोवती वलय तयार करणारे.
किंचित्स्मितांकुरव्यंजदेकद्विरदकुड्मलम् । स्वप्रभाभिर्भासयंतं समंताद्भवनोदरम्
ओठांवर हलकेसे स्मित उमटलेले, जे हत्तीच्या सोंडेच्या कळीसारखे दिसते, स्वतःच्या तेजाने घराच्या आत सर्वत्र प्रकाश पसरवणारा.
दिग्वाससं समालोक्य सोऽतिहर्षमवाप ह । संभाष्य गोपतिं नंदमाह सर्वप्रभुप्रियः
दिशा हेच वस्त्र असलेला तो पाहून, नारदाला फार आनंद झाला; सर्व देवांचे प्रिय असलेल्या नंदाशी बोलून म्हणाला:
नारायणपराणां तु जीवनं ह्यतिदुर्लभम् । अस्य प्रभावमतुलं न जानंतीह केचन
नारायणाला समर्पित असणाऱ्यांचे जीवन अतिशय दुर्मिळ असते; येथे त्याच्या अतुलनीय सामर्थ्याची कुणालाही कल्पना नाही.
भव ब्रह्मादयोऽप्यस्मिन्रतिं वांच्छन्ति शाश्वतीम् । चरितं चास्य बालस्य सर्वेषामेव हर्षणम्
शिव, ब्रह्मा आणि इतरही त्याच्यावर शाश्वत प्रेम मिळवण्याची इच्छा करतात; या बालकाची कृत्ये सर्वांना आनंद देतात.
मुदा गायंति शृण्वंति चाभिनंदंति तादृशाः । अस्मिंस्तव सुतेऽचिंत्यप्रभावे स्निग्धमानसाः
ते आनंदाने गातात, ऐकतात आणि आनंद साजरा करतात — असे ते, ज्यांचे मन तुझ्या पुत्रावर प्रेम करणारे आहे, ज्याची महती मोजता येणार नाही.
नराः संति न तेषां वै भवबाधा भविष्यति । मुंचेह परलोकेच्छाः सर्वा बल्लवसत्तम
अशा भक्त पुरुषांना संसाराच्या यातना होत नाहीत; गवळ्यांमध्ये श्रेष्ठा, येथे परलोकाची इच्छा सर्व सोडली जाते.
एकांतेनैकभावेन बालेऽस्मिन्प्रीतिमाचर । इत्युक्त्वा नंदभवनान्निष्क्रांतो मुनिपुंगवः
एकचित्ताने, एकनिष्ठ भावनेने या बालकावर प्रेम कर; असे सांगून, मुनीमध्ये श्रेष्ठ नारद नंदाच्या घरातून बाहेर गेला.
तेनार्चितो विष्णुबुद्ध्या प्रणम्य च विसर्जितः । अथासौ चिंतयामास महाभागवतो मुनिः
त्यांनी विष्णूची भावना ठेवून माझी पूजा केली, नमस्कार केला आणि मग मला परत जाण्यास सांगितले. त्यानंतर तो महान भक्त ऋषी मनात विचार करू लागला.
अस्य कांता भगवती लक्ष्मीर्नारायणे हरौ । विधाय गोपिकारूपं क्रीडार्थं शार्ङ्गधन्वनः
या प्रभूची प्रिय लक्ष्मी देवी, खेळण्यासाठी गोपीचे रूप घेऊन, नारायण म्हणजेच शार्ङ्गधन्वा यांच्या सोबत आहे.
अवश्यमवतीर्णा सा भविष्यति न संशयः । तामहं विचिनोम्यद्य गेहेगेहे व्रजौकसाम्
ती नक्कीच अवतार घेईल, यात शंका नाही. आज मी व्रजवासीयांच्या घराघरात तिचा शोध घेईन.
विमृश्यैवं मुनिवरो गेहानि व्रजवासिनाम् । प्रविवेशातिथिर्भूत्वा विष्णुबुद्ध्या सुपूजितः
अशा विचाराने तो श्रेष्ठ ऋषी व्रजवासीयांच्या घरात गेला, पाहुणा म्हणून गेला आणि त्याची विष्णूच्या भावनेने उत्तम पूजा करण्यात आली.
सर्वेषां बल्लवादीनां रतिं नंदसुते पराम् । दृष्ट्वा मुनिवरः सर्वान्मनसा प्रणनाम ह
सर्व गोप आणि इतरांच्या नंदपुत्रावर असलेली अपार प्रेमभावना पाहून त्या श्रेष्ठ मुनीने सर्वांना मनोमन वंदन केले.
गोपालानां गृहे बालां ददर्श श्वेतरूपिणीम् । स दृष्ट्वा तर्कयामास रमा ह्येषा न संशयः
एका गोपाच्या घरी त्याने गोरी रंगाची एक मुलगी पाहिली. तिला पाहून त्याच्या मनात आले, 'ही नक्कीच रमा आहे, यात शंका नाही.'
प्रविवेश ततो धीमान्नंदसख्युर्महात्मनः । कस्यचिद्गोपवर्य्यस्य भानुनाम्नो गृहं महत्
मग तो बुद्धिमान ऋषी नंदाचा मित्र असलेल्या भानू नावाच्या एका श्रेष्ठ गोपाच्या मोठ्या घरात गेला.
अर्चितो विधिवत्तेन सोऽप्यपृच्छन्महामनाः । साधो त्वमसि विख्यातो धर्मनिष्ठतया भुवि
त्याने विधिपूर्वक ऋषीची पूजा केली. मग तो उदार मनाचा भानू म्हणाला, 'साधू, तुम्ही धर्मनिष्ठेने पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहात.'
तवाहं धनधान्यादि समृद्धिं संविभावये । कच्चित्ते योग्यः पुत्रोऽस्ति कन्या वा शुभलक्षणा
मी तुला धन, धान्य आणि समृद्धी देतो. तुझ्याकडे योग्य असा मुलगा किंवा शुभ लक्षणांची मुलगी आहे का?
यतस्ते कीर्तिरखिलं लोकं व्याप्य भविष्यति । इत्युक्तो मुनिवर्य्येण भानुरानीय पुत्रकम्
तुझी कीर्ती सर्व जगात पसरली जाईल, असे श्रेष्ठ मुनीने सांगितल्यावर भानूने आपला मुलगा आणला.
महातेजस्विनं दृप्तं नारदायाभ्यवादयत् । दृष्ट्वा मुनिवरस्तं तु रूपेणाप्रतिमं भुवि
महातेजस्वी आणि गर्वीलेला तो मुलगा नारदाला वंदन करण्यासाठी आला. त्याला पाहून श्रेष्ठ मुनीने पृथ्वीवर अद्वितीय सौंदर्य असलेला असा कोणी नाही, असे अनुभवले.
पद्मपत्रविशालाक्षं सुग्रीवं सुंदरभ्रुवम् । चारुदंतं चारुकर्णं सर्वावयवसुंदरम्
कमळाच्या पानासारख्या मोठ्या डोळ्यांचा, सुंदर गळ्याचा, आकर्षक भुवया, मोहक दात, सुंदर कान आणि सर्व अंगांनी देखणा असा तो होता.
तं समाश्लिष्य बाहुभ्यां स्नेहाश्रूणि विमुच्य च । ततः स गद्गद प्राह प्रणयेन महामुनिः
त्याला दोन्ही हातांनी मिठी मारून, प्रेमाने अश्रू ढाळून, मग तो महान ऋषी गदगदलेल्या आवाजात प्रेमाने बोलला.
नारद उवाच-। अयं शिशुस्ते भविता सुसखा रामकृष्णयोः । विहरिष्यति ताभ्यां च रात्रिंदिवमतंद्रितः
नारद म्हणाले — 'हा तुझा मुलगा राम आणि कृष्णाचा प्रिय मित्र होईल. तो दोघांसोबत दिवस-रात्र थकवा न येता खेळेल.'