सुभ्रून्नतलताभंगीं सुकपोलं सुनासिकम् । सुग्रीवं सुंदरं वक्षो मनोहर मनोहरम्
तिच्या भुवया नाजूक वेलेसारख्या वाकलेल्या आहेत, गाल सुंदर, नाक देखणं, गळा सडसडीत आणि छाती मोहक—खरंच मनाला भुरळ घालणारी आहे.
किरीटिनं कुंडलिनं कंठभूषाविभूषितम् । मंजुमंजीरमाधुर्यादतिसौंदर्य विग्रहम्
ती मुकुट, कुंडलं घातलेली आहे, गळ्यात सुंदर दागिने झळकत आहेत, तिचं रूप फारच आकर्षक आहे आणि पैंजणांच्या मंजुळ आवाजाने गोडवा भरलेला आहे.
प्रियभृत्यगणाराध्यं यत्र संगीतकप्रियम् । पूर्णब्रह्मसदानंदं शुद्धसत्वस्वरूपकम्
तिच्या आवडत्या सेवकांनी तिची पूजा केली जाते, तिला गाणं आणि संगीत प्रिय आहे, ती पूर्ण ब्रह्माचं मूर्तिमंत रूप आहे, नेहमी आनंदी आणि शुद्ध सात्त्विक स्वरूपाची आहे.
तस्योर्द्ध्वे चांतरिक्षे च विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम् । अनादिमादिचिद्रूपं चिदानंदं परं विभुम्
तिच्या वर, आकाशात, सर्व देवांचा देव असलेला विष्णू आहे, तो अनादी, आद्य, चैतन्याचं मूळ रूप, परमानंदमय आणि सर्वव्यापी आहे.
त्रिगुणातीतमव्यक्तं नित्यमक्षयमव्ययम् । समेघपुंजमाधुर्यसौंदर्यश्यामविग्रहम्
तो तिन्ही गुणांपलीकडचा, अप्रकट, शाश्वत, नाश न होणारा आणि कधीही न बदलणारा आहे; त्याचं रूप मेघांच्या गडद रंगासारखं, गोड आणि सुंदर आहे.
नीलकुंचितसुस्निग्ध केशपाशातिसुंदरम् । अरविंददलस्निग्ध सुदीर्घचारुलोचनम्
त्याचे केस निळे, कुरळे आणि चमकदार आहेत, फारच देखणे; त्याच्या डोळ्यांची पापणी कमळाच्या पाकळीसारखी ओलसर, लांब आणि सुंदर आहे.
किरीटकुंडलोद्गंड शुद्धसत्वात्मभिर्वृतम् । आत्मारामैश्च चिद्रूपैस्तन्मूर्तिध्यानतत्परैः
तो मुकुट, कुंडलं आणि उठावदार गालांनी शोभलेला आहे, त्याच्या आजूबाजूला शुद्ध सात्त्विक आत्मे आहेत आणि स्वतःच्या मूर्तीचे ध्यान करणारे, आत्माराम आणि चैतन्यस्वरूप भक्त आहेत.
हृदयारूढ तद्ध्य्नौर्नासाग्रन्यस्तलोचनैः । क्रियतेऽहैतुकीभक्तिः कायहृद्वृत्तिभाषितैः
ज्यांची नजर नाकाच्या टोकावर स्थिर आहे, ज्यांचं हृदय त्याच्या ध्यानात मग्न आहे, असे भक्त शरीर, मन, कृती आणि वाणीने निष्काम भक्ती करतात.
तत्सव्ये यक्षगंधर्वसिद्धविद्याधरादिभिः । सुकांतैरप्सरःसंघैर्नृत्यसंगीततत्परैः
त्याच्या डाव्या बाजूला यक्ष, गंधर्व, सिद्ध, विद्याधर आणि इतर, तसेच सुंदर अप्सरांचा समूह, हे सर्व नृत्य आणि गाण्यात तल्लीन आहेत.
तदंगभजनं कामं वांछद्भिः कृष्णलालसैः । तदग्रे वैष्णवैः सर्वैश्चांतरिक्षे सुखासने
त्याच्या अंगांची सेवा करण्याची इच्छा बाळगणारे, कृष्णाची आसक्ती असलेले, आणि त्याच्या समोर सर्व वैष्णव आकाशात सुखाने बसलेले आहेत.
प्रह्लादनारदाद्यैश्च कुमारशुकवैष्णवैः । जनकाद्यैर्लसद्भावैर्हृद्बाह्य स्फूर्तितत्परैः
प्रह्लाद, नारद, कुमार, शुक, वैष्णव, जनक आणि इतर भक्त, त्यांच्या अंतःकरणात आणि बाह्य वर्तनात त्याच्या प्रकटतेत तल्लीन आणि भक्तिभावाने उजळलेले आहेत.
पुलकाकुलसर्वांगैः स्फुरत्प्रेमसमाकुलैः । रहस्यामृतसंसिक्तैरर्द्धयुग्माक्षरो मनुः
त्यांच्या संपूर्ण अंगावर रोमांच उभे राहतात, प्रेमाने ओथंबलेले असतात, गुप्त अमृतात न्हाल्यासारखे, आणि ते अर्धाक्षरी मंत्राचा जप करतात.
मंत्रचूडामणिः प्रोक्तः सर्वमंत्रैककारणम् । सर्वदेवस्य मंत्राणां कैशोरं मंत्रहेतुकम्
हा मंत्र सर्व मंत्रांचा शिरोमणी आहे, सर्व मंत्रांचा मूळ कारण आहे, सर्व देवतांच्या मंत्रांचा आधार आहे आणि सर्व तरुण मंत्रांचा उगम आहे.
सर्वकैशोरमंत्राणां हेतुश्चूडामणिर्मनुः । जपं कुर्वंति मनसा पूर्णप्रेमसुखाश्रयाः
हा शिरोमणी मंत्र सर्व तरुण मंत्रांचा कारण आहे; ते तो मंत्र मनातल्या मनात, पूर्ण प्रेमाच्या आनंदात मग्न होऊन जपतात.
वांछंति तत्पदांभोजे निश्चलं प्रेमसाधनम् । तद्बाह्ये स्फटिकाद्युच्च प्रावारे सुमनोहरे
ते त्या चरणकमळांची, स्थिर प्रेम मिळवण्याची साधना करतात; बाहेर सुंदर स्फटिक आणि इतर उंच, मनोहारी मंडप आहेत.
कुंकुमैः सितरक्ताद्यैश्चतुर्दिक्षु समाकुलैः । शुक्लं चतुर्भुजं विष्णुं पश्चिमे द्वारपालकम्
चारही दिशांना कुंकू, पांढरं आणि लाल रंगाचे ढीग आहेत; पश्चिमेला पांढरा, चार हातांचा विष्णू द्वारपाल म्हणून उभा आहे.
शंखचक्रगदापद्मकिरीटादि विभूषितम् । रक्तं चतुर्भुजं पद्मशंखचक्रगदायुधम्
तो शंख, चक्र, गदा, कमळ, मुकुट आणि इतर दागिन्यांनी सजलेला आहे; लाल रंगाचा, चार हातांचा, कमळ, शंख, चक्र आणि गदा या आयुधांनी युक्त आहे.
किरीटकुंडलोद्दीप्त द्वारपालकमुत्तरे । गौरं चतुर्भुजं विष्णुं शुखचक्रगदायुधम्
उत्तर दरवाज्यावर मुकुट आणि कुंडलांनी उजळणारा द्वारपाल उभा आहे; गोरा, चार हातांचा विष्णू, शंख, चक्र आणि गदा या शस्त्रांनी सजलेला आहे.
किरीटकुंडलाद्यैश्च शोभितं वनमालिनम् । पूर्वद्वारे द्वारपालं गौरं विष्णुं प्रकीर्तितम्
मस्तकी मुकुट, कानात कुंडलं आणि इतर दागिने घातलेला, गळ्यात वनफुलांची माळ घातलेला, पूर्व दरवाज्यावर उभा असलेला द्वारपाल, गोऱ्या वर्णाचा, ज्याला विष्णू म्हणून ओळखतात.
कृष्णवर्णं चतुर्बाहुं शंखचक्रादिभूषणम् । दक्षिणद्वारपालं तु श्रीविष्णुंकृष्णवर्णकम्
काळ्या वर्णाचा, चार हात असलेला, शंख, चक्र आणि इतर चिन्हांनी सजलेला, दक्षिण दरवाज्यावर उभा असलेला द्वारपाल, श्रीविष्णू, काळ्या वर्णाचा.
श्रीकृष्णचरितं ह्येतद्यः पठेत्प्रयतः शुचिः । शृणुयाद्वापि यो भक्त्या गोविंदे लभते रतिम्
जो कोणी श्रीकृष्णाची ही कथा भक्तीने आणि शुद्धतेने वाचतो किंवा श्रद्धेने ऐकतो, त्याला गोविंदावर प्रेम मिळते.
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे कृष्णचरिते सप्ततितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या पाताळखंडातील 'कृष्णचरित्र' या सत्तराव्या अध्यायाचा समाप्ती.
श्रीदेव्युवाच- भगवन्सर्वभूतेश सर्वात्मन्सर्वसंभव । देवेश्वर महादेव सर्वज्ञ करुणाकर
श्रीदेवी म्हणाली — भगवंत, सर्व जीवांचे स्वामी, सर्वांचा आत्मा, सर्वांचे मूळ, देवांचा अधिपती, महादेव, सर्वज्ञ, दयाळू.
त्वयानुकंपितैवाहं भूयोऽप्याहानुकंपया । त्रैलोक्यमोहना मंत्रास्त्वया मे कथिताः प्रभो
तुझ्या कृपेनेच मी पुन्हा बोलू शकले, तुझ्या दयेमुळेच; प्रभो, तू मला जे त्रैलोक्याला मोहून टाकणारे मंत्र सांगितलेस.
तेन देवेन गोपीभिर्महामोहनरूपिणा । केन केन विशेषण चिक्रीडे तद्वदस्व मे
त्या देवाने, जो मोठा मोह घालणारा रूप धारण करून, गोपींसोबत कोणत्या गुणांनी क्रीडा केली? ते मला सांग.
महादेव उवाच। एकदा वादयन्वीणां नारदो मुनिपुंगवः । कृष्णावतारमाज्ञाय प्रययौ नंदगोकुलम्
महादेव म्हणाले — एकदा वीणा वाजवत, मुनीमध्ये श्रेष्ठ असलेला नारद, कृष्णावताराची माहिती मिळवून, नंदाच्या गोपालकुलात गेला.
गत्वा तत्र महायोगमयेशं विभुमच्युतम् । बालनाट्यधरं देवदर्शनं नंदवेश्मनि
तेथे जाऊन त्याने योगाचा स्वामी, सर्वव्यापी, अचल असा प्रभू, बाललीला करणारा, नंदाच्या घरी असलेला तो दिव्य दर्शन पाहिला.
सुकोमलपटास्तीर्णहेमपर्यंकिकोपरि । शयानं गोपकन्याभिः प्रेक्षमाणं सदा मुदम्
मऊ वस्त्रांनी मांडलेल्या सोन्याच्या पलंगावर झोपलेला, गवळणींनी नेहमी आनंदाने पाहणारा.
अतीव सुकुमारांगं मुग्धं मुग्धविलोकनम् । विस्रस्तनीलकुटिलकुंतलावनिमंडलम्
अतिशय नाजूक शरीर, निरागस आणि मोहक नजर, मोकळे, काळे, कुरळे केस त्याच्या भोवती वलय तयार करणारे.
किंचित्स्मितांकुरव्यंजदेकद्विरदकुड्मलम् । स्वप्रभाभिर्भासयंतं समंताद्भवनोदरम्
ओठांवर हलकेसे स्मित उमटलेले, जे हत्तीच्या सोंडेच्या कळीसारखे दिसते, स्वतःच्या तेजाने घराच्या आत सर्वत्र प्रकाश पसरवणारा.