गोविंदस्य परं स्थानं किमस्य महिमोच्यते । श्रीमद्गोविंदमंत्रस्थ बल्लवीवृंदसेवितम्
हेच गोविंदाचं परम स्थान आहे — त्याच्या महिम्याचं वर्णन कसं करावं? तिथे श्री गोविंद मंत्र वास करतो, आणि त्याची सेवा ग्वाळणींचा समुदाय करतो.
दिव्यव्रजवयोरूपं कृष्णं वृंदावनेश्वरम् । व्रजेंद्रं संततैश्वर्यं व्रजबालैकवल्लभम्
तिथे, दिव्य व्रजाच्या रूपात, कृष्ण हा वृंदावनाचा स्वामी आहे, व्रजाचा राजा आहे, नेहमीच ऐश्वर्याने परिपूर्ण, आणि व्रजमधील गवळ्यांचा एकमेव लाडका आहे.
यौवनोद्भिन्नकैशोरं वयसाद्भुतविग्रहम् । अनादिमादिं सर्वेषां नंदगोपप्रियात्मजम्
त्याचं रूप तरुण वयाच्या उंबरठ्यावर आहे, बालपणातून बाहेर पडलेलं, सर्वांचं आद्य कारण, आणि नंदगोपाचा अत्यंत प्रिय मुलगा आहे.
श्रुतिमृग्यमजं नित्यं गोपीजनमनोहरम् । परंधाम परं रूपं द्विभुजं गोकुलेश्वरम्
ज्याला वेद शोधतात, जो अजन्मा, नित्य आहे, गोपींच्या मनाला भुरळ घालणारा, परम धाम, परम रूप, दोन भुजांचा, आणि गोकुलाचा स्वामी आहे.
बल्लवीनंदनं ध्यायेन्निर्गुणस्यैककारणम् । सुश्रीमंतं नवं स्वच्छं श्यामधाममनोहरम्
गोपिकांना आनंद देणाऱ्या, निर्गुणाचा एकमेव कारण असलेल्या, अत्यंत सुंदर, नेहमी नवा, स्वच्छ, श्यामवर्णी आणि मन मोहून टाकणाऱ्या प्रभूचं ध्यान करावं.
नवीननीरदश्रेणी सुस्निग्धं मंजुकुंडलम् । फुल्लेंदीवरसत्कांति सुखस्पर्शं सुखावहम्
नव्या काळ्या मेघांच्या गटासारखा, अत्यंत चमकदार आणि सुंदर कुंडलांनी सजलेला, फुललेल्या निळकमळासारखी कांती असलेला, स्पर्शानं सुख देणारा आणि आनंद देणारा आहे.
दलितांजनपुंजाभ चिक्कणं श्याममोहनम् । सुस्निग्धनीलकुटिलाशेषसौरभकुंतलम्
फाटलेल्या काजळाच्या गडद रंगासारखा, मऊ, श्यामवर्णी आणि मन मोहून टाकणारा, अत्यंत चमकदार, निळ्या, वळवलेल्या आणि सुगंधी केसांनी सजलेला आहे.
तदूर्ध्वं दक्षिणे काले श्यामचूडामनोहरम् । नानावर्णोज्ज्वलं राजच्छिखंडिदलमंडितम्
त्याच्या वरच्या बाजूला, उजव्या बाजूस, श्यामवर्णी सुंदर मुकुट आहे, विविध रंगांनी झगमगणारा, आणि राजेशाही मोरपिसांनी सजलेला आहे.
मंदारमंजुगोपुच्छाचूडं चारुविभूषणम् । क्वचिद्बृहद्दलश्रेणी मुकुटेनाभिमंडितम्
कधी मंदार फुलांची आणि मोरपिसांची सुंदर मुकुट घातलेली, मनोहर अलंकारांनी सजलेली, तर कधी मोठ्या हिरव्या पानांच्या रांगेने मस्तक शोभून उठलेले.
अनेकमणिमाणिक्यकिरीटभूषणं क्वचित् । लोलालकवृतं राजत्कोटिचंद्रसमाननम्
कधी अनेक रत्नांनी व माणिकांनी जडवलेल्या मुकुटांनी सजलेले, मोकळ्या, लहरत्या केसांनी, आणि चांदीच्या शिखरावरच्या चंद्रासारख्या तेजस्वी चेहऱ्याने.
कस्तूरीतिलकं भ्राजन्मंजुगोरोचनान्वितम् । नीलेंदीवरसुस्निग्ध सुदीर्घदललोचनम्
कस्तुरीचा तेजस्वी टिळा आणि उजळ पिवळ्या रंगाने सुशोभित, निळ्या कमळासारखी लांब, ओलसर आणि सुंदर डोळे.
आनृत्यद्भ्रूलताश्लेषस्मितं साचि निरीक्षणम् । सुचारून्नतसौंदर्य नासाग्राति मनोहरम्
नाचणाऱ्या भुवया, हलकी हसू, साच्या कटाक्षाने पाहणारे, आणि उंचावलेली, फारच मनमोहक नाकाची टोक.
नासाग्रगजमुक्तांशु मुग्धीकृत जगत्त्रयम् । सिंदूरारुणसुस्निग्धाधरौष्ठसुमनोहरम्
नाकाच्या टोकावर हत्तीच्या मण्यासारखा मोती, ज्याने तीनही लोक मोहून जातात, आणि सिंदूरासारख्या लाल, मऊ व मोहक ओठांनी.
नानावर्णोल्लसत्स्वर्णमकराकृतिकुंडलम् । तद्रश्मिपुंजसद्गंड मुकुराभलसद्द्युतिम्
नानाविध रंगांची, झळाळत्या सोन्याची, मकराच्या आकाराची कुंडले, ज्यांच्या किरणांनी गाल आरशासारखे चमकतात.
कर्णोत्पलसुमंदारमकरोत्तंस भूषितम् । श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं मुक्ताहारस्फुरद्गलम्
कानांवर कमळ, मंदार फुले आणि मकराच्या आकाराची अलंकार, छातीवर श्रीवत्स व कौस्तुभ, गळ्यात मोत्यांची माळ झळकत आहे.
विलसद्दिव्यमाणिक्यं मंजुकांचन मिश्रितम् । करे कंकणकेयूरं किंकिणीकटिशोभितम्
तेजस्वी दिव्य रत्ने आणि सुंदर सोन्याने मिसळलेली, हातात कंकण व केयूर, आणि कंबरेला किंकिणीने शोभलेली.
मंजुमंजीरसौंदर्य्यश्रीमदंघ्रि विराजितम् । कर्पूरागुरुकस्तूरीविलसच्चंदनादिकम्
सुंदर पैंजणांनी शोभलेले पाय, आणि कर्पूर, अगर, कस्तुरी व इतर सुगंधी चंदनाचा दरवळ.
गोरोचनादिसंमिश्र दिव्यांगरागचित्रितम् । स्निग्धपीतपटी राजत्प्रपदांदोलितांजनम्
गोरचनादि सुगंधी दिव्य लेपांनी रंगवलेले अंग, मऊ पिवळ्या वस्त्रांनी झाकलेले, पायात झळाळत्या बिचव्या आणि काळ्या अंजनाने शोभलेले.
गंभीरनाभिकमलं रोमराजीनतस्रजम् । सुवृत्तजानुयुगलं पादपद्ममनोहरम्
गंभीर, कमळासारखी नाभी, केसांची सुंदर रेषा, गोलाकार सुंदर गुडघ्यांची जोडी, आणि कमळासारखे मनोहारी पाय.
ध्वजवज्रांकुशांभोज करांघ्रि तलशोभितम् । नखेंदु किरणश्रेणी पूर्णब्रह्मैककारणम्
हातपायांवर ध्वज, वज्र, अंकुश आणि कमळाच्या खूणा, नखांमध्ये चंद्राच्या किरणांसारखी चमक, आणि पूर्ण ब्रह्माचे एकमेव कारण.
केचिद्वदंति तस्यांशं ब्रह्मचिद्रूपमद्वयम् । तद्दशांशं महाविष्णुं प्रवदंति मनीषिणः
काही जण म्हणतात, त्याचा अंश म्हणजे अद्वितीय ब्रह्मस्वरूप; ज्ञानी लोक म्हणतात, त्या ब्रह्माचा दहावा भाग म्हणजे महाविष्णू.
योगींद्रैः सनकाद्यैश्च तदेव हृदि चिंत्यते । त्रिभंगं ललिताशेष निर्माणसारनिर्मितम्
सनकादी श्रेष्ठ योगींनी हृदयात ध्यान केलेली तीच मूर्ती, त्रिभंग ललित आणि सर्व सृष्टीचा सार असलेली.
तिर्यग्ग्रीवजितानंतकोटिकंदर्पसुंदरम् । वामांसार्पित सद्गण्डस्फुरत्कांचनकुंडलम्
कंठ किंचित वाकलेला, अनंत नागांच्या गर्वालाही मागे टाकणारा, डाव्या गालावर झळाळते सोन्याचे कुंडल शोभत आहे.
सहापांगेक्षणस्मेरं कोटिमन्मथसुंदरम् । कुंचिताधरविन्यस्त वंशीमंजुकलस्वनैः
कडेने हसत पाहणारे, कोटी मदनांनाही लाजवणारे सौंदर्य, वाकलेल्या ओठांवर ठेवलेली बासरी, आणि मधुर सुरांनी भरलेली.
जगत्त्रयं मोहयंतं मग्नं प्रेमसुधार्णवे । श्रीपार्वत्युवाच-। परमं कारणं कृष्णं गोविंदाख्यं महत्पदम्
तीनही लोकांना मोहवणारा, प्रेमाच्या अमृतसागरात बुडालेला. श्री पार्वती म्हणाली: तोच कृष्ण, गोविंद नावाने प्रसिद्ध, सर्वश्रेष्ठ कारण आणि महान स्थान आहे.
वृंदावनेश्वरं नित्यं निर्गुणस्यैककारणम् । तत्तद्रहस्यमाहात्म्यं किमाश्चर्यं च सुंदरम्
वृंदावनाचा शाश्वत स्वामी, निर्गुणाचा एकमेव कारण; त्याचे गूढ महात्म्य आणि अद्भुत सौंदर्य काय आहे?
तद्ब्रूहि देवदेवेश श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो । ईश्वर उवाच-। यदंघ्रिनखचंद्रांशु महिमांतो न गम्यते
देवतांच्या देवते, हे प्रभो, मला ते ऐकायचं आहे, कृपया सांग. ईश्वर म्हणाले — त्याच्या पायांच्या नखांमधून उमटणाऱ्या चंद्रासारख्या किरणांचं मोठेपण कुणालाही समजू शकत नाही.
तन्माहात्म्यं कियद्देवि प्रोच्यते त्वं मुदा शृणु । अनंतकोटिब्रह्मांडे अनंतत्रिगुणोच्छ्रये
हे देवी, त्या महिम्याचं खरं स्वरूप पूर्णपणे सांगता येत नाही; आनंदानं ऐक. अनंत ब्रह्मांडांमध्ये, अनंत प्रकारच्या त्रिगुणांनी व्यापलेल्या जगात—
तत्कलाकोटिकोट्यंशा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सृष्टिस्थित्यादिना युक्तास्तिष्ठंति तस्य वैभवाः
त्या प्रभूच्या असंख्य शक्तींपैकी अगदी लहान अंश म्हणजे ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश; हे सर्व सृष्टी, स्थिती आणि इतर कार्यांमध्ये गुंतलेले आहेत आणि त्याच्या वैभवात वावरतात.
तद्रूपकोटिकोट्यंशाः कलाः कंदर्पविग्रहाः । जगन्मोहं प्रकुर्वंति तदंडांतरसंस्थिताः
त्याच्या मूळ रूपाचे असंख्य अंश म्हणजे कामदेवाचे विविध रूपे; हे सर्व प्रत्येक ब्रह्मांडात राहून जगाला मोहात टाकतात.