तदा मे कृतवान्राम द्विजोऽनुग्रहमुत्तमम् । वाजितां प्राप्नुहि मखे राजराजस्य तापस
मग, हे राम, त्या ब्राह्मणाने मला मोठे वर दिले: 'तपस्व्या, तुला राजाधिराजाच्या अश्वमेध यज्ञात भाग घ्यायला मिळेल.'
पश्चात्तद्धस्तसंपर्काद्याहि तत्परमं पदम् । दिव्यं वपुर्मनोहारि धृत्वा दंभविवर्जितम्
नंतर, त्यांच्या हाताचा स्पर्श झाल्यावर, तू त्या परमपदाला जाशील; दिव्य, मनमोहक आणि ढोंग नसलेले रूप धारण करशील.
तेन शापोपिसंदिष्टो ममानुग्रहतां गतः । यदहं तव हस्तस्य स्पर्शं प्राप्तो मनोरमम्
अशा प्रकारे, तो शापही माझ्यासाठी वरदान ठरला, कारण मला तुझ्या हाताचा आनंददायक स्पर्श मिळाला.
यदेव राम देवादिदुर्लभं बहुजन्मभिः । तत्तेऽहं करजस्पर्शं प्राप्तवानिह दुर्लभम्
हे राम, जे देवांनाही अनेक जन्मांत दुर्लभ आहे, तो तुझ्या हाताचा दुर्मिळ स्पर्श मी येथे प्राप्त केला.
आज्ञापय महाराज त्वत्प्रसादादहं महत् । गच्छामि शाश्वतं स्थानं तव दुःखादिवर्जितम्
राजा, मला आज्ञा द्या. तुमच्या कृपेने मी आता त्या शाश्वत स्थानाकडे जात आहे, जिथे दुःख वगैरे काहीच नाही.
न यत्र शोको न जरा न मृत्युः कालविभ्रमः । तत्स्थानं देव गच्छामि त्वत्प्रसादान्नराधिप
देवा, तुझ्या कृपेने, हे नराधिपा, मी त्या ठिकाणी जात आहे जिथे शोक नाही, वार्धक्य नाही, मृत्यू नाही आणि काळाचा गोंधळही नाही.
इत्युक्त्वा तं परिक्रम्य विमानवरमारुहत् । अनेकरत्नखचितं सर्वदेवाधिवंदितम्
असं म्हणून त्याने त्या राजाची प्रदक्षिणा केली आणि अनेक रत्नांनी सजवलेले, सर्व देवांनी वंदन केलेले उत्तम विमानावर चढला.
गतोऽसौ शाश्वतस्थानं रामपादप्रसादतः । पुनरावृत्तिरहितं शोकमोहविवर्जितम्
तो रामाच्या पादुकांची कृपा मिळवून, पुन्हा न परतणाऱ्या, शोक व मोह नसलेल्या शाश्वत स्थानाला गेला.
तेन तत्कथितं श्रुत्वा रामं ज्ञात्वेतरे जनाः । विस्मयं प्रापिरे सर्वे परस्परमुदुन्मदाः
त्याने सांगितलेले ऐकून आणि रामाला ओळखून, इतर सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले आणि एकमेकांत आनंद व्यक्त करू लागले.
शृणु द्विजमहाबुद्धे दंभेनापि स्मृतो हरिः । ददाति मोक्षं सुतरां किं पुनर्दंभवर्जनात्
हे बुद्धिमान ब्राह्मण, ऐक! दांभिकपणाने जरी हरिचे स्मरण केले तरी तो मुक्ती देतो, मग दांभिकपणा सोडून केल्यास किती अधिक मिळेल!
यथाकथंचिद्रामस्य कर्तव्यं स्मरणं परम् । येन प्राप्नोति परमं पदं देवादिदुर्लभम्
रामाचे स्मरण जसे जमेल तसे करावे, कारण त्यानेच ते परमपद मिळते जे देवांनाही दुर्लभ आहे.
तच्चित्रं वीक्ष्य मुनयः कृतार्थं मेनिरे निजम् । यद्रामचरणप्रेक्षा करस्पर्शपवित्रितम्
हे अद्भुत दृश्य पाहून, ऋषींना वाटले की त्यांचे जीवन सफल झाले, कारण त्यांना रामाचे चरण पाहायला मिळाले आणि त्याच्या हाताचा स्पर्श मिळाला.
गते तस्मिन्सुरे स्वर्गं हयरूपधरे पुरा । उवाच रामस्तपसां निधीन्वेदविदुत्तमान्
घोड्याचे रूप धारण केलेला तो देव स्वर्गात गेल्यावर, रामाने वेदज्ञ आणि तपस्वी श्रेष्ठ ऋषींना विचारले.
किं कर्तव्यं मयाब्रह्मन्हयो नष्टो गतः सुखम् । होमः कथं पुरोभावी सर्वदैवततर्पकः
ब्राह्मण, आता मी काय करावे? घोडा हरवला आणि सुखाला गेला. सर्व देवांना तृप्त करणारा यज्ञ कसा पूर्ण करावा?
यथा स्यात्सुरसंतृप्तिर्यथा मे मख उत्तमः । तथा कुर्वंतु मुनयो यथा मे स्याद्विधिश्रुतम्
माझा यज्ञ उत्तम व्हावा आणि देवांना पूर्ण तृप्ती मिळावी, तसेच शास्त्रानुसार सर्व काही व्हावे, यासाठी ऋषींनी तसेच करावे.
इति वाक्यं समाश्रुत्य जगाद मुनिसत्तमः । वसिष्ठः सर्वदेवानां चित्ताभिज्ञानकोविदः
हे ऐकून, सर्व देवांच्या मनाचा जाणकार आणि श्रेष्ठ ऋषी वसिष्ठ म्हणाले.
कर्पूरमाहर क्षिप्रं येन देवाः स्वयं पुरा । प्राप्य हव्यं ग्रहीष्यंति मद्वाक्यप्रेरिताधुना
लवकर कर्पूर आणा. पूर्वी ज्याने देवांनी स्वतः हवि घेतली होती, तोच मी सांगतो, आता ते माझ्या आज्ञेने ते स्वीकारतील.
इति वाक्यं समाकर्ण्य रामः क्षिप्रमुपाहरत् । कर्पूरं बहुदेवानां प्रीत्यर्थं बहुशोभनम्
हे ऐकताच, रामाने अनेक देवांच्या आनंदासाठी सुंदर असा पुष्कळ कर्पूर लवकर आणला.
तदा मुनिः प्रहृष्टात्मा देवानाह्वयदद्भुतान् । ते सर्वे तत्क्षणात्प्राप्ताः स्वपरीवारसंवृताः
तेव्हा आनंदित मनाने त्या ऋषीने अद्भुत देवांना बोलावले. ते सर्व आपल्या आपल्या परिवारासह त्या क्षणीच आले.
शेष उवाच- परिस्वादन्क्रतौ तृप्तिं न प्राप सुरसंयुतः
शेष म्हणाला — यज्ञातील हवि चाखूनही देवांना समाधान मिळाले नाही.
नारायणो महादेवो ब्रह्मा तत्र चतुर्मुखः । वरुणश्च कुबेरश्च तथान्ये लोकपालकाः
त्या ठिकाणी नारायण, महादेव, चार मुखांचा ब्रह्मा, वरुण, कुबेर आणि इतर लोकपाल उपस्थित होते.
तत्रास्वाद्य हविः स्निग्धं वसिष्ठेन परिष्कृतम् । तत्र पुनर्हि विप्रेंद्राः क्षुधार्ताइव भोजनात्
वसिष्ठांनी तयार केलेली स्निग्ध हवि तेथे देवांनी चाखली, तरीही ते ब्राह्मणश्रेष्ठांनो, जेवणानंतरसुद्धा उपाशीच राहिले.
सर्वान्देवांश्च संतर्प्य हविषा करुणानिधिः । वसिष्ठप्रेरितः सर्वमिति कर्तव्यमाचरत्
त्या करुणेच्या सागराने सर्व देवांना हव्याने तृप्त करून, वसिष्ठांनी सांगितल्याप्रमाणे सर्व काही केले.
ब्राह्मणादानसंतुष्टा हविस्तुष्टाः सुरावराः । तृप्ताः सर्वे स्वकं भागं गृहीत्वा स्वालयं ययुः
ब्राह्मणांना दिलेल्या दानाने आणि हव्याने देवश्रेष्ठ आनंदले; सर्वांनी आपला वाटा घेऊन समाधानाने आपापल्या निवासस्थानी परतले.
ऋषिभ्यो होतृमुख्येभ्यः प्रादाद्राज्यं चतुर्दिशम् । संतुष्टास्ते द्विजाराममाशीर्भिरददुः शुभम्
त्याने ऋषी आणि मुख्य याजकांना राज्याच्या चारही दिशा दिल्या; ते सर्व संतुष्ट होऊन राजाला शुभाशीर्वाद दिले.
पूर्णाहुतिं ततः कृत्वा वसिष्ठः प्राह सुस्त्रियः । वर्धापयंतु भूमीशं यागपूर्तिकरं परम्
पूर्णाहुती दिल्यावर वसिष्ठांनी त्या श्रेष्ठ स्त्रियांना सांगितले, "राजाला, जो यज्ञ आणि दानात श्रेष्ठ आहे, त्याचा सन्मान करा."
तद्वाक्यं ताः स्त्रियः श्रुत्वा लाजैरवाकिरन्मुदा । लावण्यजितकंदर्पं महामणिविभूषितम्
त्या वचन ऐकून स्त्रिया आनंदाने, सौंदर्यात मदनालाही हरवणाऱ्या आणि मोठ्या रत्नांनी सजलेल्या राजावर लाजांचा वर्षाव करू लागल्या.
ततोऽवभृथस्नानार्थं प्रेरयामास भूमिपम् । ययौ रामः सहस्वीयैः सरयूतीरमुत्तमम्
मग, अवभृथस्नानासाठी राजाला पाठवले; राम आपल्या राणीसह उत्तम सरयूच्या काठी गेला.
अनेकराजकोटीभिः परीतः पादचारिभिः । जगाम स सरिच्छ्रेष्ठां पक्षिवृंदसमाकुलाम्
अनेक राजा आणि पायदळांनी वेढलेला तो, पक्ष्यांच्या थव्यांनी गजबजलेल्या त्या श्रेष्ठ नदीकडे गेला.
तारापतिरिव स्वाभिर्भार्याभिर्वृत उत्प्रभः । विरोचते तथा तद्वद्रामो राजगणैर्वृतः
जसा चंद्र आपल्या पत्नींसह तेजस्वी दिसतो, तसा राम राजांच्या सभेत उजळून निघाला.