अन्यानपि मुनीन्सर्वानृत्विजस्तपसां निधीन् । पूजयामास रत्नौघैः स्वर्णभारैरनेकधा
इतर सर्व ऋषी, यज्ञकर्ते आणि तपस्वी यांनाही त्याने रत्नांचे ओघ, सोन्याचे ढीग देऊन सन्मान केला.
अदात्तदा क्रतौ रामो विप्रेभ्यो भूरिदक्षिणाम् । लक्षंलक्षं सुवर्णस्य प्रत्येकं त्वग्रजन्मने
त्या वेळी रामाने यज्ञात ब्राह्मणांना भरपूर दक्षिणा दिली; प्रत्येकाच्या स्थानानुसार त्याला लक्ष-लक्ष सोनं दिलं.
दीनांधकृपणेभ्यश्च ददौ दानमनेकधा । यथासंतोषविहितैर्वित्तै रत्नैर्मनोहरैः
गरीब, अंध, आणि दीन लोकांनाही त्याने त्यांच्या समाधानासाठी योग्य त्या प्रमाणात संपत्ती आणि सुंदर रत्नं दान केली.
वासांसि च विचित्राणि भोजनानि मृदूनि च । तत्र प्रादाद्यथाशास्त्रं सर्वेषां प्रीतिदायकम्
तिथे त्याने सर्वांना शास्त्रानुसार सुंदर वस्त्रं आणि मऊ, स्वादिष्ट जेवण वाटलं, ज्यामुळे सगळ्यांना आनंद झाला.
हृष्टपुष्टजनाकीर्णं सर्वसत्त्वोपबृंहितम् । अत्यंतमभवद्धृष्टं पुरं पुंस्त्रीसमावृतम्
आनंदी आणि समृद्ध लोकांनी भरलेलं, सर्व जीवांनी उजळलेलं, पुरुष-महिलांनी गजबजलेलं ते नगर अत्यंत शोभिवंत झालं.
दानं ददंतं सर्वेषां वीक्ष्य कुंभोद्भवो मुनिः । अत्यंतपरमप्रीतिं ययौ क्रतुवरे द्विजः
सर्वांना दान देताना पाहून, घड्यातून जन्मलेल्या त्या ऋषीला त्या उत्तम यज्ञात अत्युच्च आनंद मिळाला.
तदाभिषेकस्नानार्थं पानीयममृतोपमम् । आनेतुं च चतुःषष्टि नृपान्सस्त्रीन्समाह्वयत्
मग अभिषेकस्नानासाठी अमृतासारखं शुद्ध पाणी आणावं म्हणून त्याने चौसष्ट राजांना त्यांच्या पत्नींसह बोलावलं.
रामस्तु सीतया सार्द्धमानेतुमुदकं ययौ । घटेन स्वर्णवर्णेन सर्वालंकारशोभया
राम आणि सीता दोघं मिळून, सर्व अलंकारांनी सजवलेला सुवर्णवर्णी घट घेऊन पाणी आणायला गेले.
सौमित्रिरप्यूर्मिलया मांडव्या भरतो नृपः । शत्रुघ्नः श्रुतकीर्त्या च कांतिमत्या च पुष्कलः
सौमित्र्याने उर्मिला, मांडव्याही, आणि भरत राजासोबत होते; शत्रुघ्नाजवळ श्रुतकीर्ती, कांतीमती आणि पुष्कळा होत्या.
सुबाहुः सत्यवत्या च सत्यवान्वीरभूषया । सुमदस्तत्र सत्कीर्त्या राज्ञ्या च विमलो नृपः
सुबाहूच्या सोबत सत्यवती होती, सत्यवान वीरभूषेसोबत होता; तिथे सुमदाच्या सोबत सत्कीर्ती, आणि विमल राजाच्या सोबत राणी होती.
राजावीरमणिस्तत्र श्रुतवत्या मनोज्ञया । लक्ष्मीनिधिः कोमलया रिपुतापोंगसेनया
तिथे वीरमणि राजा मनोज्ञ श्रुतवतीसोबत होता; लक्ष्मीनिधी कोमलासोबत, आणि रिपुताप ओंगसेनासोबत होता.
विभीषणो महामूर्त्या प्रतापाग्र्यः प्रतीतया । उग्राश्वः कामगमया नीलरत्नोधिरम्यया
विभीषण मोठ्या मूर्तीच्या प्रतितेसोबत, उग्राश्व कामगमयेसोबत, आणि नीलरत्न उधिरम्येसोबत होता.
सुरथः सुमनोहार्या तथा मोहनया कपिः । इत्यादीन्नृपतीन्विप्रो वसिष्ठः प्राहिणोन्मुनिः
सुरथ सुमनोहर्येसोबत, आणि माकड मोहनीयेसोबत होता; अशा प्रकारे वसिष्ठ ऋषीने हे आणि इतर राजे पाठवले.
वसिष्ठः सरयूं गत्वा शिवपुण्यजलाप्लुताम् । उदकं मंत्रयामास वेदमंत्रेण मंत्रवित्
वसिष्ठांनी सरयू नदीवर जाऊन, तिच्या पवित्र आणि शुभ पाण्यात स्नान केले, आणि वेदमंत्रांनी त्या पाण्यावर जप सुरू केला.
पयः पुनीह्यमुं वाहमुदकेन मनोहृता । यज्ञार्थं रामचंद्रस्य सर्वलोकैकरक्षितुः
हे वाहणारा, या रम्य पाण्याने हे दूध शुद्ध कर, कारण सर्व लोकांचे रक्षण करणाऱ्या रामचंद्राच्या यज्ञासाठी हे आहे.
उदकं तन्मुनिस्पृष्टं सर्वे रामादयो नृपाः । आजह्रुर्मंडपतले विप्रवर्यैरुपस्तुते
मुनिंनी स्पर्श केलेले ते पाणी, रामासह सर्व राजांनी, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी स्तुती केलेल्या मंडपात आणले.
पयोभिर्निर्मलैः स्नाप्य वाजिनं क्षीरसन्निभम् । मंत्रेण मंत्रयामास राम हस्तेन कुंभजः
शुद्ध दूधासारख्या पाण्याने घोड्याला स्नान घालून, कुंभजाने रामाच्या हातात मंत्रोच्चार केला.
पुनीहि मां महावाह अस्मिन्ब्रह्मसमाकुले । त्वन्मेधेनाखिला देवाः प्रीणंतु परितोषिताः
हे महान घोड्या, या ब्राह्मणांनी भरलेल्या सभेत मला शुद्ध कर; तुझ्या यज्ञामुळे सर्व देवता सर्वत्र संतुष्ट होवोत.
इत्युक्त्वा स नृपो रामः सीतया सममस्पृशत् । तदा सर्वे द्विजाश्चित्रममन्यंत कुतूहलात्
असे म्हणून रामराजा सीतेसह घोड्याला स्पर्श केला; तेव्हा सर्व ब्राह्मणांनी कुतूहलाने ते अद्भुत मानले.
परस्परमवोचंस्ते यन्नामस्मरणान्नराः । महापापात्प्रमुच्यंते स रामः किं वदत्यहो
ते एकमेकांना म्हणाले: 'त्याच्या नावाचा स्मरण केल्याने माणसे मोठ्या पापांतून मुक्त होतात; मग हा राम काय बोलतो, किती आश्चर्य!'
इत्युक्तवति भूमीशे रामे कुंभोद्भवो मुनिः । करवालं चाभिमंत्र्य ददौ रामकरे मुनिः
रामाने असे बोलल्यावर, कुंभातून जन्मलेल्या मुनिने तलवार शुद्ध करून ती रामाच्या हातात दिली.
करवाले धृते स्पृष्टे रामेण स हयः क्रतौ । पशुत्वं तु विहायाशु दिव्यरूपमपद्यत
रामाने तलवार धरली आणि घोड्याला स्पर्श केला, तेव्हा यज्ञातील तो घोडा क्षणात पशुरूप सोडून दिव्य रूप धारण करू लागला.
विमानवरमारूढश्चाप्सरोभिः समंततः । चामरैर्वीज्यमानश्च वैजयंत्या विभूषितः
तो दिव्य रथावर बसला, चारही बाजूंनी अप्सरा होत्या, चामरांनी त्याला वाऱ्यावर झुलवत होत्या, आणि वैजययंती माळ घातली होती.
तदा तं वाजितां त्यक्त्वा दिव्यरूपधरं वरम् । वीक्ष्य लोकाः क्रतौ सर्वे विस्मयं प्राप्नुवंस्तदा
तेव्हा त्या श्रेष्ठाने घोड्याचे रूप सोडून दिव्य देह घेतलेला पाहून, यज्ञातील सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले.
तदा रामः स्वयं जानञ्ज्ञापयन्सर्वतो नरान् । पप्रच्छ दिव्यरूपं तं सुरं परमधार्मिकः
तेव्हा रामाने स्वतः सर्व लोकांना सांगून, त्या दिव्य रूपधारी, अत्यंत धर्मात्मा असलेल्या त्या पुरुषाला विचारले.
कस्त्वं दिव्यवपुः प्राप्तः कस्मात्त्वं वाजितां गतः । कथं सुरस्त्रीसहितः किं चिकीर्षसि तद्वद
तू कोण, हे दिव्य रूप कसे मिळवलेस? घोड्याचे रूप तुला का घ्यावे लागले? या अप्सरांसोबत तू इथे कसा आहेस? काय करायचे आहेस, ते सांग.
रामस्य वचनं श्रुत्वा देवः प्रोवाच भूमिपम् । हसन्मेघरवां वाणीमवदत्सुमनोहराम्
रामाच्या शब्दांनी देवाने हसत हसत, गडगडणाऱ्या मेघासारखी गोड आणि मनमोहक वाणी बोलली.
तवाज्ञातं न सर्वत्र बाह्याभ्यंतरचारिणः । तथापि पृच्छते तुभ्यं कथयामि यथातथम्
तुला सर्व काही माहीत नाही, जरी तू बाहेरून आणि आतून सर्वत्र वावरतोस; तरीसुद्धा, तू विचारल्यावर मी तुला खरी गोष्ट सांगतो.
अहं पुराभवे राम द्विजः परमधार्मिकः । अचरं प्रतिकूलं वै वेदस्य रिपुतापन
हे राम, पूर्वी मी एक श्रेष्ठ धर्मशील ब्राह्मण होतो; पण शत्रूंना जाळणारा, मी वेदाच्या विरुद्ध वागलो.
कदाचिद्धुतपापायास्तीरेऽहं गतवान्पुरा । अनेकवृक्षललिते सर्वत्रसुमनोरमे
कधीतरी मी पाप दूर करणाऱ्या नदीच्या काठी गेलो, जिथे अनेक सुंदर झाडे होती आणि सर्वत्र आनंददायक वातावरण होते.