सीतया सहितं रामं प्रसक्तं यज्ञकर्मणि । निरीक्ष्य जहृषुस्तत्र कौतुकेन समन्विताः
सीतेसह राम यज्ञकर्मात मन लावून सहभागी झाला आहे हे पाहून तिथे उपस्थित सगळ्यांच्या मनात कुतूहल निर्माण झालं आणि ते आनंदित झाले.
वसिष्ठं प्राह सुमतिं रामस्तत्र क्रतौ वरे । किं कर्तव्यं मया स्वामिन्नतः परमवश्यकम्
त्या उत्तम यज्ञात रामाने वसिष्ठ ऋषींना विचारलं, 'गुरुजी, आता मला काय करावं लागेल, जे सर्वात आवश्यक आहे?'
रामस्य वचनं श्रुत्वा गुरुः प्राह महामतिः । ब्राह्मणानां प्रकर्तव्या पूजा संतोषकारिका
रामाचं बोलणं ऐकून, बुद्धिमान गुरु म्हणाले, 'ब्राह्मणांची अशी पूजा करावी की त्यांना समाधान मिळावं.'
मरुत्तेन क्रतुः सृष्टः पूर्वं संभारसंभृतः । ब्राह्मणास्तत्र वित्ताद्यैस्तोषिता अभवंस्तदा
पूर्वी मरुत्त राजाने यज्ञ केला होता, सर्व आवश्यक सामान गोळा केलं होतं; तेव्हा तिथल्या ब्राह्मणांना भरपूर संपत्ती मिळाली आणि ते तृप्त झाले.
अत्यंतं वित्तसंभारं नेतुं विप्राशकन्नहि । प्राक्षिपन्हिमवद्देशे वित्तभारासहा द्विजाः
ती प्रचंड संपत्ती ब्राह्मणांना वाहून नेता आली नाही; त्या भाराने थकून त्यांनी ती संपत्ती हिमालयाच्या दिशेला टाकली.
तस्मात्त्वमपि राजाग्र्य लक्ष्मीवान्नृपसत्तम । देहि दानादि विप्रेभ्यो यथा स्यात्प्रीतिरुत्तमा
म्हणून, हे राजश्रेष्ठ, तूही श्रीमंतीने युक्त आहेस, ब्राह्मणांना दान वगैरे दे, म्हणजे त्यांना अत्यंत समाधान मिळेल.
एतच्छ्रुत्वा स राजाग्र्यः पूज्यं मत्वा घटोद्भवम् । प्रथमं पूजयामास ब्रह्मपुत्रं तपोधनम्
हे ऐकून, त्या राजश्रेष्ठाने, घड्यातून जन्मलेल्या तपस्वी ब्रह्मपुत्राला सर्वात आधी पूज्य मानून त्याची पूजा केली.
अनेकरत्नसंभारैः स्वर्णभारैरनेकधा । देशैर्जनैः परिवृतैरत्यंतप्रीतिदायकैः
त्याने त्याला अनेक रत्नांच्या राशी, सोन्याचे ढीग, आणि वेगवेगळ्या देशांतून आलेल्या लोकांनी वेढलेलं, अत्यंत आनंद देणारं असं सर्व काही अर्पण केलं.
अगस्त्यं पूजयामास सपत्नीकं मनोरमम् । तथैव रत्नैः स्वर्णैश्च देशैश्च विविधैरपि
रामाने अगस्ती ऋषींची आणि त्यांच्या पत्नीचीही मनमोहक पद्धतीने, रत्नं, सोनं आणि विविध देश अर्पण करून पूजा केली.
व्यासं सत्यवतीपुत्रं तथैव समपूजयत् । च्यवनं भार्यया साकं सुरत्नैः समपूजयत्
त्याचप्रमाणे सत्यवतीपुत्र व्यासांची आणि च्यवन ऋषींची त्यांच्या पत्नींसह सुंदर रत्नांनी पूजा केली.
अन्यानपि मुनीन्सर्वानृत्विजस्तपसां निधीन् । पूजयामास रत्नौघैः स्वर्णभारैरनेकधा
इतर सर्व ऋषी, यज्ञकर्ते आणि तपस्वी यांनाही त्याने रत्नांचे ओघ, सोन्याचे ढीग देऊन सन्मान केला.
अदात्तदा क्रतौ रामो विप्रेभ्यो भूरिदक्षिणाम् । लक्षंलक्षं सुवर्णस्य प्रत्येकं त्वग्रजन्मने
त्या वेळी रामाने यज्ञात ब्राह्मणांना भरपूर दक्षिणा दिली; प्रत्येकाच्या स्थानानुसार त्याला लक्ष-लक्ष सोनं दिलं.
दीनांधकृपणेभ्यश्च ददौ दानमनेकधा । यथासंतोषविहितैर्वित्तै रत्नैर्मनोहरैः
गरीब, अंध, आणि दीन लोकांनाही त्याने त्यांच्या समाधानासाठी योग्य त्या प्रमाणात संपत्ती आणि सुंदर रत्नं दान केली.
वासांसि च विचित्राणि भोजनानि मृदूनि च । तत्र प्रादाद्यथाशास्त्रं सर्वेषां प्रीतिदायकम्
तिथे त्याने सर्वांना शास्त्रानुसार सुंदर वस्त्रं आणि मऊ, स्वादिष्ट जेवण वाटलं, ज्यामुळे सगळ्यांना आनंद झाला.
हृष्टपुष्टजनाकीर्णं सर्वसत्त्वोपबृंहितम् । अत्यंतमभवद्धृष्टं पुरं पुंस्त्रीसमावृतम्
आनंदी आणि समृद्ध लोकांनी भरलेलं, सर्व जीवांनी उजळलेलं, पुरुष-महिलांनी गजबजलेलं ते नगर अत्यंत शोभिवंत झालं.
दानं ददंतं सर्वेषां वीक्ष्य कुंभोद्भवो मुनिः । अत्यंतपरमप्रीतिं ययौ क्रतुवरे द्विजः
सर्वांना दान देताना पाहून, घड्यातून जन्मलेल्या त्या ऋषीला त्या उत्तम यज्ञात अत्युच्च आनंद मिळाला.
तदाभिषेकस्नानार्थं पानीयममृतोपमम् । आनेतुं च चतुःषष्टि नृपान्सस्त्रीन्समाह्वयत्
मग अभिषेकस्नानासाठी अमृतासारखं शुद्ध पाणी आणावं म्हणून त्याने चौसष्ट राजांना त्यांच्या पत्नींसह बोलावलं.
रामस्तु सीतया सार्द्धमानेतुमुदकं ययौ । घटेन स्वर्णवर्णेन सर्वालंकारशोभया
राम आणि सीता दोघं मिळून, सर्व अलंकारांनी सजवलेला सुवर्णवर्णी घट घेऊन पाणी आणायला गेले.
सौमित्रिरप्यूर्मिलया मांडव्या भरतो नृपः । शत्रुघ्नः श्रुतकीर्त्या च कांतिमत्या च पुष्कलः
सौमित्र्याने उर्मिला, मांडव्याही, आणि भरत राजासोबत होते; शत्रुघ्नाजवळ श्रुतकीर्ती, कांतीमती आणि पुष्कळा होत्या.
सुबाहुः सत्यवत्या च सत्यवान्वीरभूषया । सुमदस्तत्र सत्कीर्त्या राज्ञ्या च विमलो नृपः
सुबाहूच्या सोबत सत्यवती होती, सत्यवान वीरभूषेसोबत होता; तिथे सुमदाच्या सोबत सत्कीर्ती, आणि विमल राजाच्या सोबत राणी होती.
राजावीरमणिस्तत्र श्रुतवत्या मनोज्ञया । लक्ष्मीनिधिः कोमलया रिपुतापोंगसेनया
तिथे वीरमणि राजा मनोज्ञ श्रुतवतीसोबत होता; लक्ष्मीनिधी कोमलासोबत, आणि रिपुताप ओंगसेनासोबत होता.
विभीषणो महामूर्त्या प्रतापाग्र्यः प्रतीतया । उग्राश्वः कामगमया नीलरत्नोधिरम्यया
विभीषण मोठ्या मूर्तीच्या प्रतितेसोबत, उग्राश्व कामगमयेसोबत, आणि नीलरत्न उधिरम्येसोबत होता.
सुरथः सुमनोहार्या तथा मोहनया कपिः । इत्यादीन्नृपतीन्विप्रो वसिष्ठः प्राहिणोन्मुनिः
सुरथ सुमनोहर्येसोबत, आणि माकड मोहनीयेसोबत होता; अशा प्रकारे वसिष्ठ ऋषीने हे आणि इतर राजे पाठवले.
वसिष्ठः सरयूं गत्वा शिवपुण्यजलाप्लुताम् । उदकं मंत्रयामास वेदमंत्रेण मंत्रवित्
वसिष्ठांनी सरयू नदीवर जाऊन, तिच्या पवित्र आणि शुभ पाण्यात स्नान केले, आणि वेदमंत्रांनी त्या पाण्यावर जप सुरू केला.
पयः पुनीह्यमुं वाहमुदकेन मनोहृता । यज्ञार्थं रामचंद्रस्य सर्वलोकैकरक्षितुः
हे वाहणारा, या रम्य पाण्याने हे दूध शुद्ध कर, कारण सर्व लोकांचे रक्षण करणाऱ्या रामचंद्राच्या यज्ञासाठी हे आहे.
उदकं तन्मुनिस्पृष्टं सर्वे रामादयो नृपाः । आजह्रुर्मंडपतले विप्रवर्यैरुपस्तुते
मुनिंनी स्पर्श केलेले ते पाणी, रामासह सर्व राजांनी, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी स्तुती केलेल्या मंडपात आणले.
पयोभिर्निर्मलैः स्नाप्य वाजिनं क्षीरसन्निभम् । मंत्रेण मंत्रयामास राम हस्तेन कुंभजः
शुद्ध दूधासारख्या पाण्याने घोड्याला स्नान घालून, कुंभजाने रामाच्या हातात मंत्रोच्चार केला.
पुनीहि मां महावाह अस्मिन्ब्रह्मसमाकुले । त्वन्मेधेनाखिला देवाः प्रीणंतु परितोषिताः
हे महान घोड्या, या ब्राह्मणांनी भरलेल्या सभेत मला शुद्ध कर; तुझ्या यज्ञामुळे सर्व देवता सर्वत्र संतुष्ट होवोत.
इत्युक्त्वा स नृपो रामः सीतया सममस्पृशत् । तदा सर्वे द्विजाश्चित्रममन्यंत कुतूहलात्
असे म्हणून रामराजा सीतेसह घोड्याला स्पर्श केला; तेव्हा सर्व ब्राह्मणांनी कुतूहलाने ते अद्भुत मानले.
परस्परमवोचंस्ते यन्नामस्मरणान्नराः । महापापात्प्रमुच्यंते स रामः किं वदत्यहो
ते एकमेकांना म्हणाले: 'त्याच्या नावाचा स्मरण केल्याने माणसे मोठ्या पापांतून मुक्त होतात; मग हा राम काय बोलतो, किती आश्चर्य!'