चतुर्विंशतिसाहस्रं षट्कांडपरिचिह्नितम् । तद्वै रामायणं प्रोक्तं महापातकनाशनम्
ही सहा कांडांनी चिन्हांकित, चोवीस हजार श्लोकांची रामायण कथा, महापापांचा नाश करणारी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
तच्छ्रुत्वा राघवः प्रीतः पुत्रावाधाय चासने । दृढं तौ परिरभ्याथ सीतां सस्मार वल्लभाम्
हे ऐकून राघव आनंदित झाला, आपल्या मुलांना जवळ बसवले, त्यांना घट्ट मिठी मारली आणि आपल्या प्रिय सीतेची आठवण काढली.
सप्तषष्टितमोऽध्यायः 5.67 शेष उवाच। अथ सौमित्रिरागत्य जानकीं नतवान्मुहुः । प्रेमगद्गदया शंसन्वाचं रामप्रणोदिताम्
शेष म्हणाला — त्या वेळी सौमित्र जवळ आला आणि त्याने जानकीला वारंवार वाकून नमस्कार केला. रामाने सांगितलेले शब्द तो प्रेमाने भरलेल्या आवाजात बोलला.
सीता समागतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं विनयान्वितम् । तन्मुखाद्रामसंदेशं श्रुत्वोवाच विलज्जिता
लक्ष्मण नम्रपणे आणि आदराने समोर येताना पाहून, सीतेने त्याच्या तोंडून रामाचा संदेश ऐकला आणि लाजून बोलू लागली.
सौमित्रे कथमागच्छे रामत्यक्ता महावने । तिष्ठामि रामं स्मरन्ती वाल्मीकेराश्रमे त्वहम्
सौमित्रा, रामाने मला या मोठ्या जंगलात सोडले असताना मी कशी परत जाऊ? मी वाल्मीकींच्या आश्रमात राहीन आणि रामाचा आठव करत राहीन.
तस्या मुखोदितं वाक्यं श्रुत्वा सौमित्रिरब्रवीत् । मातः पतिव्रते रामस्त्वामाकारयते मुहुः
तिच्या तोंडून हे शब्द ऐकून सौमित्र म्हणाला — आई, राम तुझ्यावर खूप प्रेम करतो आणि तो तुला पुन्हा पुन्हा बोलावतो.
पतिव्रता पतिकृतं दोषं नानयते हृदि । तस्मादागच्छ हि मया स्थित्वा स्यंदन उत्तमे
ज्या स्त्रीला पतीवर निष्ठा आहे, ती पतीने केलेला दोष मनात धरत नाही. म्हणून, माझ्यासोबत ये आणि या उत्तम रथात बस.
इत्यादि वचनं श्रुत्वा जानकी पतिदेवता । मनोरोषं परित्यज्य तस्थौ सौमित्रिणा रथे
असे शब्द ऐकून, पतीला देव मानणारी जानकी मनातील राग सोडून सौमित्रासोबत रथात उभी राहिली.
तापसीः सकला नत्वा मुनींश्च निगमोज्ज्वलान् । रामं स्मरंती मनसा रथे स्थित्वागमत्पुरीम्
तिने सर्व तपस्विनी आणि तेजस्वी ऋषी यांना वाकून नमस्कार केला. मनात रामाचा आठव करत ती रथात उभी राहून नगराकडे निघाली.
क्रमेण नगरीं प्राप्ता महार्हाभरणान्विता । सरयूं सरितं प्राप यत्र रामः स्वयं स्थितः
हळूहळू ती नगरात पोहोचली. तिच्या अंगावर मौल्यवान दागिने होते. ती सरयू नदीवर आली, जिथे राम स्वतः उपस्थित होता.
रथादुत्तीर्य ललिता लक्ष्मणेन समन्विता । रामस्य पादयोर्लग्ना पतिव्रतपरायणा
ललित सीता लक्ष्मणासोबत रथातून खाली उतरली आणि पतीवर निष्ठा ठेवून रामाच्या पायांवर लीन झाली.
रामस्तामागतां दृष्ट्वा जानकीं प्रेमविह्वलाम् । साध्वि त्वया सहेदानीं कुर्वे यज्ञसमापनम्
रामाने प्रेमाने भारावलेल्या जानकीला समोर येताना पाहून म्हटले — सती, आता तू आली आहेस, म्हणून मी यज्ञाची पूर्णता करतो.
वाल्मीकिं सा नमस्कृत्य तथान्यान्विप्रसत्तमान् । जगाम मातृपदयोः सन्नतिं कर्तुमुत्सुका
तिने वाल्मीकी आणि इतर श्रेष्ठ ऋषी यांना वाकून नमस्कार केला आणि मग आईंच्या पायांवर वाकण्यासाठी उत्सुकतेने गेली.
कौशल्या तामथायांतीं वीरसूं जानकीं प्रियाम् । आशीर्भिरभिसंयुज्य ययौ हर्षमनेकधा
कौसल्या, आपल्या वीरवती आणि प्रिय सूनबाई जानकीला येताना पाहून, तिला आशीर्वाद देत मिठी मारली आणि अनेक प्रकारच्या आनंदाने भरली.
कैकेयीपदयोर्नम्रां वीक्ष्य वैदेहपुत्रिकाम् । भर्त्रा सह चिरं जीव सपुत्रेत्याशिषं व्यधात्
कैकेयीने वैदेहीकन्येला आपल्या पायांवर वाकलेले पाहून, तिला 'पती आणि पुत्रासोबत दीर्घायुष्य लाभो' असा आशीर्वाद दिला.
सुमित्रा स्वपदेनम्रां वीक्ष्य वैदेहपुत्रिकाम् । आशिषं व्यदधात्तस्याः पुत्रपौत्रप्रदायिनीम्
सुमित्रेनेही वैदेहीकन्येला आपल्या पायांवर वाकलेले पाहून, तिला पुत्र आणि नातवंडे मिळो असा आशीर्वाद दिला.
सीता ताः सर्वतो नत्वा रामचंद्र प्रिया सती । परमं हर्षमापन्ना बभूव किल वाडव
सीता, रामचंद्राची प्रिय पत्नी, सर्वांना वाकून नमस्कार करून अत्यंत आनंदाने उजळून निघाली, जणू काही प्रखर ज्वाळा.
समागतां वीक्ष्य पत्नीं रामचंद्रस्य कुंभजः । सुवर्णपत्नीं धिक्कृत्य तामधाद्धर्मचारिणीम्
रामचंद्राची पत्नी त्याच्याजवळ परत आली हे पाहून, कुंभज ऋषीने आपल्या सुवर्णपत्नीचा तिरस्कार केला आणि धर्मनिष्ठ सीतेला सन्मान दिला.
रामस्तदा यज्ञमध्ये शुशुभे सीतया सह । तारयानुगतो यद्वच्छशीव शरदुत्प्रभः
त्या वेळी राम यज्ञाच्या मध्यभागी सीतेसह तेजाने उजळून गेला, जणू शरद ऋतूतील चंद्र तारकांसह चमकत असतो.
प्रयोगमकरोत्तत्र काले प्राप्ते मनोरमे । वैदेह्या धर्मचारिण्या सर्वपापापनोदनम्
योग्य वेळ येताच, रामाने तिथे विधी केला, जो धर्मनिष्ठ वैदेहीसह सर्व पापे दूर करणारा होता.
सीतया सहितं रामं प्रसक्तं यज्ञकर्मणि । निरीक्ष्य जहृषुस्तत्र कौतुकेन समन्विताः
सीतेसह राम यज्ञकर्मात मन लावून सहभागी झाला आहे हे पाहून तिथे उपस्थित सगळ्यांच्या मनात कुतूहल निर्माण झालं आणि ते आनंदित झाले.
वसिष्ठं प्राह सुमतिं रामस्तत्र क्रतौ वरे । किं कर्तव्यं मया स्वामिन्नतः परमवश्यकम्
त्या उत्तम यज्ञात रामाने वसिष्ठ ऋषींना विचारलं, 'गुरुजी, आता मला काय करावं लागेल, जे सर्वात आवश्यक आहे?'
रामस्य वचनं श्रुत्वा गुरुः प्राह महामतिः । ब्राह्मणानां प्रकर्तव्या पूजा संतोषकारिका
रामाचं बोलणं ऐकून, बुद्धिमान गुरु म्हणाले, 'ब्राह्मणांची अशी पूजा करावी की त्यांना समाधान मिळावं.'
मरुत्तेन क्रतुः सृष्टः पूर्वं संभारसंभृतः । ब्राह्मणास्तत्र वित्ताद्यैस्तोषिता अभवंस्तदा
पूर्वी मरुत्त राजाने यज्ञ केला होता, सर्व आवश्यक सामान गोळा केलं होतं; तेव्हा तिथल्या ब्राह्मणांना भरपूर संपत्ती मिळाली आणि ते तृप्त झाले.
अत्यंतं वित्तसंभारं नेतुं विप्राशकन्नहि । प्राक्षिपन्हिमवद्देशे वित्तभारासहा द्विजाः
ती प्रचंड संपत्ती ब्राह्मणांना वाहून नेता आली नाही; त्या भाराने थकून त्यांनी ती संपत्ती हिमालयाच्या दिशेला टाकली.
तस्मात्त्वमपि राजाग्र्य लक्ष्मीवान्नृपसत्तम । देहि दानादि विप्रेभ्यो यथा स्यात्प्रीतिरुत्तमा
म्हणून, हे राजश्रेष्ठ, तूही श्रीमंतीने युक्त आहेस, ब्राह्मणांना दान वगैरे दे, म्हणजे त्यांना अत्यंत समाधान मिळेल.
एतच्छ्रुत्वा स राजाग्र्यः पूज्यं मत्वा घटोद्भवम् । प्रथमं पूजयामास ब्रह्मपुत्रं तपोधनम्
हे ऐकून, त्या राजश्रेष्ठाने, घड्यातून जन्मलेल्या तपस्वी ब्रह्मपुत्राला सर्वात आधी पूज्य मानून त्याची पूजा केली.
अनेकरत्नसंभारैः स्वर्णभारैरनेकधा । देशैर्जनैः परिवृतैरत्यंतप्रीतिदायकैः
त्याने त्याला अनेक रत्नांच्या राशी, सोन्याचे ढीग, आणि वेगवेगळ्या देशांतून आलेल्या लोकांनी वेढलेलं, अत्यंत आनंद देणारं असं सर्व काही अर्पण केलं.
अगस्त्यं पूजयामास सपत्नीकं मनोरमम् । तथैव रत्नैः स्वर्णैश्च देशैश्च विविधैरपि
रामाने अगस्ती ऋषींची आणि त्यांच्या पत्नीचीही मनमोहक पद्धतीने, रत्नं, सोनं आणि विविध देश अर्पण करून पूजा केली.
व्यासं सत्यवतीपुत्रं तथैव समपूजयत् । च्यवनं भार्यया साकं सुरत्नैः समपूजयत्
त्याचप्रमाणे सत्यवतीपुत्र व्यासांची आणि च्यवन ऋषींची त्यांच्या पत्नींसह सुंदर रत्नांनी पूजा केली.