दिव्यशस्त्राणि चिच्छेद बाणैरग्निशिखोपमैः । तेषां शिरोधरा नागानश्वांश्चैव तरस्विनः
अग्निसारख्या ज्वालासमान बाणांनी त्याने त्यांच्या दिव्य शस्त्रांचे तुकडे केले; त्यांच्या हत्तींच्या आणि वेगवान घोड्यांच्या मानेही त्याने छाटल्या.
चक्रेणैव प्रचिच्छेद वीर्यवान्पुरुषोत्तमः । केचिच्चक्रेण संछिन्नास्तथान्ये शरताडिताः
पराक्रमी पुरुषोत्तमाने केवळ चक्रानेच त्यांना छाटले; काहींना चक्राने, तर काहींना बाणांनी घायाळ केले.
गदया निहताः केचिद्राक्षसास्तद्रणाजिरे । एवं ते राक्षसाः सर्वे पातिता धरणीतले
काही राक्षस त्या रणभूमीत गदेद्वारे मारले गेले; अशा प्रकारे सर्व राक्षस पृथ्वीवर पडले.
शक्रोत्सृष्टेन वज्रेण निर्भिन्ना इव भूधराः । निहत्य दानवान्सर्वान्पुंडरीकायतेक्षणः
जसे इंद्राच्या वज्राने पर्वत फाटतात, तसेच कमळासारख्या डोळ्यांनी सर्व दानवांचा संहार केला.
पाञ्चजन्यं महाशंखं प्रदध्मौ पुरुषोत्तमः । ततः स नरको दैत्यो धनुरादाय वीर्यवान्
पुरुषोत्तमाने मोठा शंख पाञ्चजन्य फुंकला; मग तो पराक्रमी नरकासुर धनुष्य घेऊन उभा राहिला.
दिव्यं स्यंदनमारुह्य ययौ युद्धाय केशवम् । तयोर्युद्धमभूद्घोरं तुमुलं लोमहर्षणम्
तो दिव्य रथावर बसून केशवाशी युद्धासाठी गेला; त्यांचे युद्ध अत्यंत भीषण, गोंगाटमय आणि अंगावर काटा आणणारे होते.
बहुभिर्बाणसाहस्रैर्मेघयोरिव वर्षतोः । ततोऽर्द्धचंद्र बाणेन वासुदेवः सनातनः
दोन्ही बाजूंनी हजारो बाणांचा वर्षाव जणू मेघांप्रमाणे होत होता; मग सनातन वासुदेवाने अर्धचंद्र बाणाने—
तस्य राक्षसमुख्यस्य धनुश्चिच्छेद वीर्यवान् । ससर्जास्त्रं महादिव्यं नरकस्य महोरसि
त्या राक्षसश्रेष्ठाचे धनुष्य पराक्रमी भगवंताने छाटले; त्याने नरकाच्या विशाल छातीवर एक महान दिव्य अस्त्र सोडले.
स तेन भिन्नहृदयः पपातोर्व्यां महासुरः । शक्रवज्रेण निर्भिन्नो महाचल इवोन्नदन्
त्या महादैत्याचं हृदय इंद्राच्या वज्रानं भेदलं आणि तो मोठ्या गडगडाटानं पर्वतासारखा पृथ्वीवर कोसळला.
उपगम्य ततः कृष्णः समीपं तस्य रक्षसः । भूम्या संप्रार्थितः प्राह वरं वृण्विति राक्षसम् । स चाह राक्षसः कृष्णं गरुडोपरि संस्थितम्
त्यावेळी कृष्ण त्या राक्षसाजवळ गेला, तो जमिनीवर पडलेला असताना, आणि पृथ्वीच्या विनंतीनं त्याला म्हणाला, 'एखादं वर माग.'
न मे कृत्यं वरेणास्ति नरकोऽहं तथापि च । अन्यलोकहितार्थाय वृणेऽहं वरमुत्तमम्
त्या राक्षसानं, गरुडावर उभा राहून कृष्णाला उत्तर दिलं, 'माझ्या दृष्टीने काहीच मागायचं नाही, कारण मी नरक आहे; पण इतर लोकांच्या भल्यासाठी मी एक उत्तम वर मागतो.'
मृताहनि तु मे कृष्ण सर्वभूतेश्वरेश्वर । ये नरा मंगलस्नानं कुर्वंति मधुसूदन । न तेषां निरयप्राप्तिर्भवत्वेवं भयापह
'हे कृष्णा, सर्व सृष्टीचे अधिपती, माझ्या मृत्यूच्या दिवशी जे पुरुष मंगलस्नान करतील, हे मधुसूदना, त्यांना कधीही नरकप्राप्ती होऊ नये—असं होऊ दे, भय दूर करणाऱ्या.'
महादेव उवाच- एवमस्त्विति गोविंदो ददौ तस्मै वरं प्रभुः । ततः पश्यन्हरेः साक्षाच्छरदंबुज सन्निभौ
महादेव म्हणाले—'तसं होऊ दे,' असं गोविंदानं त्या राक्षसाला तो वर दिला. त्यानंतर, शरद ऋतूच्या कमळासारख्या तेजस्वी हरिच्या पायांकडे पाहताना—
चरणौ वज्रवैडूर्य्यनूपुराभ्यां विराजितौ । अर्चितौ विधिरुद्राद्यैस्त्रिदशैर्मुनिभिस्तथा
वज्रासारख्या रत्नांच्या आणि वैडूर्यांच्या नूपुरांनी शोभलेले ते पाय, ब्रह्मा, रुद्र आणि इतर देव, तसेच ऋषी यांनी पूजलेले—
त्यक्त्वा प्राणान्महीपुत्रः सारूप्यमगमद्धरेः । ततो देवगणाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः
मग पृथ्वीपुत्रानं प्राण सोडले आणि हरिसारख्या रूपाला गेला. त्यानंतर सर्व देवगण अत्यानंदानं भरून गेले.
ववृषुः पुष्पवर्षाणि तुष्टुवुश्च महर्षयः । प्रविश्य नगरं तस्य कृष्णः कमललोचनः
त्यांनी फुलांची वृष्टी केली आणि महर्षींनी स्तुती केली. त्यानंतर कमळासारख्या डोळ्यांचा कृष्ण आपल्या नगरीत गेला.
बलात्तेन गृहीतानि रत्नानि त्रिदिवौकसाम् । कुंडले देवमातुश्च तथैवोच्चैःश्रवो हयम्
त्याने देवतांच्या रत्नांची, देवमातेच्या कुंडलांची आणि उच्चैःश्रवा या घोड्याचीही बलपूर्वक परत मिळवली.
ऐरावतं गजश्रेष्ठं प्रदीप्तं मणिपर्वतम् । सर्वमेतद्यदुश्रेष्ठो ददौ शक्राय वज्रिणे
एरावत हा श्रेष्ठ हत्ती, तेजस्वी रत्नांचा डोंगर—हे सर्व यदुकुळातील श्रेष्ठ कृष्णानं वज्रधारी इंद्राला दिलं.
पार्थिवान्सर्वराष्ट्रेभ्यो जित्वाऽसौ नरको बली । कन्याषोडशसाहस्रं हृतवान्नरकस्तदा
सर्व राज्यांतील राजांना जिंकून, बलाढ्य नरकानं त्या वेळी सोळा हजार कन्या पळवून नेल्या.
सन्निरुद्धास्तु ताः सर्वा नरकांतःपुरे तदा । दृष्ट्वा कृष्णं महावीर्यं कंदर्पशतसंनिभम्
त्या सर्व कन्या नरकाच्या अंतःपुरात बंदिस्त होत्या; त्यांनी शंभर मदनांसारखा तेजस्वी, पराक्रमी कृष्ण पाहिला.
भर्तारं वव्रिरे सर्वाः पतिं विश्वस्य सर्वगम् । एतस्मिन्नेव काले तु गोविंदोऽनंतरूपवान्
त्या सर्वांनी विश्वाचा सर्वव्यापी स्वामी कृष्णालाच पती म्हणून निवडलं. त्याच क्षणी गोविंदानं अनेक रूपं धारण केली.
तासां करग्रहं चक्रे विधिना पुरुषोत्तमः । नरकस्य सुताः सर्वे पुरस्कृत्य महीं तदा
पुरुषोत्तमानं त्या सर्व कन्यांचा विधिप्रमाणे हात धरला. मग नरकाच्या सर्व कन्यांना पुढे करून—
गोविंदं शरणं जग्मुस्तानरक्षद्घृणानिधिः । तद्राज्ये स्थाप्य तान्सर्वान्पृथिव्या वाक्य गौरवात्
त्या सर्वांनी नरकासुराचा वध केलेल्या, दयासागर गोविंदाच्या आश्रयाला धाव घेतली. त्यांच्या इच्छेचा मान राखून त्यांना आपल्या राज्यात स्थान दिलं.
ऐन्द्रं विमानमारोप्य ताश्च सर्वा वरस्त्रियः । देवदूतैर्महाभागैर्द्वारवत्यां न्यवेशयत्
त्यांनी त्या सर्व श्रेष्ठ स्त्रियांना इंद्राच्या विमानात बसवलं आणि दिव्य दूतांच्या मदतीनं त्यांना द्वारकेत नेऊन वसवलं.
वैनतेयं समारुह्य सत्यया सह केशवः । स्वर्लोकं प्रययौ तूर्णं द्रष्टुं तां देवमातरम्
केशवानं सत्येसह गरुडावर बसून, देवमातेला भेटायला जलदपणे स्वर्गलोकात गेला.
प्रविश्य नगरीं तत्र देवराज्ञो जनार्दनः । अवरुह्य द्विजश्रेष्ठात्पत्न्या सह महाबलः
तिथे, देवराजाच्या नगरीत प्रवेश करून, जनार्दन आपल्या पत्नीसमवेत गरुडावरून खाली उतरला.
ववंदे मातरं तत्र वंद्यां तां त्रिदिवौकसाम् । संपरिष्वज्य बाहुभ्यामदितिः पुत्रवत्सला
तेथे त्याने आपल्या आईला, स्वर्गातील देवतांसाठी आदरणीय असलेल्या अदितीला, आदरपूर्वक वंदन केले. पुत्रावर जशी मायेची माया असते तशी माया अदितीने त्याला आपल्या हातांनी घट्ट मिठी मारली.
निवेश्यासनमुख्ये तु पूजयामास भक्तितः । आदित्या वसवो रुद्राः शतक्रतुपुरोगमाः
तिला मुख्य आसनावर बसवून त्याने भक्तीभावाने तिची पूजा केली. त्या वेळी आदित्य, वसु, रुद्र आणि इंद्र हे सर्व देव त्या पूजेला उपस्थित होते.
तत्र संपूजयामासुर्यथार्हं परमेश्वरम् । शचीगृहं समागम्य सत्यभामा यशस्विनी
तेथे त्याने परमेश्वराची योग्य रीतीने पूजा केली. त्या वेळी यशस्विनी सत्यभामा शचीच्या घरात गेली.
तया समर्चिता देव्या समासीना सुखासने । तस्मिन्काले सुपुष्पाणि पारिजातस्य किंकराः
देवीने तिचा सन्मान केला आणि सत्यभामा आरामदायी आसनावर बसली. त्याच वेळी पारिजाताच्या सेवकांनी सुंदर फुले आणली.