परमं मधुरं रम्यं पवित्रं चरितं तव । शुश्राव वरुणः सार्द्धं कुटुंबेन च गायकैः
वरुणाने आपल्या कुटुंबासह आणि गायकांसह तुझ्या परम मधुर, रम्य आणि पवित्र चरित्राचे श्रवण केले.
शृण्वन्नैव गतस्तृप्तिं मित्रेण वरुणः सह । सुधातोऽपि परं स्वादुचरितं रघुनंदन
मित्रासोबत ऐकत असतानाही वरुणाला तृप्ती मिळाली नाही, कारण रघुनंदना, तुझे चरित्र अमृताहूनही गोड आहे.
गानानंदमहालोभ हृतप्राणेंद्रियक्रियः । प्रत्यागंतुं दिदेशासौ कुमारौ न हि तावकौ
संगीताच्या अपार आनंदात मग्न होऊन, शरीर व इंद्रियांची जाणीव हरपून, त्याने तुझे दोन्ही पुत्र परत यावेत असे सांगितले नाही.
रमणीय महाभोगैर्लोभितावपि बालकौ । चलितौ न गुरोश्चात्ममातुः पादांबुजस्मृतेः
मोठ्या आणि रम्य सुखांनी मोहूनही, त्या दोन्ही मुलांनी आपल्या गुरु व आईच्या चरणांची आठवण ठेवून तेथेच राहिले.
अहं चापि गतः पश्चाद्वरुणालयमुत्तमम् । वरुणः प्रेमसहितः पूजां चक्रे मम प्रभो
मीही नंतर वरुणाच्या उत्तम निवासस्थानी गेलो, तेव्हा वरुणाने प्रेमाने माझी पूजा केली, प्रभो.
पृच्छते जन्मकर्मादि सर्वज्ञायापि बालयोः । वरुणायाब्रुवं सर्वं जन्मविद्याद्युपागमम्
वरुणाने त्या दोन्ही मुलांच्या जन्म, कर्म वगैरे गोष्टी विचारल्या, जरी तो सर्वज्ञ असला तरी मी त्याला त्यांच्या जन्म, विद्या आणि आचरण सर्व सांगितले.
श्रुत्वा सीतासुतौ देवः स चक्रेंबरभूषणैः । देवदत्तमिति ग्राह्यमिति मद्वाक्यगौरवात्
हे ऐकून, देवाने सीतेच्या पुत्रांना दिव्य वस्त्रे व दागिने घातले आणि माझ्या शब्दाचा मान ठेवून त्यांना देवदत्त वस्तू घेण्यास योग्य मानले.
आहृतं राजपुत्राभ्यां यद्दत्तं वरुणेन तत् । प्रसन्नेन तयोर्वाद्यगानविद्यावयोगुणैः । ततो मामब्रवीत्सीतामुद्दिश्य वरुणः कृती
राजपुत्रांनी जे आणले आणि वरुणाने जे दिले, त्यांच्या गायन, वादन, विद्या आणि गुणांनी प्रसन्न होऊन, मग वरुणाने सीतेसंबंधी माझ्याशी संवाद साधला.
सीतापति व्रताधुर्या रूपशीलवयोन्विता । वीरपुत्रा महाभागा त्यागं नार्हति कर्हिचित्
सीता, पतीव्रता, रूप, स्वभाव आणि वंशाने संपन्न, वीर पुत्रांची भाग्यवती, कधीही त्यागण्यास योग्य नाही.
महती हानिरेतस्यास्त्यागे हि रघुनंदन । सिद्धीनां परमासिद्धिरेषा ते ह्यनपायिनी
रघुनंदना, तिचा त्याग केल्यास मोठा तोटा होईल; ती तुझ्यासाठी सर्व सिद्धींपैकी श्रेष्ठ, कधीही न संपणारी सिद्धी आहे.
पामरैर्महिमानास्या ज्ञायते यदि दूषितैः । का हानिस्तावता राम पुण्यश्रवणकीर्तन
जर तिचे माहात्म्य दुष्ट किंवा भ्रष्ट लोकांनी समजले नाही, तरी त्यात काय हानी, राम, कारण तिची कीर्ती आणि पुण्य ऐकली व गायली जाते.
अस्मत्साक्षिकमेतस्याः पावनं चरितं सदा । सद्यस्ते सिद्धिमायांति ये सीतापदचिंतकाः
तिच्या पावन चरित्राचे आम्ही नेहमी साक्षी आहोत; जे सीतेच्या चरणांचे चिंतन करतात, ते त्वरित सिद्धी प्राप्त करतात.
यस्याः संकल्पमात्रेण जन्मस्थितिलयादिकाः । भवंति जगतां नित्यं व्यापारा ऐश्वरा अमी
जगाच्या सृष्टी, स्थिती आणि लय या सर्व गोष्टी तिच्या केवळ इच्छेने नेहमी घडतात—हेच तिचे दैवी कार्य आहे.
सीता मृत्युःसुधा चेयं तपत्येषा च वर्षति । स्वर्गो मोक्षस्तपो योगो दानं च तव जानकी
ही सीता मृत्यूही आहे आणि अमृतही; ती तापवते आणि पाऊसही पाडते; तुझी जानकी म्हणजे स्वर्ग, मोक्ष, तप, योग आणि दान आहे.
ब्रह्माणं शिवमन्यांश्च लोकपालान्मदादिकान् । करोत्येषा करोत्येव नान्या सीता तव प्रिया
ब्रह्मा, शिव आणि इतर लोकपाल, गर्वयुक्त असलेले सुद्धा, तुझी प्रिय सीता एकटीच निर्माण करते; दुसरी कोणीही नाही.
त्वं पिता सर्वलोकानां सीता च जननीत्यतः । कुदृष्टिरत्र तु क्षेमयोग्या न तव कर्हिचित्
तू सर्व लोकांचा पिता आहेस आणि सीता जननी आहे; म्हणून तुझ्याकडून तिच्याबद्दल कधीही वाईट दृष्टी असू नये.
वेत्ति सीतां सदा शुद्धां सर्वज्ञो भगवान्स्वयम् । भवानपि सुतां भूमेः प्राणादपि गरीयसीम्
सर्वज्ञ भगवान नेहमीच सीतेला शुद्ध समजतो, आणि तूही, भूमीची कन्या असलेल्या सीतेला आपल्या प्राणाहून अधिक प्रिय मान.
आदर्तव्या त्वया तस्मात्प्रिया शुद्धेति जानकी । न च शापपराभूतिः सीतायां त्वयि वा विभो
म्हणून, तुझी प्रिय जानकी नेहमी शुद्ध आहे असेच मानावे; शाप किंवा पराभव सीतेला किंवा तुला कधीच लागू शकत नाही, प्रभो.
इमानि मम वाक्यानि वाच्यानि जगतां पतिम् । रामं प्रति त्वया साक्षाद्वाल्मीके मुनिसत्तम
हे वाल्मीकि ऋषिश्रेष्ठा, माझ्या या शब्दांना तू जगाचा स्वामी रामाला प्रत्यक्ष सांग.
इत्युक्तो वरुणेनाहं सीतासंग्रहकारणात् । एवमेव हि सर्वैश्च लोकपालैरपि प्रभो
वरुणाने मला सीतेला परत आणण्यासाठी असे सांगितले, आणि प्रभो, सर्व लोकपालांनीही मला तसेच विनंती केली.
श्रुतं रामायणोद्गानं पुत्राभ्यां ते सुरासुरैः । गंधर्वैरपि सर्वैश्च कौतुकाविष्टमानसैः
तुझ्या दोन मुलांकडून रामायणाचे गाणे देव, दैत्य आणि सर्व गंधर्वांनी ऐकले; त्यांच्या मनात आश्चर्य भरले होते.
प्रसन्ना एव सर्वेऽपि प्रशशंसुः सुतौ च ते । त्रैलोक्यं मोहितं ताभ्यां रूपगानवयोगुणैः
सर्वजण प्रसन्न होऊन तुझे दोन्ही पुत्रांचे कौतुक करू लागले; त्यांच्या रूप, गाणे, तारुण्य आणि गुणांनी त्रैलोक्य मंत्रमुग्ध झाले.
दत्तं यल्लोकपालैस्तु सुताभ्यां स्वीकृतं हि तत् । ऋषिभिश्च वरा आभ्यामन्येभ्यः कीर्तिरेव च
लोकपालांनी जे दिले ते तुझ्या मुलांनी स्वीकारले; ऋषींनी त्यांना वर दिले आणि इतरांकडून केवळ कीर्ती मिळाली.
एकरामं जगत्सर्वं पूर्वं मुनिविलोकितम् । त्रिराममधुना जांतं सुताभ्यां तेखिलेक्षितम्
पूर्वी सर्व जग एक राम म्हणून ऋषींनी पाहिले; आता तुझ्या दोन मुलांमुळे सर्वांनी तीन राम असे जाणले.
एककामपरामूर्तिर्लोके पूर्वमवेक्षिता । कामैश्चतुर्भिरद्यायं जायते च यतस्ततः
पूर्वी जगात एकच इच्छा दिसत होती; पण आता चार इच्छांमुळे हे असे निर्माण झाले आहे.
सर्वत्रान्यत्र राजेंद्र रामपुत्रौ कुशीलवौ । गीयते अत्र संकोचः किं कृतो विदुषि त्वयि
राजेंद्र, जगात सर्वत्र रामपुत्र कुश आणि लव यांची गाणी गायली जातात; मग तुझ्यासारख्या ज्ञानी व्यक्तीकडून संकोच का?
कृतेषु तव सर्वेषु श्रूयते महती स्तुतिः । त्यागादन्यत्र सीतायाः पुण्यश्लोकशिरोमणे
तुझ्या सर्व कृत्यांसाठी मोठी स्तुती ऐकू येते, पुण्यश्लोकांतील शिरोमणी; केवळ सीतेच्या त्यागाबद्दल सोडून.
त्वया त्रैलोक्यनाथेन गार्हस्थ्यमनुकुर्वता । अंगीकार्यौ सुतौ रामविद्याशीलगुणान्वितौ
त्रैलोक्यनाथा, गृहस्थधर्म पाळताना, रामाच्या विद्या, शील आणि गुणांनी युक्त असे तुझे दोन पुत्र तुला स्वीकारावे लागतील.
न तौ स्वां मातरं हित्वा स्थास्यतोऽभवदंतिके । जनन्या सहितौ तस्मादाकार्यौ भवता सुतौ
ते दोघे स्वतःच्या आईला सोडून तुझ्याजवळ राहणार नाहीत; म्हणूनच, तुला तुझे पुत्र त्यांच्या आईसोबत एकत्र आणावे लागतील.
दत्त एव तयेदानीं सेनासंजीवनात्पुनः । प्रत्ययः सर्वलोकानां पावनः पततामपि
आता तुझ्यामुळे पुन्हा सैन्याला जीवन मिळाले; हे सर्व लोकांचे विश्वास आहे, जे पतितांनाही पावन करणारे आहे.