समीरसूनुं प्रबलमायांतं वीक्ष्य वानरम् । जहास दर्शयन्दंतान्कोपयन्निव तं क्रुधा
पवनाचा बलवान पुत्र वानररूपात येताना पाहून कुशाने हसत दात दाखवले, जणू काही रागाने त्याला चिडवत होता.
उवाच च हनूमंतमेहि त्वं मम संमुखम् । भेत्स्ये बाणसहस्रेण मृतो यास्यसि यामिनीम्
कुश म्हणाला: 'अरे, माझ्यासमोर ये. मी तुला हजारो बाणांनी भेदून टाकीन; मारला गेल्यावर तू रात्रीच्या प्रदेशात जाशील.'
इत्युक्तो हनुमाञ्ज्ञात्वा रामसूनुं महाबलम् । स्वामिकार्यं प्रकर्तव्यमिति कृत्वा प्रधावितः
असे ऐकून, हनुमानाने रामाचा बलाढ्य पुत्र ओळखला आणि स्वामीचे कार्य पूर्ण करायचे ठरवून वेगाने पुढे धावला.
शालमुत्पाट्य तरसा विशालं शतशाखिनम् । कुशं वक्षसि संलक्ष्य ययौ योद्धुं महाबलः
हनुमानाने जोरात एक मोठे, शंभर फांद्यांचे शालवृक्ष उपटले आणि कुशाच्या छातीवर लक्ष ठेवून युद्धासाठी पुढे गेला.
शालहस्तं समायांतं हनूमंतं महाबलम् । त्रिभिः क्षुरप्रैर्विव्याध हृदि चंद्रोपमैर्बली
शालवृक्ष हातात घेऊन पुढे येणाऱ्या बलाढ्य हनुमानाच्या छातीत कुशाने चंद्रासारखे चमकणारे तीन तीक्ष्ण बाण घुसवले.
स बाणविद्धस्तरसा कुशेन बलशालिना । शालेन हृदि संजघ्ने दंतान्निष्पिष्य मारुतिः
कुशाने जोरात बाण मारल्यावर हनुमानाने दात घट्ट दाबून शालवृक्षाने कुशाच्या छातीत प्रहार केला.
शालाहतस्तदा बालः किंचिन्नाकंपत स्मयात् । तदा वीराः प्रशंसां तु प्रचक्रुस्तस्य बाल्यतः
शालवृक्षाचा प्रहार झाला तरी तो बालक किंचितही हलला नाही, उलट हसला; मग वीरांनी त्याच्या बाल्याचे कौतुक केले.
स शालेन हतो वीरः संहारास्त्रं समाददे । संहन्तुं वैरिणं कोपात्कुशः स परमास्त्रवित्
शालवृक्षाने घाव बसल्यावर कुश या वीराने, जो दिव्य अस्त्रांचा जाणकार होता, शत्रूचा संहार करण्यासाठी रागाने संहारास्त्र उचलले.
संहारास्त्रं समालोक्य दुर्जयं कुशमोचितम् । दध्यौ रामं स्वमनसा भक्तविघ्नविनाशकम्
कुशाने सोडलेलं ते प्रचंड आणि जिंकता न येणारं अस्त्र पाहून, त्याने आपल्या मनात भक्तांच्या अडथळे दूर करणाऱ्या रामाचं ध्यान केलं.
तदा मुक्तं कुशेनाशु तदस्त्रं हृदि मारुतेः । लग्नं महाव्यथाकारि तेन मूर्च्छामितः पुनः
मग कुशाने झटकन सोडलेलं ते अस्त्र वायुपुत्राच्या हृदयात घुसलं, त्याने त्याला मोठा वेदना दिली आणि त्यामुळे तो पुन्हा बेशुद्ध पडला.
मूर्च्छां प्राप्तं तु तं दृष्ट्वा प्लवंगं बलसंयुतः । विव्याध सायकैस्तीक्ष्णैः सैन्यं तत्सकलं महत्
तो बलवान वानर बेशुद्ध पडलेला पाहून, त्याने ती मोठी सेना तीक्ष्ण बाणांनी हल्ला करून घायाळ केली.
तस्य बाणायुतैर्भग्नं बलं सर्वं रणांगणे । पलायनपरं जातं चतुरंगसमन्वितम्
त्याच्या असंख्य बाणांनी रणांगणातलं सगळं सैन्य तुटून पळून गेलं; चतुरंग सेना देखील पळू लागली.
तदा कपिपतिः कोपात्सुग्रीवो रक्षको महान् । अभ्यधावन्नगान्नैकानुत्पाट्य कुशमुद्भटम्
तेव्हा वानरांचा राजा, मोठा रक्षक सुग्रीव, रागाने अनेक झाडं उपटत उग्र कुशाच्या समोर धावून गेला.
कुशः सर्वान्प्रचिच्छेद लीलया प्रहसन्नगान् । पुनरप्यागतान्वृक्षांश्चिच्छेद तरसा बली
कुशाने हसत-हसत सहजपणे सगळी झाडं कापली आणि परत येणारी झाडंही आपल्या ताकदीने पुन्हा फोडली.
अनेकबाणव्यथितः सुग्रीवः समरांगणे । जग्राह पर्वतं घोरं कुशमस्तकमध्यतः
सुग्रीव रणभूमीत अनेक बाणांनी जखमी झाला आणि त्याने एक भयंकर डोंगर उचलून तो कुशाच्या डोक्यावर फेकला.
कुशस्तं नगमायांतं वीक्ष्य बाणैरनेकधा । निष्पिपेष चकाराशु महारुद्रांगयोग्यताम्
तो डोंगर येताना पाहून कुशाने अनेक बाणांनी त्याला ताबडतोब फोडून, तो डोंगर महादेवासाठी योग्य असा केला.
सुग्रीवस्तन्महत्कर्म दृष्ट्वा बालेन निर्मितम् । जयाशाप्रतिनिर्वृत्तो बभूव समरांगणे
बालक कुशाने केलेली ती मोठी करामत पाहून, सुग्रीवाच्या मनात विजयाची आशा संपली.
रणमध्ये दुराक्रांतं कुशं लांगूलताडकम् । अत्यमर्षीरुषाक्रांतस्तं हंतुं नगमाददे
रणाच्या मध्यभागी, जवळ जाऊनही जिंकता न येणारा आणि शेपटीने प्रहार करणारा कुशा पाहून, सुग्रीव प्रचंड रागावून त्याला मारण्यासाठी डोंगर उचलला.
आत्मानं हंतुमुद्युक्तं वीक्ष्य सुग्रीवमादरात् । ताडयामास बहुभिः सायकैः शितपर्वभिः
सुग्रीव स्वतःला मारायला सज्ज होतोय हे कुशाने आदराने पाहिलं आणि त्याला अनेक तीक्ष्ण बाणांनी मारलं.
स ताडितो बहुविधैः शरैः पीडासमन्वितः । कुशं हंतुं समारब्धो ययौ शालं समाददे
अनेक प्रकारच्या बाणांनी जखमी होऊन वेदनेने भरलेला सुग्रीव कुशाला मारायला निघाला आणि त्याने एक शालवृक्ष उचलला.
तदापि च कुशो वीरो वारुणास्त्रं समाददे । बबंध तं च पाशेन दृढेन स लवाग्रजः
तेव्हाही शूर कुशाने वरुणास्त्र उचललं आणि मजबूत दोरीने, लवाचा मोठा भाऊ सुग्रीवाला घट्ट बांधलं.
स बद्धः पाशकैः स्निग्धैः कुशेन बलशालिना । पपात रणमध्ये वै महावीरैरलंकृते
त्या बलवान कुशाने मृदू पण मजबूत दोरांनी बांधल्यावर, सुग्रीव रणभूमीत मोठ्या वीरांच्या मध्ये पडला.
सुग्रीवं पतितं दृष्ट्वा वीराः सर्वत्र दुद्रुवुः । जयमाप लवभ्राता महावीरशिरोमणिः
सुग्रीव पडलेला पाहून सर्व वीर इकडेतिकडे पळाले; लवाचा भाऊ, मोठ्या वीरांमध्ये श्रेष्ठ, विजय मिळवला.
तावल्लवो भटाञ्जित्वा पुष्कलं चांगदं तथा । प्रतापाग्र्यं वीरमणिं तथान्यानपि भूभुजः
मग लवाने सर्व योद्धे, पुष्कळ आणि अंगद, पराक्रमी वीर, तसेच इतर राजे यांना हरवले.
जयं प्राप्य रणे वीरो लवो भ्रातरमागमत् । संग्रामे जयकर्तारं वैरिकोटिनिपातकम्
रणात विजय मिळवून शूर लव आपल्या भावाकडे गेला, जो युद्धात जिंकणारा आणि शत्रूंचा नाश करणारा होता.
परस्परं प्रहृषितौ परिरंभं प्रकुर्वतः । जयं प्राप्तौ तदा वार्तां मुने चक्रतुरुन्मदौ
दोघेही एकमेकांच्या आनंदात मिठी मारून, विजय मिळवल्याची बातमी आनंदाने ऋषींना सांगू लागले.
लव उवाच। भ्रातस्तव प्रसादेन निस्तीर्णो रणतोयधिः । इदानीं वीररणकं शोधयावः सुशोभितम्
लव म्हणाला, 'भाऊ, तुझ्या कृपेने मी या रणाच्या समुद्रातून सुखरूप बाहेर पडलो आहे. आता हे सुंदर वीरांचे रणांगण आपण स्वच्छ करूया.'
इत्युक्त्वा त्वरितं वीरो जग्मतुस्तौ कुशीलवौ । राज्ञो मौलिमणिं चित्रं जग्राह कनकाचितम्
असं म्हणून, ते दोन्ही शूर कुश आणि लव पटकन गेले आणि राजाचा सोन्याने मढवलेला सुंदर मुकुट उचलला.
पुष्कलस्य लवो वीरो जग्राह मुकुटं शुभम् । अंगदे च महानर्घ्ये शत्रुघ्नस्यापरस्य च
लव या शूराने पुष्कलाचा शुभ मुकुट घेतला आणि शत्रुघ्न व अजून एका वीराचे अनमोल अंगदेही उचलले.
गृहीत्वा शस्त्रसंघातं हनूमंतं कपीश्वरम् । सुग्रीवं सविधे गत्वा उभावपि बबंधतुः
शस्त्रांचा साठा घेतल्यावर, त्यांनी हनुमान या वानरांचा स्वामी आणि सुग्रीव यांच्याजवळ जाऊन, दोघांनाही बांधून टाकले.