सावधानो भवानत्र भवतु प्रधनांगणे । पातयामि क्षितौ सद्य इत्युक्त्वा स्वशरासने
मुख्य रणांगणात नीट सावध राहा; मी तुला लगेचच जमिनीवर पाडणार आहे, असं म्हणून त्यानं आपलं धनुष्य उचललं.
शरं संरोपयामास घोरं कालानलप्रभम् । लक्षीकृत्य रिपोर्वक्षो विपुलं कठिनं महत्
त्याने प्रलयाच्या आगीसारखा भयंकर बाण धनुष्याला लावला आणि शत्रूच्या रुंद, कठीण छातीवर नेम धरला.
तं संधितं शरं दृष्ट्वा शत्रुघ्नः कोपमूर्च्छितः । मुमोच बाणान्निशितान्कुशत्वग्भेदकारकान्
तो बाण लावलेला पाहून शत्रुघ्न संतापानं भरून गेला आणि कुशाच्या त्वचेचा भेद करणारे तीक्ष्ण बाण सोडले.
स बाणो हृदयं तस्य भेत्तुं तत्प्रचचाल वै । घोररूपो वह्निसमआशीविषवदुच्छ्वसन्
तो बाण त्याच्या हृदयाला भेदण्यासाठी पुढे सरसावला, त्याचा रूप भयंकर होतं, तो जणू अग्नीसारखा जळत होता आणि विषारी सापासारखा फुत्कारत होता.
स बाणो नृपवर्येण रामं स्मृत्वाशुलक्षितः । चिच्छेद कुशमुक्तं स सायकं शितपर्वकम्
तेव्हा श्रेष्ठ राजा, रामाचं स्मरण करून, नेम धरून, कुशानं सोडलेला तो तीक्ष्ण पिसांचा बाण छाटून टाकला.
तदात्यंतं प्रकुपितः कुशो बाणस्य कृंतनात् । अपरं सायकं चापे दधार शितपर्वकम्
माझा बाण छाटला गेला म्हणून कुश अतिशय संतापला आणि त्यानं पुन्हा एक तीक्ष्ण पिसांचा दुसरा बाण धनुष्याला लावला.
स यावत्तदुरो भेत्तुं करोति च बलोद्धुरः । तं तावदच्छिनत्तस्य शरं कालानलप्रभम्
शक्तिशाली कुश तो बाण सोडून शत्रूला भेदणार इतक्यात, तो प्रलयाच्या आगीसारखा बाण लगेच छाटला गेला.
तदा कुशो मातृपादौ स्मृत्वा रोषसमन्वितः । तृतीयं चापके स्वीये दधार शरमद्भुतम्
तेव्हा कुश रागानं भरून, आईच्या पायांचा स्मरण करून, आपल्या धनुष्यावर एक अद्भुत तिसरा बाण लावला.
शत्रुघ्नस्तमपि क्षिप्रं च्छेत्तुं बाणं समाददे । तावद्विद्धः शरेणासौ पपात धरणीतले
शत्रुघ्नानं तो बाण छाटण्यासाठी पटकन आपला बाण उचलला, पण तो बाण लागून तो जमिनीवर कोसळला.
हाहाकारो महानासीच्छत्रुघ्ने विनिपातिते । जयमापकुशस्तत्र स्वबाहुबलदर्पितः
शत्रुघ्न खाली पडताच मोठा हाहाकार झाला; तिथे कुश आपल्या बळावर गर्वानं विजयाचा जल्लोष केला.
शेष उवाच। शत्रुघ्नं पतितं वीक्ष्य सुरथः प्रवरो नृपः । प्रययौ मणिना सृष्टे रथे तिष्ठन्महाद्भुते
शेष म्हणाला: शत्रुघ्न खाली पडलेला पाहून श्रेष्ठ राजा सुरथ रत्नांनी सजवलेल्या अद्भुत रथावर उभा राहून पुढे गेला.
पुष्कलस्तु रणे पूर्वं पातितः स विचारयन् । लवं ययौ तदा योद्धुं महावीरबलोन्नतम्
पुष्कळा युद्धात आधीच पडला होता, त्याने विचार करून मोठ्या शौर्याने पराक्रमी असलेल्या लवाशी लढायला गेला.
सुरथः कुशमासाद्य बाणान्मुंचन्ननेकधा । व्यथयामास समरे महावीरशिरोमणिः
सुरथ कुशाजवळ गेला आणि अनेक बाण सोडले, त्यामुळे त्या महावीरांच्या शिरोमणीला रणभूमीत त्रास झाला.
सुरथं विरथं चक्रे बाणैर्दशभिरुच्छिखैः । धनुश्चिच्छेद तरसा सुदृढं गुणपूरितम्
कुशाने दहा तीक्ष्ण बाणांनी सुरथाला रथाविना केले आणि त्याच्या मजबूत, ताणलेल्या धनुष्याला वेगाने तोडले.
अस्त्रप्रत्यस्त्रसंहारैः क्षैपणैः प्रतिक्षेपणैः । अभवत्तुमुलं युद्धं वीराणां रोमहर्षणम्
शस्त्र आणि प्रत्युत्तर शस्त्रांच्या देवाणघेवाणीने वीरांमध्ये भयंकर आणि रोमांचकारी युद्ध सुरू झाले.
अत्यंतं समरोद्युक्ते सुरथे दुर्जये नृपे । कुशः संचिंतयामास किंकर्तव्यं रणे मया
रणासाठी फारच उत्सुक आणि जिंकता न येणारा राजा सुरथ समोर असताना कुशाने मनात विचार केला की या युद्धात मी काय करावे.
विचार्य निशितं घोरं सायकं समुपाददे । हननाय नृपस्यास्य महाबलसमन्वितः
कुशाने नीट विचार करून, त्या बलाढ्य राजाचा वध करण्यासाठी एक तीक्ष्ण आणि भयंकर बाण उचलला.
तमागतं शरं दृष्ट्वा कालानलसमप्रभम् । छेत्तुं मतिं चकाराशु तावल्लग्नो महाशरः
तो काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी बाण आपल्याकडे येताना पाहून सुरथाने तो कापायचे ठरवले, पण तोपर्यंत तो प्रचंड बाण त्याच्यावर आदळला.
मुमूर्च्छ समरे वीरो महावीरबलस्ततः । पपात स्यंदनोपस्थे सारथिस्तमुपाहरत्
मग तो महाशूर वीर रणात बाण लागून बेशुद्ध पडला आणि आपल्या रथाच्या आसनावर कोसळला; त्याचा सारथी त्याला घेऊन गेला.
सुरथे पतिते दृष्ट्वा कुशं जयसमन्वितम् । त्रासयंतं वीरगणानियाय पवनात्मजः
सुरथ पडलेला आणि कुश जिंकलेला पाहून, पवनपुत्र हनुमान वीरांच्या सैन्याला घाबरवत पुढे आला.
समीरसूनुं प्रबलमायांतं वीक्ष्य वानरम् । जहास दर्शयन्दंतान्कोपयन्निव तं क्रुधा
पवनाचा बलवान पुत्र वानररूपात येताना पाहून कुशाने हसत दात दाखवले, जणू काही रागाने त्याला चिडवत होता.
उवाच च हनूमंतमेहि त्वं मम संमुखम् । भेत्स्ये बाणसहस्रेण मृतो यास्यसि यामिनीम्
कुश म्हणाला: 'अरे, माझ्यासमोर ये. मी तुला हजारो बाणांनी भेदून टाकीन; मारला गेल्यावर तू रात्रीच्या प्रदेशात जाशील.'
इत्युक्तो हनुमाञ्ज्ञात्वा रामसूनुं महाबलम् । स्वामिकार्यं प्रकर्तव्यमिति कृत्वा प्रधावितः
असे ऐकून, हनुमानाने रामाचा बलाढ्य पुत्र ओळखला आणि स्वामीचे कार्य पूर्ण करायचे ठरवून वेगाने पुढे धावला.
शालमुत्पाट्य तरसा विशालं शतशाखिनम् । कुशं वक्षसि संलक्ष्य ययौ योद्धुं महाबलः
हनुमानाने जोरात एक मोठे, शंभर फांद्यांचे शालवृक्ष उपटले आणि कुशाच्या छातीवर लक्ष ठेवून युद्धासाठी पुढे गेला.
शालहस्तं समायांतं हनूमंतं महाबलम् । त्रिभिः क्षुरप्रैर्विव्याध हृदि चंद्रोपमैर्बली
शालवृक्ष हातात घेऊन पुढे येणाऱ्या बलाढ्य हनुमानाच्या छातीत कुशाने चंद्रासारखे चमकणारे तीन तीक्ष्ण बाण घुसवले.
स बाणविद्धस्तरसा कुशेन बलशालिना । शालेन हृदि संजघ्ने दंतान्निष्पिष्य मारुतिः
कुशाने जोरात बाण मारल्यावर हनुमानाने दात घट्ट दाबून शालवृक्षाने कुशाच्या छातीत प्रहार केला.
शालाहतस्तदा बालः किंचिन्नाकंपत स्मयात् । तदा वीराः प्रशंसां तु प्रचक्रुस्तस्य बाल्यतः
शालवृक्षाचा प्रहार झाला तरी तो बालक किंचितही हलला नाही, उलट हसला; मग वीरांनी त्याच्या बाल्याचे कौतुक केले.
स शालेन हतो वीरः संहारास्त्रं समाददे । संहन्तुं वैरिणं कोपात्कुशः स परमास्त्रवित्
शालवृक्षाने घाव बसल्यावर कुश या वीराने, जो दिव्य अस्त्रांचा जाणकार होता, शत्रूचा संहार करण्यासाठी रागाने संहारास्त्र उचलले.
संहारास्त्रं समालोक्य दुर्जयं कुशमोचितम् । दध्यौ रामं स्वमनसा भक्तविघ्नविनाशकम्
कुशाने सोडलेलं ते प्रचंड आणि जिंकता न येणारं अस्त्र पाहून, त्याने आपल्या मनात भक्तांच्या अडथळे दूर करणाऱ्या रामाचं ध्यान केलं.
तदा मुक्तं कुशेनाशु तदस्त्रं हृदि मारुतेः । लग्नं महाव्यथाकारि तेन मूर्च्छामितः पुनः
मग कुशाने झटकन सोडलेलं ते अस्त्र वायुपुत्राच्या हृदयात घुसलं, त्याने त्याला मोठा वेदना दिली आणि त्यामुळे तो पुन्हा बेशुद्ध पडला.