वृक्षेण हतवान्मूर्ध्नि लवस्य हनुमान्बली । तमापतंतं तरसा चिच्छेद शतधा लवः
हनुमानाने झाडाने लवाच्या डोक्यावर जोरात प्रहार केला, पण लव वेगाने पुढे येत ते झाड शंभर तुकड्यांत कापून टाकले.
छिन्ने नगे पुनः कोपाद्वृक्षानुत्पाट्य मूलतः । ताडयामास हृदये मस्तके च महाबलः
झाड तुटल्यावर, हनुमान रागाने उरलेली झाडे मुळासकट उपटून, मोठ्या ताकदीने लवाच्या छातीवर आणि डोक्यावर प्रहार करू लागला.
यान्यान्वृक्षान्समाहृत्याताडयत्पवनात्मजः । तांस्तांश्चिच्छेद तरसा बलवान्नतपर्वभिः
वायुपुत्राने जी जी झाडे उचलून लवावर फेकली, ती सर्व झाडे बलवान लवाने आपल्या वाकलेल्या बाणांनी क्षणात तुकडे तुकडे केली.
तदा शिलाः समुत्पाट्य गंडशैलोपमाः कपिः । पातयामास शिरसि क्षिप्रवेगेन मारुतिः
तेव्हा हनुमान पर्वतासारखा मोठमोठ्या शिळा उपटून, त्या वेगाने लवाच्या डोक्यावर फेकू लागला.
स आहतः शिलासंघैः संख्ये कोदंडमुन्नयन् । बाणैस्ताश्चूर्णयामास यंत्रिकाभिर्यथा कणाः
युद्धात त्या शिळांच्या समूहाने घाव बसल्यावर, लवाने आपला धनुष्य उचलला आणि बाणांनी त्या सर्व शिळा जणू यंत्राने धान्य दळावे तसे चुरडून टाकल्या.
तदात्यंतं प्रकुपितो मारुतिः पुच्छवेष्टनम् । चकार समरोपांते लवस्य बलिनः कृती
तेव्हा फारच संतापलेला वायुपुत्र हनुमान, युद्धाच्या अखेरीस, बलवान लवाभोवती आपले शेपूट गुंडाळू लागला.
स्वं पुच्छेन समाविद्धं वीक्ष्य स्वांबां हृदि स्मरन् । मुष्टिना ताडयामास लांगूलं मारुतेर्बली
स्वतःचे शेपूट गुंडाळलेले पाहून, आणि मनात आपल्या आईची आठवण काढून, बलवान लवाने मुष्टीने हनुमानाच्या शेपटीवर प्रहार केला.
तन्मुष्टिघातव्यथितो मारुतिस्तममूमुचत् । स मुक्तः पुच्छतो युद्धे शरान्मुंचन्नभूद्बली
त्या मुष्टीच्या वेदनेने व्याकुळ होऊन, वायुपुत्राने त्याला सोडून दिले. शेपटीतून मोकळा झाल्यावर, बलवान लव युद्धात बाण सोडू लागला.
दुर्वारशरघातेन संपीडिततनुः कपिः । बाणवर्षं मन्यमानो दुःसहं समरे बहु
असह्य बाणांच्या वर्षावाने शरीराला छळले गेले म्हणून, हनुमानाने युद्धातील हा बाणांचा पाऊस सहन न होणारा आहे असे मनात ठरवले.
किंकर्तव्यमितोऽस्माभिः पलाय्य यदि गम्यते । तदा मे स्वामिनो लज्जा ताडयेद्बालकोऽत्र माम्
आता मी काय करावे? जर मी इथून पळून गेलो, तर माझ्या स्वामीपुढे मला लाज वाटेल, आणि हा मुलगा इथेच मला मारेल.
ब्रह्मदत्तवरत्वात्तु मूर्च्छा न मरणं नहि । दुःसहा बाणपीडात्र किं कर्तव्यं मयाधुना
ब्रह्मदेवाने दिलेल्या वरामुळे मला मृत्यू येणार नाही, फक्त बेशुद्ध होईन; पण या बाणांचा त्रास सहन होत नाही—आता मी काय करावे?
शत्रुघ्नः समरे गत्वा जयं प्राप्नोतु बालकात् । अहं तावज्जयाकांक्षी शये कपटमूर्च्छया
शत्रुघ्नाने युद्धात जाऊन या मुलाकडून विजय मिळवावा; मी मात्र सध्या विजयाची इच्छा ठेवून, खोट्या बेशुद्ध अवस्थेत पडून राहीन.
इत्येवं मानसे कृत्वा पपात रणमंडले । पश्यतां सर्ववीराणां कपटेन विमूर्च्छितः
असे मनाशी ठरवून, तो रणांगणात सर्व वीरांच्या डोळ्यांसमोर खोटे बेशुद्ध होऊन पडला.
तं मूर्च्छितं समाज्ञाय हनूमंतं महाबलम् । जघान सर्वान्नृपतीञ्छरमोक्षविचक्षणः
हनुमान बेशुद्ध झाला आहे हे ओळखून, बलवान आणि कुशल धनुर्धाराने सर्व राजांना बाणांनी मारू लागला.
शेष उवाच। मूर्च्छितं मारुतिं श्रुत्वा शत्रुघ्नः शोकमाययौ । किंकर्तव्यं मया संख्ये बालकोऽयं महाबलः
शेष म्हणाले — मारुती बेशुद्ध पडल्याचं ऐकून शत्रुघ्नाला फार दुःख झालं. या युद्धात मी काय करावं? हा मुलगा लहान असला तरी फार बलवान आहे.
स्वयं रथे हेममये तिष्ठन्वीरवरैः सह । योद्धुं प्रागाल्लवो यत्र विचित्ररणकोविदः
आपल्या सोबत नामवंत वीरांना घेऊन, सोन्याच्या रथावर उभा राहून, विचित्र युद्धकौशल्य असलेला लव लढायला पुढे गेला.
लवं ददर्श शिशुतां प्राप्तं राममिव क्षितौ । धनुर्बाणकरं वीरान्क्षिपंतं रणमूर्धनि
त्याने लवला पाहिलं — तो अजून लहान आहे, पण पृथ्वीवर जणू रामासारखा दिसत होता; हातात धनुष्यबाण घेऊन, रणभूमीच्या मध्यभागी वीरांना खाली पाडत होता.
विचारयामास तदा कोऽयं रामस्वरूपधृक् । नीलोत्पलदलश्यामं वपुर्बिभ्रन्मनोहरम्
तेव्हा त्याने मनात विचार केला — हा कोण आहे, जो रामासारखा दिसतो? निळ्या कमळाच्या पाकळीप्रमाणे श्यामवर्णाचं मनमोहक रूप त्याच्याकडे आहे.
एष वै देहतनुजा सुतो भवति नान्यथा । अस्मान्विजित्य समरे यास्यते मृगराडिव
हा नक्कीच त्याच देहातून जन्मलेला मुलगा आहे, यात शंका नाही. युद्धात आम्हाला हरवून, हा जसा सिंह प्राण्यांमध्ये निघून जातो, तसा निघून जाईल.
अस्माकं नो जयो भाव्यः शक्त्या विरहितात्मनाम् । अशक्ताः किं करिष्यामः समरे रणकोविदाः
आमच्याकडे आता शक्ती नाही, म्हणून विजय आमचा होणार नाही. युद्धकौशल्य असलं तरी, शक्ती नसताना आम्ही काय करणार?
इत्येवं स विचार्याथ बालकं तु वचोऽब्रवीत् । रणे कुतुककर्तारं वीरकोटिनिपातकम्
असा विचार करून त्याने त्या मुलाला — जो युद्धात आनंद घेत होता आणि असंख्य वीरांना पाडला होता — बोलावलं.
कस्त्वं बाल रणेऽस्माकं वीरान्पातयसि क्षितौ । न जानीषे बलं राज्ञो रामस्य दनुजार्दिनः
अरे मुला, तू कोण आहेस, जो आमचे वीर रणभूमीत खाली पाडतोस? तुला राक्षसांचा संहार करणाऱ्या राजा रामाची ताकद माहिती नाही.
का ते माता पिता कस्ते सुभाग्यो जयमाप्तवान् । नाम किं विश्रुतं लोके जानीयां ते महाबल
तुझी आई कोण? तुझे वडील कोण? तू कोणत्या घराण्यातला आहेस, भाग्यवान मुला ज्याने विजय मिळवला? तुझे नाव जगात कोणत्या प्रसिद्धीने ओळखलं जातं, हे मला सांग.
मुञ्च वाहः कथं बद्धः शिशुत्वात्तत्क्षमामि ते । आयाहि रामं वीक्षस्व दास्यते बहुलं तव
आपला घोडा सोडून दे — तू बांधला कसा गेलास? तू अजून लहान आहेस म्हणून मी तुला माफ करतो. जा, रामाला भेट आणि पाहा, तो तुला पुष्कळ काही देईल.
इत्युक्तो बालको वीरो वचः शत्रुघ्नमावदत् । किं ते नाम्नाथ पित्रा वा कुलेन वयसा तथा
असं ऐकून त्या धाडसी मुलाने शत्रुघ्नाला उत्तर दिलं — माझं नाव, वडील, घराणं किंवा वय का विचारतोस?
युध्यस्व समरे वीर चेत्त्वं बलयुतो भवेः । कुशं वीरं नमस्कृत्य पादयोर्याहि नान्यथा
तुझ्यात खरोखरच ताकद असेल आणि तू वीर असशील, तर रणभूमीत लढ! नाहीतर, वीर कुशाला वंदन करून त्याच्या पायाशी जा — दुसरा मार्ग नाही.
भ्राता रामस्य वीरो भूर्नावयोर्बलिनां वरः । वाहं विमोचय बलाच्छक्तिस्ते विद्यते यदि
मी रामाचा वीर भाऊ आहे, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ. तुझ्यात दम असेल, तर माझा घोडा जबरदस्तीने सोडवून दाखव.
इत्युक्त्वा शरसंधानं कृत्वा प्राहरदुद्भटः । हृदये मस्तके चैव भुजयो रणमंडले
असं म्हणून त्या पराक्रमीने धनुष्याला बाण लावले आणि रणभूमीत हृदय, डोकं आणि हातांवर जोरदार प्रहार केला.
तदा प्रकुपितो राजा धनुः सज्यमथाकरोत् । नादयन्मेघगंभीरं त्रासयन्निव बालकम्
तेव्हा संतापलेला राजा धनुष्य सज्ज करू लागला. त्याच्या धनुष्याचा आवाज मेघांसारखा गडगडला, जणू त्या मुलाला घाबरवतोय असं वाटलं.
बाणानपरिसंख्यातान्मुमोच बलिनां वरः । बालो बलेन चिच्छेद सर्वांस्तान्सायकव्रजान्
बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या राजाने असंख्य बाण सोडले, पण त्या मुलाने आपल्या बळावर सर्व बाणांचे तडाखे छाटून टाकले.