पालयात्मानमाजिस्थं मच्छराघातपीडितः । पतिष्यसि महीपृष्ठे रुधिरेण परिप्लुतः
रणात उभा राहून, माझ्या बाणांच्या आघाताने त्रस्त होशील, म्हणून स्वतःचे रक्षण कर; तू रक्ताने माखलेल्या पृथ्वीवर पडशील.
एवमुक्तं समाकर्ण्य पुष्कलः कोपसंयुतः । रणे संयोधयामास लवं वीरं महाबलम्
अशी वचने ऐकून, पुष्कळ रागाने भरला आणि रणात त्या बलाढ्य वीर लवशी युद्ध करायला सज्ज झाला.
लवः प्रकुपितो बाणं तीक्ष्णं वैरिविदारणम् । जग्राह लवतः कोशादाशीविषमिव क्रुधा
लव रागाने पेटून, शत्रूला फाडणारा धारदार बाण आपल्या भात्यातून घेतला, जणू काही संतप्त नागच.
जाज्वल्यमानः सशरश्चापमुक्तो लवस्य च । हृदयं भेत्तुमुद्युक्तश्छिन्नो भारतिनाशु सः
तेजस्वी लवने धनुष्यापासून बाण सोडला आणि हृदय भेदण्यास सज्ज झाला, पण तो बाण भारता यांनी पटकन तोडला.
छिन्ने भारतिना संख्ये शरेण प्राणहारिणा । अत्यंतं कुपितो घोरं शरमन्यं समाददे
भारता यांनी रणात प्राणघातक बाणाने तो बाण तोडल्यावर, लव अत्यंत रागावला आणि दुसरा भयंकर बाण उचलला.
आकर्णाकृष्टचापेन स मुक्तो निशितः शरः । बिभेद हृदयं तस्य पुष्कलस्य महारणे
कानापर्यंत धनुष्य ओढून, त्याने धारदार बाण सोडला आणि त्या महान युद्धात पुष्कळाचे हृदय भेदले.
भिन्नो वक्षसि वीरेण सायकेनाशुगामिना । पपात धरणीपृष्ठे महाशूरशिरोमणिः
त्या वीराच्या वेगवान बाणाने छातीवर घाव बसल्यावर, मोठ्या शूरवीरांचा शिरोमणी पृथ्वीवर कोसळला.
पतितं तं समालोक्य पुष्कलं पवनात्मजः । गृहीत्वा राघवभ्रात्रे ददौ मूर्च्छासमन्वितम्
पुष्कळ जमिनीवर पडलेला पाहून, वायुपुत्राने त्याला उचलले आणि बेशुद्ध अवस्थेत रामाच्या भावाजवळ नेऊन दिले.
मूर्च्छितं तं समालोक्य शोकविह्वलमानसः । हनूमंतं लवं हंतुं निदिदेश क्रुधान्वितः
त्याला बेशुद्ध पाहून, हनुमानाचे मन दुःखाने भरून आले. रागाने भरलेल्या हनुमानाला लवाचा वध करण्याचा आदेश मिळाला.
हनूमान्क्रोधसंप्लुष्टो लवं संख्ये महाबलम् । विजेतुं तरसा प्रागाद्वृक्षमुद्यम्य शाल्मलिम्
हनुमान रागाने पेटून, युद्धात मोठ्या वेगाने पुढे गेला आणि बलवान लवाला जिंकण्यासाठी शाल्मलीचे झाड उचलले.
वृक्षेण हतवान्मूर्ध्नि लवस्य हनुमान्बली । तमापतंतं तरसा चिच्छेद शतधा लवः
हनुमानाने झाडाने लवाच्या डोक्यावर जोरात प्रहार केला, पण लव वेगाने पुढे येत ते झाड शंभर तुकड्यांत कापून टाकले.
छिन्ने नगे पुनः कोपाद्वृक्षानुत्पाट्य मूलतः । ताडयामास हृदये मस्तके च महाबलः
झाड तुटल्यावर, हनुमान रागाने उरलेली झाडे मुळासकट उपटून, मोठ्या ताकदीने लवाच्या छातीवर आणि डोक्यावर प्रहार करू लागला.
यान्यान्वृक्षान्समाहृत्याताडयत्पवनात्मजः । तांस्तांश्चिच्छेद तरसा बलवान्नतपर्वभिः
वायुपुत्राने जी जी झाडे उचलून लवावर फेकली, ती सर्व झाडे बलवान लवाने आपल्या वाकलेल्या बाणांनी क्षणात तुकडे तुकडे केली.
तदा शिलाः समुत्पाट्य गंडशैलोपमाः कपिः । पातयामास शिरसि क्षिप्रवेगेन मारुतिः
तेव्हा हनुमान पर्वतासारखा मोठमोठ्या शिळा उपटून, त्या वेगाने लवाच्या डोक्यावर फेकू लागला.
स आहतः शिलासंघैः संख्ये कोदंडमुन्नयन् । बाणैस्ताश्चूर्णयामास यंत्रिकाभिर्यथा कणाः
युद्धात त्या शिळांच्या समूहाने घाव बसल्यावर, लवाने आपला धनुष्य उचलला आणि बाणांनी त्या सर्व शिळा जणू यंत्राने धान्य दळावे तसे चुरडून टाकल्या.
तदात्यंतं प्रकुपितो मारुतिः पुच्छवेष्टनम् । चकार समरोपांते लवस्य बलिनः कृती
तेव्हा फारच संतापलेला वायुपुत्र हनुमान, युद्धाच्या अखेरीस, बलवान लवाभोवती आपले शेपूट गुंडाळू लागला.
स्वं पुच्छेन समाविद्धं वीक्ष्य स्वांबां हृदि स्मरन् । मुष्टिना ताडयामास लांगूलं मारुतेर्बली
स्वतःचे शेपूट गुंडाळलेले पाहून, आणि मनात आपल्या आईची आठवण काढून, बलवान लवाने मुष्टीने हनुमानाच्या शेपटीवर प्रहार केला.
तन्मुष्टिघातव्यथितो मारुतिस्तममूमुचत् । स मुक्तः पुच्छतो युद्धे शरान्मुंचन्नभूद्बली
त्या मुष्टीच्या वेदनेने व्याकुळ होऊन, वायुपुत्राने त्याला सोडून दिले. शेपटीतून मोकळा झाल्यावर, बलवान लव युद्धात बाण सोडू लागला.
दुर्वारशरघातेन संपीडिततनुः कपिः । बाणवर्षं मन्यमानो दुःसहं समरे बहु
असह्य बाणांच्या वर्षावाने शरीराला छळले गेले म्हणून, हनुमानाने युद्धातील हा बाणांचा पाऊस सहन न होणारा आहे असे मनात ठरवले.
किंकर्तव्यमितोऽस्माभिः पलाय्य यदि गम्यते । तदा मे स्वामिनो लज्जा ताडयेद्बालकोऽत्र माम्
आता मी काय करावे? जर मी इथून पळून गेलो, तर माझ्या स्वामीपुढे मला लाज वाटेल, आणि हा मुलगा इथेच मला मारेल.
ब्रह्मदत्तवरत्वात्तु मूर्च्छा न मरणं नहि । दुःसहा बाणपीडात्र किं कर्तव्यं मयाधुना
ब्रह्मदेवाने दिलेल्या वरामुळे मला मृत्यू येणार नाही, फक्त बेशुद्ध होईन; पण या बाणांचा त्रास सहन होत नाही—आता मी काय करावे?
शत्रुघ्नः समरे गत्वा जयं प्राप्नोतु बालकात् । अहं तावज्जयाकांक्षी शये कपटमूर्च्छया
शत्रुघ्नाने युद्धात जाऊन या मुलाकडून विजय मिळवावा; मी मात्र सध्या विजयाची इच्छा ठेवून, खोट्या बेशुद्ध अवस्थेत पडून राहीन.
इत्येवं मानसे कृत्वा पपात रणमंडले । पश्यतां सर्ववीराणां कपटेन विमूर्च्छितः
असे मनाशी ठरवून, तो रणांगणात सर्व वीरांच्या डोळ्यांसमोर खोटे बेशुद्ध होऊन पडला.
तं मूर्च्छितं समाज्ञाय हनूमंतं महाबलम् । जघान सर्वान्नृपतीञ्छरमोक्षविचक्षणः
हनुमान बेशुद्ध झाला आहे हे ओळखून, बलवान आणि कुशल धनुर्धाराने सर्व राजांना बाणांनी मारू लागला.
शेष उवाच। मूर्च्छितं मारुतिं श्रुत्वा शत्रुघ्नः शोकमाययौ । किंकर्तव्यं मया संख्ये बालकोऽयं महाबलः
शेष म्हणाले — मारुती बेशुद्ध पडल्याचं ऐकून शत्रुघ्नाला फार दुःख झालं. या युद्धात मी काय करावं? हा मुलगा लहान असला तरी फार बलवान आहे.
स्वयं रथे हेममये तिष्ठन्वीरवरैः सह । योद्धुं प्रागाल्लवो यत्र विचित्ररणकोविदः
आपल्या सोबत नामवंत वीरांना घेऊन, सोन्याच्या रथावर उभा राहून, विचित्र युद्धकौशल्य असलेला लव लढायला पुढे गेला.
लवं ददर्श शिशुतां प्राप्तं राममिव क्षितौ । धनुर्बाणकरं वीरान्क्षिपंतं रणमूर्धनि
त्याने लवला पाहिलं — तो अजून लहान आहे, पण पृथ्वीवर जणू रामासारखा दिसत होता; हातात धनुष्यबाण घेऊन, रणभूमीच्या मध्यभागी वीरांना खाली पाडत होता.
विचारयामास तदा कोऽयं रामस्वरूपधृक् । नीलोत्पलदलश्यामं वपुर्बिभ्रन्मनोहरम्
तेव्हा त्याने मनात विचार केला — हा कोण आहे, जो रामासारखा दिसतो? निळ्या कमळाच्या पाकळीप्रमाणे श्यामवर्णाचं मनमोहक रूप त्याच्याकडे आहे.
एष वै देहतनुजा सुतो भवति नान्यथा । अस्मान्विजित्य समरे यास्यते मृगराडिव
हा नक्कीच त्याच देहातून जन्मलेला मुलगा आहे, यात शंका नाही. युद्धात आम्हाला हरवून, हा जसा सिंह प्राण्यांमध्ये निघून जातो, तसा निघून जाईल.
अस्माकं नो जयो भाव्यः शक्त्या विरहितात्मनाम् । अशक्ताः किं करिष्यामः समरे रणकोविदाः
आमच्याकडे आता शक्ती नाही, म्हणून विजय आमचा होणार नाही. युद्धकौशल्य असलं तरी, शक्ती नसताना आम्ही काय करणार?