अनेके पतिता वीरा लवबाणप्रपीडिताः । मुमुहुः समरेऽथान्ये नष्टा अन्ये सुकातराः
लवच्या बाणांनी त्रस्त झालेले अनेक वीर पडले; काही रणांगणात बेशुद्ध झाले, काही नष्ट झाले, तर काही अत्यंत घाबरले.
पलायनपरं सैन्यं लवबाणप्रपीडितम् । वीक्ष्य वीरो रणे योद्धुं प्रायात्पुष्कलसंज्ञकः
लवच्या बाणांनी त्रस्त झालेले सैन्य पळून जाण्याचा प्रयत्न करत आहे हे पाहून, वीर पुष्कल रणात लढण्यासाठी पुढे आला.
तिष्ठतिष्ठेति च वदन्रोषपूरितलोचनः । रथे सुहयशोभाढ्ये तिष्ठन्प्रायाल्लवं बली
रागाने डोळे भरून, 'थांब, थांब!' असे म्हणत, उत्तम घोड्यांनी सजलेल्या रथावर उभा राहून, बलवान पुष्कल लवकडे गेला.
स लवं प्रत्युवाचाथ पुष्कलः परमास्त्रवित् । तिष्ठ दत्ते मया संख्ये रथे सुहयशोभिते
मग परमास्त्रज्ञ पुष्कल लवला म्हणाला, 'थांब! मी तुला उत्तम घोड्यांनी सजलेला रथ देतो, रणात त्यावर उभा राहा.'
पदातिना त्वया युद्धं करोमि किमथाहवे । तस्मात्तिष्ठ रथे पश्चाद्युद्ध्येऽहं भवता सह । एतद्वाक्यं निशम्यासौ लवः पुष्कलमब्रवीत्
'तुझ्याशी पायदळावर लढण्याचे कारण काय? म्हणून, तू रथावरच राहा; नंतर मी तुझ्याशी लढेन.' असे ऐकून लवने पुष्कलाला उत्तर दिले.
त्वया दत्ते रथे स्थित्वा युद्धं कुर्यामहं रणे । तदा मे पापमेव स्याज्जयः संदिग्ध एव हि
'तुझ्या दिलेल्या रथावर उभा राहून मी जर युद्ध केले, तर माझा विजय संशयास्पद आणि पापाचा ठरेल.'
न वयं ब्राह्मणा वीर प्रतिग्रहपरायणाः । वयं तु क्षत्रिया नित्यं दानकर्मक्रियारताः
'हे वीर, आम्ही ब्राह्मण नाही, जे दान स्वीकारतात; आम्ही क्षत्रिय आहोत, नेहमी दान देणारे आणि कर्तव्य करणारे.'
इदानीं त्वद्रथं कोपाद्भनज्मि प्रत्यहं भवान् । पादचारी भवत्येव पश्चाद्युद्धं करिष्यति
'आता मी रागाने तुझा रथ फोडून टाकतो; मग तू पायदळावर येशील आणि त्यानंतर माझ्याशी युद्ध करशील.'
पुष्कलो वाक्यमाकर्ण्य धर्मधैर्यसमन्वितम् । विसिस्माय चिरं चित्ते धनुः सज्यमथाकरोत्
पुष्कळाचे धर्म आणि धैर्याने भरलेले बोल ऐकून, तो मनात खूप वेळ थक्क झाला आणि मग आपले धनुष्य सज्ज केले.
तमात्तधनुषं दृष्ट्वा लवः कोपसमन्वितः । चापं चिच्छेद पाणिस्थं शरसंधानमाचरन्
त्याला सज्ज धनुष्य घेऊन पाहून, लव रागाने भरला आणि त्याच्या हातातील धनुष्य तोडले, मग बाण लावायला लागला.
स यावत्स गुणं चापं कुरुते तावदुद्धतः । रथभंगं चकारास्य समरे प्रहसन्बली
तो धनुष्याला दोर लावत असतानाच, बलवान योद्ध्याने रणांगणात हसत त्याचा रथ मोडून टाकला.
भग्नं रथं स्वकं वीक्ष्य धनुश्छिन्नं महात्मना । महावीरं मन्यमानः पदातिः प्राद्रवद्रणे
स्वतःचा रथ मोडलेला आणि महात्म्याने धनुष्य तोडलेले पाहून, त्याला मोठा वीर समजून, तो पायदळाचा सैनिक रणात पळून गेला.
उभौ धनुर्धरौ वीरावुभावपि शरोद्धतौ । उभौ क्षतजविप्लुष्टौ छिन्नसन्नाहितावुभौ
दोघेही धनुर्धारी, दोघेही वीर, दोघांचे बाण सज्ज; दोघेही रक्ताने न्हालेलं, दोघेही जखमी आणि थकलेले.
परस्परं बाणघातविशीर्णावपुलक्षितौ । जयाकांक्षां प्रकुर्वंतौ परस्परवधैषिणौ
एकमेकांच्या बाणांच्या माराने दोघेही तुटून गेलेले, अंगावर रोमांच आलेले; दोघांनाही विजयाची इच्छा आणि एकमेकाचा पराभव करायची तळमळ.
जयंतकार्तिकेयौ वा पुरारिः पुरभिद्यथा । एवं परस्परं युद्धं प्रकुर्वाणौ रणांगणे
पूर्वी जसा कार्तिकेय आणि पुरांचा संहार करणारा शंकर यांनी युद्ध केले, तसंच दोघांनी रणभूमीत एकमेकांशी युद्ध केलं.
पुष्कलः प्रत्युवाचाथ बालं शूरशिरोमणे । त्वादृशो न मया दृष्टः कश्चिद्वीरशिरोमणिः
मग पुष्कळाने त्या बालकाला, वीरांच्या शिरोमणीला म्हणाले, 'तुझ्यासारखा योद्धा मी कधीच पाहिला नाही, वीरांच्या शिरोमणी.'
शिरस्ते पातयाम्यद्य बाणैः शितसुपर्वभिः । मा पलायस्व समरे प्राणान्रक्षस्व संयतः
आज मी तुझे शीर धारदार आणि पंख असलेल्या बाणांनी खाली पाडीन; रणात पळू नकोस, संयम ठेवून आपले प्राण वाचव.
एवमुक्त्वा लवं वीरं चकार शरपंजरे । पुष्कलस्य शरा भूमौ नभसि व्याप्य संस्थिताः
असं म्हणून त्याने लवभोवती बाणांचा पिंजरा तयार केला, आणि पुष्कळाचे बाण जमिनीवर आणि आकाशात पसरलेले दिसले.
शरपंजरमध्यस्थो लवः पुष्कलमब्रवीत् । महत्कर्म कृतं वीर यन्मां बाणैरपीडयत्
बाणांच्या पिंजऱ्यात उभा राहून लवने पुष्कळाला सांगितले, 'वीर, तू बाणांनी मला त्रास देऊन मोठं काम केलं आहेस.'
इत्युक्त्वा बाणसंघातं प्रच्छिद्य वचनं पुनः । जगाद पुष्कलं वीरः शरसंधानकोविदः
असं म्हणून त्याने बाणांचा समूह फोडला आणि पुन्हा पुष्कळाला, त्या बाण लावण्यात कुशल असलेल्या वीराला, बोलला.
पालयात्मानमाजिस्थं मच्छराघातपीडितः । पतिष्यसि महीपृष्ठे रुधिरेण परिप्लुतः
रणात उभा राहून, माझ्या बाणांच्या आघाताने त्रस्त होशील, म्हणून स्वतःचे रक्षण कर; तू रक्ताने माखलेल्या पृथ्वीवर पडशील.
एवमुक्तं समाकर्ण्य पुष्कलः कोपसंयुतः । रणे संयोधयामास लवं वीरं महाबलम्
अशी वचने ऐकून, पुष्कळ रागाने भरला आणि रणात त्या बलाढ्य वीर लवशी युद्ध करायला सज्ज झाला.
लवः प्रकुपितो बाणं तीक्ष्णं वैरिविदारणम् । जग्राह लवतः कोशादाशीविषमिव क्रुधा
लव रागाने पेटून, शत्रूला फाडणारा धारदार बाण आपल्या भात्यातून घेतला, जणू काही संतप्त नागच.
जाज्वल्यमानः सशरश्चापमुक्तो लवस्य च । हृदयं भेत्तुमुद्युक्तश्छिन्नो भारतिनाशु सः
तेजस्वी लवने धनुष्यापासून बाण सोडला आणि हृदय भेदण्यास सज्ज झाला, पण तो बाण भारता यांनी पटकन तोडला.
छिन्ने भारतिना संख्ये शरेण प्राणहारिणा । अत्यंतं कुपितो घोरं शरमन्यं समाददे
भारता यांनी रणात प्राणघातक बाणाने तो बाण तोडल्यावर, लव अत्यंत रागावला आणि दुसरा भयंकर बाण उचलला.
आकर्णाकृष्टचापेन स मुक्तो निशितः शरः । बिभेद हृदयं तस्य पुष्कलस्य महारणे
कानापर्यंत धनुष्य ओढून, त्याने धारदार बाण सोडला आणि त्या महान युद्धात पुष्कळाचे हृदय भेदले.
भिन्नो वक्षसि वीरेण सायकेनाशुगामिना । पपात धरणीपृष्ठे महाशूरशिरोमणिः
त्या वीराच्या वेगवान बाणाने छातीवर घाव बसल्यावर, मोठ्या शूरवीरांचा शिरोमणी पृथ्वीवर कोसळला.
पतितं तं समालोक्य पुष्कलं पवनात्मजः । गृहीत्वा राघवभ्रात्रे ददौ मूर्च्छासमन्वितम्
पुष्कळ जमिनीवर पडलेला पाहून, वायुपुत्राने त्याला उचलले आणि बेशुद्ध अवस्थेत रामाच्या भावाजवळ नेऊन दिले.
मूर्च्छितं तं समालोक्य शोकविह्वलमानसः । हनूमंतं लवं हंतुं निदिदेश क्रुधान्वितः
त्याला बेशुद्ध पाहून, हनुमानाचे मन दुःखाने भरून आले. रागाने भरलेल्या हनुमानाला लवाचा वध करण्याचा आदेश मिळाला.
हनूमान्क्रोधसंप्लुष्टो लवं संख्ये महाबलम् । विजेतुं तरसा प्रागाद्वृक्षमुद्यम्य शाल्मलिम्
हनुमान रागाने पेटून, युद्धात मोठ्या वेगाने पुढे गेला आणि बलवान लवाला जिंकण्यासाठी शाल्मलीचे झाड उचलले.