आयातं तन्महद्दृष्ट्वा बलं वीरप्रपूरितम् । न किंचिन्मनसा बिभ्येलवेन बलशालिना
वीरांच्या गर्जनांनी भरलेली ती मोठी सेना येताना पाहून, पराक्रमी लवच्या मनात जराही भीती निर्माण झाली नाही.
लवः सिंह इवोत्तस्थौ मृगान्मत्वाऽखिलान्भटान् । धनुर्विस्फारयन्रोषाच्छरान्मुंचन्सहस्रशः
लव सिंहासारखा उठला आणि सर्व सैनिकांना जणू हरणांसारखे समजून, रागाने धनुष्य वाजवत हजारो बाण सोडू लागला.
ते शरैः पीड्यमानास्तु महारोषेण पूरिताः । वीरं बालं मन्यमानाः संमुखं प्राद्रवंस्तदा
त्या सैनिकांना लवच्या बाणांनी त्रास झाला आणि ते मोठ्या रागाने, त्या तरुण वीराला केवळ बालक समजून, त्याच्याशी लढायला पुढे धावले.
वीरान्सहस्रशो दृष्ट्वा भ्रमिभिः पर्यवस्थितान् । लवो जवेन संधाय शरान्रोषप्रपूरितः
हजारो वीर वेगवेगळ्या वर्तुळांत उभे असलेले पाहून, लवने रागाने भरून वेगाने धनुष्याला बाण लावले.
भ्रमिराद्या सहस्रेण द्वितीयायुतसंख्यया । तृतीयायुतयुग्मेन तुरीयायुतपंचभिः
पहिल्या वर्तुळात हजार सैनिक होते, दुसऱ्यात दहा हजार, तिसऱ्यात वीस हजार, आणि चौथ्यात पन्नास हजार सैनिक होते.
पंचमी लक्षयोधानां षष्ठी योधायुताधिकैः । सप्तमी लक्षयुग्मेन सप्तभिर्भ्रमिभिर्वृतः
पाचव्या वर्तुळात एक लक्ष सैनिक होते, सहाव्यात दहा हजारांपेक्षा जास्त, सातव्या वर्तुळात सात लक्ष सैनिक होते आणि त्या सातही वर्तुळांनी ते वेढले होते.
मध्ये लवो भ्रमिव्याप्तः स चरन्वह्निवत्तदा । दाहयामास सर्वान्वै सैनिकान्भ्रमिकारकान्
मधोमध लव वर्तुळांच्या वेढ्यात होता आणि तो जणू अग्नीप्रमाणे फिरत सर्व वर्तुळातील सैनिकांना जाळू लागला.
काचित्खङ्गैः शरैः काचित्काचित्प्रासैश्च कुंतलैः । पट्टिशैः परिघैः सर्वा भ्रमिर्भग्ना महात्मना
काही वर्तुळे तलवारी व बाणांनी, काही भाले व गदा यांनी, आणि सर्व वर्तुळे त्या महात्मा लवने मोडून टाकली.
सप्तभिर्भ्रमिभिर्मुक्तो रराज स कुशानुजः । मेघवृंदविनिर्मुक्तः शशीव शरदागमे
सात वर्तुळांतून मुक्त झाल्यावर, कुशाचा तो पुत्र जणू शरद ऋतूत मेघमुक्त झालेला चंद्र शोभून दिसला.
प्राहरत्सर्वथा योधान्भिंदन्गजकरान्बहून् । छिंदञ्छिरांसि वीराणां चक्रभ्रूणि महांति च
त्याने अनेक सैनिकांवर सर्व प्रकारे आघात केला, हत्तींच्या सोंडा तोडल्या, वीरांची शिरे छाटली आणि मोठमोठ्या ढाली फोडल्या.
अनेके पतिता वीरा लवबाणप्रपीडिताः । मुमुहुः समरेऽथान्ये नष्टा अन्ये सुकातराः
लवच्या बाणांनी त्रस्त झालेले अनेक वीर पडले; काही रणांगणात बेशुद्ध झाले, काही नष्ट झाले, तर काही अत्यंत घाबरले.
पलायनपरं सैन्यं लवबाणप्रपीडितम् । वीक्ष्य वीरो रणे योद्धुं प्रायात्पुष्कलसंज्ञकः
लवच्या बाणांनी त्रस्त झालेले सैन्य पळून जाण्याचा प्रयत्न करत आहे हे पाहून, वीर पुष्कल रणात लढण्यासाठी पुढे आला.
तिष्ठतिष्ठेति च वदन्रोषपूरितलोचनः । रथे सुहयशोभाढ्ये तिष्ठन्प्रायाल्लवं बली
रागाने डोळे भरून, 'थांब, थांब!' असे म्हणत, उत्तम घोड्यांनी सजलेल्या रथावर उभा राहून, बलवान पुष्कल लवकडे गेला.
स लवं प्रत्युवाचाथ पुष्कलः परमास्त्रवित् । तिष्ठ दत्ते मया संख्ये रथे सुहयशोभिते
मग परमास्त्रज्ञ पुष्कल लवला म्हणाला, 'थांब! मी तुला उत्तम घोड्यांनी सजलेला रथ देतो, रणात त्यावर उभा राहा.'
पदातिना त्वया युद्धं करोमि किमथाहवे । तस्मात्तिष्ठ रथे पश्चाद्युद्ध्येऽहं भवता सह । एतद्वाक्यं निशम्यासौ लवः पुष्कलमब्रवीत्
'तुझ्याशी पायदळावर लढण्याचे कारण काय? म्हणून, तू रथावरच राहा; नंतर मी तुझ्याशी लढेन.' असे ऐकून लवने पुष्कलाला उत्तर दिले.
त्वया दत्ते रथे स्थित्वा युद्धं कुर्यामहं रणे । तदा मे पापमेव स्याज्जयः संदिग्ध एव हि
'तुझ्या दिलेल्या रथावर उभा राहून मी जर युद्ध केले, तर माझा विजय संशयास्पद आणि पापाचा ठरेल.'
न वयं ब्राह्मणा वीर प्रतिग्रहपरायणाः । वयं तु क्षत्रिया नित्यं दानकर्मक्रियारताः
'हे वीर, आम्ही ब्राह्मण नाही, जे दान स्वीकारतात; आम्ही क्षत्रिय आहोत, नेहमी दान देणारे आणि कर्तव्य करणारे.'
इदानीं त्वद्रथं कोपाद्भनज्मि प्रत्यहं भवान् । पादचारी भवत्येव पश्चाद्युद्धं करिष्यति
'आता मी रागाने तुझा रथ फोडून टाकतो; मग तू पायदळावर येशील आणि त्यानंतर माझ्याशी युद्ध करशील.'
पुष्कलो वाक्यमाकर्ण्य धर्मधैर्यसमन्वितम् । विसिस्माय चिरं चित्ते धनुः सज्यमथाकरोत्
पुष्कळाचे धर्म आणि धैर्याने भरलेले बोल ऐकून, तो मनात खूप वेळ थक्क झाला आणि मग आपले धनुष्य सज्ज केले.
तमात्तधनुषं दृष्ट्वा लवः कोपसमन्वितः । चापं चिच्छेद पाणिस्थं शरसंधानमाचरन्
त्याला सज्ज धनुष्य घेऊन पाहून, लव रागाने भरला आणि त्याच्या हातातील धनुष्य तोडले, मग बाण लावायला लागला.
स यावत्स गुणं चापं कुरुते तावदुद्धतः । रथभंगं चकारास्य समरे प्रहसन्बली
तो धनुष्याला दोर लावत असतानाच, बलवान योद्ध्याने रणांगणात हसत त्याचा रथ मोडून टाकला.
भग्नं रथं स्वकं वीक्ष्य धनुश्छिन्नं महात्मना । महावीरं मन्यमानः पदातिः प्राद्रवद्रणे
स्वतःचा रथ मोडलेला आणि महात्म्याने धनुष्य तोडलेले पाहून, त्याला मोठा वीर समजून, तो पायदळाचा सैनिक रणात पळून गेला.
उभौ धनुर्धरौ वीरावुभावपि शरोद्धतौ । उभौ क्षतजविप्लुष्टौ छिन्नसन्नाहितावुभौ
दोघेही धनुर्धारी, दोघेही वीर, दोघांचे बाण सज्ज; दोघेही रक्ताने न्हालेलं, दोघेही जखमी आणि थकलेले.
परस्परं बाणघातविशीर्णावपुलक्षितौ । जयाकांक्षां प्रकुर्वंतौ परस्परवधैषिणौ
एकमेकांच्या बाणांच्या माराने दोघेही तुटून गेलेले, अंगावर रोमांच आलेले; दोघांनाही विजयाची इच्छा आणि एकमेकाचा पराभव करायची तळमळ.
जयंतकार्तिकेयौ वा पुरारिः पुरभिद्यथा । एवं परस्परं युद्धं प्रकुर्वाणौ रणांगणे
पूर्वी जसा कार्तिकेय आणि पुरांचा संहार करणारा शंकर यांनी युद्ध केले, तसंच दोघांनी रणभूमीत एकमेकांशी युद्ध केलं.
पुष्कलः प्रत्युवाचाथ बालं शूरशिरोमणे । त्वादृशो न मया दृष्टः कश्चिद्वीरशिरोमणिः
मग पुष्कळाने त्या बालकाला, वीरांच्या शिरोमणीला म्हणाले, 'तुझ्यासारखा योद्धा मी कधीच पाहिला नाही, वीरांच्या शिरोमणी.'
शिरस्ते पातयाम्यद्य बाणैः शितसुपर्वभिः । मा पलायस्व समरे प्राणान्रक्षस्व संयतः
आज मी तुझे शीर धारदार आणि पंख असलेल्या बाणांनी खाली पाडीन; रणात पळू नकोस, संयम ठेवून आपले प्राण वाचव.
एवमुक्त्वा लवं वीरं चकार शरपंजरे । पुष्कलस्य शरा भूमौ नभसि व्याप्य संस्थिताः
असं म्हणून त्याने लवभोवती बाणांचा पिंजरा तयार केला, आणि पुष्कळाचे बाण जमिनीवर आणि आकाशात पसरलेले दिसले.
शरपंजरमध्यस्थो लवः पुष्कलमब्रवीत् । महत्कर्म कृतं वीर यन्मां बाणैरपीडयत्
बाणांच्या पिंजऱ्यात उभा राहून लवने पुष्कळाला सांगितले, 'वीर, तू बाणांनी मला त्रास देऊन मोठं काम केलं आहेस.'
इत्युक्त्वा बाणसंघातं प्रच्छिद्य वचनं पुनः । जगाद पुष्कलं वीरः शरसंधानकोविदः
असं म्हणून त्याने बाणांचा समूह फोडला आणि पुन्हा पुष्कळाला, त्या बाण लावण्यात कुशल असलेल्या वीराला, बोलला.