टंकारयामास तदा वीरानाकंपयन्हृदि । वाल्मीकिं प्रथमं स्मृत्वा जानकीं मातरं लवः
तेव्हा त्याने जोरात आवाज केला, ज्यामुळे वीरांच्या हृदयात धडकी भरली. लवने प्रथम वाल्मीकि आणि आपल्या आई जानकीला आठवले.
मुमोच बाणान्निशितान्सद्यः प्राणापहारिणः । कालजित्स्वधनुः कृत्वा सज्यं कोपसमन्वितः
त्याने एकदम तीक्ष्ण बाण सोडले, जे जीव घेणारे होते. काळजितने आपले धनुष्य सज्ज करून, संतापाने भरून बाण सोडले.
ताडयामास जवनो लवं रणविशारदः । तद्बाणाञ्छतधा छित्त्वा क्षणाद्वेगात्कुशानुजः
रणात निपुण असलेला जवना लववर वार करू लागला. क्षणात कुशाचा लहान भाऊ वेगाने ते बाण शंभर तुकड्यांत कापून टाकले.
सेनान्यं विरथं चक्रे वसुभिः स्वशरोत्तमैः । विरथो गजमानीतमारुरोह भटैर्निजैः
त्याने आपल्या उत्तम बाणांनी सेनापतीला रथाविना केले. रथ हरपल्यावर सेनापतीने आपल्या सैनिकांनी आणलेला हत्ती चढला.
मदोन्मत्तं महावेगं सप्तधा प्रस्रवान्वितम् । गजारूढं तु तं दृष्ट्वा दशभिर्धनुषोगतैः
तो हत्ती मदाने वेडा झाला होता, मोठ्या वेगाने सात दिशांना धावत होता. त्याला हत्तीवर बसलेले पाहून, लवने धनुष्याच्या दहा बाणांनी—
बाणैर्विव्याध विहसन्सर्वान्रिपुगणाञ्जयी । कालजित्तस्य वीर्यं तु दृष्ट्वा विस्मितमानसः
हसत हसत बाणांनी त्याच्यावर वार केला आणि सर्व शत्रू सैन्याचा पराभव केला. काळजितचे शौर्य पाहून त्याच्या मनात आश्चर्य निर्माण झाले.
गदां मुमोच महतीं महायस विनिर्मिताम् । आपतंतीं गदां वेगाद्भारायुतविनिर्मिताम्
त्याने मोठी गदा फेकली, जी प्रसिद्ध वीरांनी बनवलेली होती. ती गदा दहा हजार वजनाने बनवलेली, वेगाने धावत येत होती.
त्रिधा चिच्छेद तरसा क्षुरप्रैः सकुशानुजः । परिघं निशितं घोरं वैरिप्राणहरोदितम्
कुशाचा लहान भाऊने ती गदा क्षणात तीक्ष्ण बाणांनी तीन तुकड्यांत कापली. त्यानंतर त्याने शत्रूंचे प्राण घेणारी, भयानक आणि धारदार लोखंडी गदा फेकली.
मुक्तं पुनस्तेन लवश्चिच्छेद तरसान्वितः । छित्त्वा तत्परिघं घोरं कोपादारक्तलोचनः
ती पुन्हा त्याने फेकली, पण लवने वेगाने ती कापून टाकली. त्या भयंकर गदेला कापून, तो संतापाने डोळे लाल करून उभा राहिला.
गजोपस्थे समारूढं मन्यमानश्चुकोप ह । तत्क्षणादच्छिनत्तस्य शुंडां खड्गेन दंतिनः
हत्तीच्या पाठीवर बसलेला, स्वतःला मोठा समजून, तो संतापला. त्या क्षणी त्याने तलवारीने हत्तीची सोंड कापली.
दंतयोश्चरणौ धृत्वा रुरोह गजमस्तके । मुकुटं शतधा कृत्वा कवचं तु सहस्रधा
हत्तीच्या दातांना पायांनी धरून तो त्याच्या डोक्यावर चढला. त्याने मुकुट शंभर तुकड्यांत आणि कवच हजार तुकड्यांत फोडले.
केशेष्वाकृष्य सेनान्यं पातयामास भूतले । पातितः स गजोपस्थात्सेनानीः कुपितः पुनः
त्याने सेनापतीला केसांनी ओढून जमिनीवर फेकले. हत्तीच्या पाठीवरून खाली पडलेला सेनापती पुन्हा संतापून उभा राहिला.
हृदये ताडयामास मुष्टिना वज्रमुष्टिना । स आहतो मुष्टिभिस्तु क्षुरप्रान्निशिताञ्छरान्
त्याने वज्रासारख्या मुठीने त्याच्या हृदयावर घाव घातला. त्या मुठीच्या आघाताने तो पटकन तीक्ष्ण, धारदार बाण सोडू लागला.
मुमोच हृदये क्षिप्रं कुंडलीकृतधन्ववान् । स रराज रणोपांते कुंडलीकृत चापवान्
त्याने ते बाण पटकन त्याच्या हृदयावर सोडले, धनुष्य वळवून धरले होते. रणाच्या कडेला तो कुंडलासारख्या वळलेल्या धनुष्याने तेजस्वी दिसत होता.
शिरस्त्रं कवचं बिभ्रदभेद्यं शरकोटिभिः । स विद्धः सायकैस्तीक्ष्णैस्तं हंतुं खड्गमाददे
अभेद्य शिरस्त्राण आणि कवच घातलेला तो, धारदार बाणांनी छिन्नभिन्न झाला तरी, शत्रूला मारण्यासाठी तलवार उचलतो.
दशन्रोषात्स्वदशनान्निःश्वसन्नुच्छ्वसन्मुहुः । खड्गहस्तं समायांतं शूरं सेनापतिं लवः
रागाने दात दाखवत, वारंवार जोरजोराने श्वास घेत, तलवार हातात घेऊन तो शूर सेनापती लवाजवळ आला.
चिच्छेद भुजमध्यं तु स खड्गः पाणिरापतत् । छिन्नं खड्गधरं हस्तं वीक्ष्य कोपाच्चमूपतिः
त्या तलवारीने त्याचा हात मधूनच छाटला, आणि तलवार धरलेला हात खाली पडला; आपला छाटलेला हात पाहून सेनापती अधिकच संतापला.
वामेन गदया हंतुं प्रचक्राम भुजेन तम् । सोऽपि च्छिन्नो भुजस्तस्य सांगदस्तीक्ष्णसायकैः
मग डाव्या हाताने गदा घेऊन त्याने लवावर वार करण्याचा प्रयत्न केला; पण ती गदा घातलेला हातही धारदार बाणांनी छाटला गेला.
तदा प्रकुपितो वीरः पादाभ्यामहनल्लवम् । लवः पादाहतस्तस्य न चचाल रणांगणे
मग संतप्त योद्ध्याने पायाने लवाला मारले; पण पायाने मारले तरी लव रणांगणात हलला नाही.
स्रजाहतो द्विप इव चरणच्छेदनं व्यधात् । तदापि तं मौलिनासौ प्रहर्तुमुपचक्रमे
माळेने हत्तीला मारल्यासारखे त्याने त्याचे पाय छाटले; तरीही तो मुकुटाने लवावर वार करण्याचा प्रयत्न करू लागला.
तदा लवश्चमूनाथं मन्यमानोऽधिपौरुषम् । करवालं समादाय करे कालानलोपमम्
मग लवाने सेनापतीला अत्यंत पराक्रमी मानून, हातात काळाच्या ज्वाळेसारखी तेजस्वी तलवार घेतली.
अच्छिनच्छिर एतस्य महामुकुटशोभितम् । हाहाकारो महानासीच्चमूनाथे निपातिते
त्याने मोठ्या मुकुटाने शोभलेले त्याचे डोके छाटले; सेनापती पडल्यावर मोठा 'हाय हाय' असा आक्रोश झाला.
सैनिकाः परिसंक्रुद्धा लवं हंतुं समागताः । लवस्तान्स्वशराघातैः पलायनपरान्व्यधात्
सैन्यातील सैनिक रागाने एकत्र येऊन लवाला मारण्यासाठी धावले; पण लवाने आपल्या बाणांच्या प्रहाराने त्यांना पळवून लावले.
छिन्नाभिन्नांगकाः केचिद्गता केचिद्रणांगणात् । स निवार्याखिलान्योधान्विजगाह चमूं मुदा
काहींचे अंग छाटलेले, काहींचे मोडलेले, असे काही रणांगणातून निघून गेले; लवाने सर्व योद्ध्यांना रोखून, आनंदाने सैन्यात प्रवेश केला.
वाराह इव निःश्वस्य प्रलये सुमहार्णवम् । गजा भिन्ना द्विधा जाता मौक्तिकैः पूरिता मही
जणू महाप्रलयाच्या समुद्रात वारा घेत असलेल्या वराहासारखे, हत्ती दोन भागात फाटले, आणि पृथ्वी मोत्यांनी भरली गेली.
दुर्गमाभूद्भटाग्र्याणां पर्वतैर्व्यापृता यथा । अश्वाः कनकपल्याणा रुचिरारत्नराजिताः
जणू पर्वतांनी व्यापलेली असल्यासारखी भूमी शूर योद्ध्यांसाठी अगम्य झाली; सोन्याच्या लगामांनी आणि सुंदर रत्नांनी सजलेले घोडे.
अपतन्रुधिराप्लुष्टे ह्रदे बल सुशोभिताः । रथिनः करमध्यस्थ धनुर्दंडसुशोभिनः
रक्ताने भरलेल्या सरोवरात सैन्य पडलेले, आणि ते तेजाने चमकत होते; हातात धनुष्य धरलेले रथी तेजस्वी दिसत होते.
रथोपस्थे निपतिताः स्वर्गगा इव वै सुराः । संदष्टौष्ठपुटा वक्त्र भ्रमल्लक्ष्मीविलक्षिताः
रथाच्या आसनावर पडलेले, जणू स्वर्गात जाणारे देवच; ओठ दातांनी घट्ट दाबलेले, चेहऱ्यावर फिरती लक्ष्मीची छाया.
पतितास्तत्र दृश्यंते वीरा रणविशारदाः । सुस्राव शोणितसरिद्धयमस्तककच्छपा
तेथे रणकौशल्य असलेले शूर योद्धे पडलेले दिसत होते; रक्ताच्या नद्यांमध्ये डोकी कासवांसारखी तरंगत होती.
महाप्रवाहललिता वैरिणां भयकारिका । केषांचिद्बाहविश्छिन्नाः केषां पादा विकर्तिता
मोठ्या प्रवाहात सुंदरपणे वाहणारे, शत्रूंना भीती वाटावी असे; काहींचे हात छाटलेले, काहींचे पाय कापलेले.