सीतोवाच। मा भैषातां युवां रम्यौ कौ वां कुत्र समागतौ । को रामः का च सा सीता तज्ज्ञानं तु कुतः स्मृतम्
सीता म्हणाली, 'घाबरू नका, तुम्ही दोघेही सुंदर आहात. तुम्ही कोण, कुठून आलात? राम कोण, सीता कोण? हे ज्ञान तुम्हाला कुठून मिळाले?'
तत्सर्वं शंसतं क्षिप्रं मत्तो वां व्येतु यद्भयम् । इति पृष्टं तया पक्षियुगं सर्वमशंसत
'हे सर्व मला लवकर सांगा, म्हणजे माझ्यामुळे तुमची भीती निघून जाईल.' असे तिने विचारल्यावर, त्या पक्ष्यांच्या जोडप्याने सर्व काही सांगितले.
पक्षियुग्ममुवाच। वाल्मीकिरास्ते सुमहानृषिर्धर्मविदुत्तमः । आवां तदाश्रमस्थाने सर्वदा सुमनोहरे
महर्षी वाल्मीकि, धर्माचे उत्तम जाणकार, आमच्यासोबत त्या सुंदर आश्रमात नेहमीच राहत होते.
सशिष्यान्गापयामास भावि रामायणं मुनिः । प्रत्यहं तत्पदस्मारी सर्वभूतहिते रतः
त्या ऋषीने आपल्या शिष्यांसह भविष्यातील रामायण गाऊन घेतले; तो दररोज त्याची पदे आठवत असे आणि सर्व जीवांच्या कल्याणात रममाण असे.
तदावाभ्यां श्रुतं सर्वं भावि रामायणं महत् । मुहुर्मुहुर्गीयमानमायातं परिपाठतः
त्या काळी आम्ही दोघांनी ते महान भविष्यातील रामायण, पुन्हा पुन्हा योग्य क्रमाने गायले आणि ऐकले.
शृण्वावां तेऽभिधास्यावो यो रामो या च जानकी । यद्यद्भविष्यते तस्या रामेण क्रीडितात्मना
आम्ही तिथे जे काही ऐकले ते आता तुला सांगतो—राम कोण आहे, जानकी कोण आहे, आणि रामाच्या खेळामध्ये त्यांच्यात जे काही घडेल ते सर्व.
ऋष्यशृंगकृतेष्ट्यां च चतुर्धा त्वंगतो हरिः । प्रादुर्भविष्यति श्रीमान्सुरस्त्रीगीतसत्कथः
ऋष्यशृंगाच्या यज्ञात, हरि चार भागांत प्रकट होईल, तेजस्वी आणि देवस्त्रियांनी गायलेल्या उत्तम कथा ज्याच्यावर गातात असा.
स कौशिकेन मिथिलां प्राप्स्यते भ्रातृसंयुतः । धनुष्पाणिस्तदा दृष्ट्वा दुर्ग्राह्यमन्यभूभुजाम्
तो विश्वामित्रांसोबत, आपल्या भावांसह मिथिलेला जाईल; तिथे, इतर राजांसाठी अप्राप्य असे धनुष्य पाहील.
धनुर्भंक्त्वा जनकजां प्राप्स्यते सुमनोहराम् । तया सह महद्राज्यं करिष्यति श्रुतं वरे
तो धनुष्य तोडून, जनकाची सुंदर कन्या मिळवेल; तिच्यासह मोठे राज्य करील, असे ऐकले आहे, हे श्रेष्ठे.
एतदन्यच्च तत्रस्थैः श्रुतमस्माभिरुद्गतैः । कथितं तव चार्वंगि मुंचावां गंतुकामुकौ
हे सर्व आणि त्याहून अधिक, तिथे उपस्थितांनी गायलेले, आम्ही ऐकले; हे सुंदर अंग असलेल्या, तुला सांगितले—आता आम्ही निघू इच्छितो.
इति वाक्यं तयोर्धृत्वा श्रोत्रयोः सुमनोहरम् । पुनरेवजगादेदं वाक्यं पक्षियुगं प्रति
त्यांचे मधुर शब्द कानात धरून, तिने पुन्हा त्या पक्ष्यांच्या जोडीलाच हे शब्द सांगितले.
स रामः कुत्र वर्तेत कस्य पुत्रः कथं तु ताम् । परिग्रहीष्यति वरः कीदृग्रूपधरो नरः
हा राम कुठे राहतो? तो कोणाचा मुलगा आहे? आणि तो तिला पत्नी म्हणून कसा स्वीकारेल? हा उत्तम पुरुष कसा दिसतो?
मया पृष्टमिदं सर्वं कथयंतु यथातथम् । पश्चात्सर्वं करिष्यामि प्रियं युष्मन्मनोहरम्
मी विचारलेले हे सर्व खरेखुरे सांग; नंतर मी तुमच्या मनासारखे जे काही असेल ते करीन.
तच्छ्रुत्वा तां तु कामेन पीडितां वीक्ष्य सा शुकी । जानकीं हृदये ज्ञात्वा पपाठ पुरतस्ततः
तिचे बोल ऐकून, तिच्या मनातील तळमळ ओळखून, आणि तिच्या हृदयात जानकी आहे हे जाणून, त्या मादी शुकाने तिच्यासमोर म्हणायला सुरुवात केली.
सूर्यवंशध्वजो धीमान्राजा पंक्तिरथो बली । यं देवाः श्रित्य सर्वारीन्विजेष्यंति च सर्वशः
सूर्यवंशाचा ध्वज, बुद्धिमान आणि बलवान राजा, पंक्तिरथ नावाचा, ज्याच्यावर देवता सर्व शत्रूंना जिंकण्यासाठी अवलंबून आहेत.
तस्य भार्यात्रयं भावि शक्रमोहनरूपधृक् । तस्मिन्नपत्य चातुष्कं भविष्यति बलोन्नतम्
त्याला तीन पत्नी असतील, ज्यांचे सौंदर्य इंद्रालाही चकित करेल; त्यांच्यापासून चार पुत्र जन्माला येतील, जे सर्व बलवान असतील.
सर्वेषामग्रजो रामो भरतस्तदनुस्मृतः । लक्ष्मणस्तदनु श्रीमाञ्छत्रुघ्नः सर्वतो बली
त्यांच्यात राम सर्वात मोठा असेल, त्यानंतर भरत; मग तेजस्वी लक्ष्मण आणि सर्व बाजूंनी बलवान शत्रुघ्न.
रघुनाथ इति ख्यातिं गमिष्यति महामनाः । तेषामनंतनामानि रामस्य बलिनः सखि
तो उच्च मनाचा राम रघुनाथ म्हणून प्रसिद्ध होईल; हे सर्व रामाचे असंख्य नाव आहेत, हे सखे.
पद्मकोश इव शोभनं मुखं । पंकजाभनयने सुदीर्घके । उन्नता पृथुमनोहरा नसा । वल्गुसंगत मनोहरे भ्रुवौ
त्याचे मुख कमळाच्या कळीप्रमाणे सुंदर आहे; त्याच्या डोळ्यांची लांबी कमळाच्या पाकळ्यांसारखी आहे; त्याचा नाक उंच, रुंद आणि आकर्षक आहे; त्याच्या भुवया सुंदर, नीट जुळलेल्या आणि मन मोहून टाकणाऱ्या आहेत.
जानुलंबित मनोहरौ भुजौ । कंबुशोभिगलकोऽतिह्रस्वकः । सत्कपाटतलविस्तृतश्रिकं । वक्ष एतदमलं सलक्ष्मकम्
त्याचे हात गुडघ्यापर्यंत लांब आणि आकर्षक आहेत; त्याचा गळा शंखासारखा तेजस्वी आणि अजिबात लहान नाही; त्याचे छाती रुंद, सुंदर आणि शुभचिन्हांनी युक्त आहे, खांदे नीटस आणि सर्वस्वी निर्मळ आहेत.
शोभनोरुकटिशोभया युतं । जानुयुग्मममलं स्वसेवितम् । पादपद्ममखिलैर्निजैः सदा । सेवितं रघुपतिं सुशोभनम्
सुंदर वस्त्रांनी आणि तेजस्वी कटीने शोभलेले, त्यांची निर्मळ गुडघी प्रेमाने सेविली जातात; त्यांच्या कमळासारख्या पायांची नेहमीच आप्तजनांनी सेवा केली जाते, आणि रघुपती तेजाने उजळून निघतात.
एतद्रूपधरो रामो मया किं तु स वर्ण्यते । शताननोपि नो याति पक्षिणः किमु मादृशाः
राम हे असं रूप धारण करतात, पण मी त्यांचं वर्णन कसं करू? शंभर तोंड असलेले देखील त्यांना पोहोचू शकत नाहीत—मग माझ्यासारख्या पक्ष्यांनी काय करावं?
यद्रूपं वीक्ष्य ललिता मनोहरवपुर्धरा । लक्ष्मीर्मुमोह भुविका वर्तते या न मोहति
त्यांचं मनमोहक आणि आकर्षक रूप पाहून लक्ष्मी सुद्धा या पृथ्वीवर मोहून गेली, जिच्यावर कधीच मोह होत नाही.
महाबलो महावीर्यो महामोहनरूपधृक् । किं वर्णयामि श्रीरामं सर्वैश्वर्यगुणान्वितम्
ते अत्यंत बलवान, पराक्रमी आणि अत्यंत मोहक रूपाचे आहेत; मी श्रीरामांचं वर्णन कसं करू, जे सर्व ऐश्वर्यगुणांनी युक्त आहेत?
धन्या सा जानकीदेवी महामोहनरूपधृक् । रंस्यते येन सहिता वर्षाणामयुतं मुदा
ती जानकी देवी धन्य आहे, जिला अत्यंत मोहक रूप लाभलं आहे; ती त्यांच्या सोबत दहा हजार वर्षे आनंदाने रमते.
त्वं कासि किं तु नामासि बत सुंदरि यत्तु माम् । परिपृच्छसि वैदग्ध्याद्रामकीर्तनमादरात्
तू कोण आहेस, तुझं नाव काय, हे सुंदरिनी? तरी तू मला कौशल्याने विचारतेस, रामाचं कीर्तन ऐकायला उत्सुकतेने.
एतद्वाक्यं समाकर्ण्य जानकी पक्षिणोर्युगम् । उवाच जन्मललितं शंसंती स्वस्य मोहनम्
ही वचने ऐकून जानकीने त्या दोन पक्ष्यांशी संवाद साधला, आणि आपल्या मोहक जन्माची आणि स्वतःच्या आकर्षणाची कथा सांगितली.
या त्वया जानकी प्रोक्ता साहं जनकपुत्रिका । स रामो मां यदाभ्येत्य प्राप्स्यते सुमनोहरः
ज्या जानकीबद्दल तू बोललीस, ती मीच आहे, जनकाची कन्या; जेव्हा तो मनोहारी राम माझ्याकडे येईल, तेव्हा तो मला मिळवेल.
तदा वां मोचयाम्यद्धानान्यथा वाक्यलोभिता । लालयामि सुखेनास्तां मद्गेहे मधुराक्षरौ
तेव्हा मी तुम्हा दोघांना सोडीन, किंवा तुमच्या बोलण्याने आकर्षित होऊन, मी तुम्हा दोघांना माझ्या घरी आनंदाने जपेन, गोड बोलणाऱ्यांनो.
इत्युक्तं तत्समाकर्ण्य वेपतुर्भयतां गतौ । परस्परं प्रक्षुभितौ जानकीमित्यवोचताम्
ती असं म्हणाल्यावर आणि त्यांनी ते ऐकल्यावर, भीतीने थरथरत, ते पक्षी अस्वस्थ झाले आणि एकत्रितपणे जानकीला म्हणाले.