इत्यादि वाक्यं संश्रुत्य गतश्चान्यनिवेशनम् । तावदन्यश्चरो वाक्यं शुश्राव यशसान्वितम्
अशा प्रकारची वचने ऐकून तो दुसऱ्या खोलीत गेला; तेवढ्यात, दुसरा प्रियकर ती यशस्वी वचने ऐकतो.
काचित्पुष्पमयीं शय्यां चंदनं सह चंद्रकम् । सर्वं विधाय कामार्हं जगाद वचनं पतिम्
एक स्त्री फुलांची शय्या, चंदन आणि चंद्रप्रकाश यांची सुंदर सजावट करून, सर्व काही आनंदासाठी तयार करून, आपल्या पतीला म्हणाली—
पते कुरुष्व भोगार्हे शयनं पुष्पमंचके । चंदनादिकलेपं च तथा भोगमनेकधा
प्रिय, या फुलांच्या पलंगावर बसून, चंदन आणि इतर सुगंधी लेप लावून, सर्व प्रकारचे सुख उपभोग.
त्वादृशा एव भोगार्हा न च रामपराङ्मुखाः । सर्वं रामकृपाप्राप्तमुपभुंक्ष्व यथातथम्
तुझ्यासारखेच लोक या सुखाला पात्र आहेत, जे रामाकडे पाठ फिरवतात ते नाहीत; हे सर्व रामाच्या कृपेने मिळालं आहे—जसं आहे तसं उपभोग.
मत्सदृशी कामिनी ते चंदनं तापहारकम् । पर्यंकः पुष्परचितः सर्वं रामकृपाभवम्
माझ्यासारखी कामिनी, उष्णता कमी करणारे चंदन, फुलांनी सजवलेला पलंग—हे सर्व रामाच्या कृपेने मिळालं आहे.
ये रामं न भजिष्यंति ते नरा जठरं स्वयम् । न भर्तुं शक्नुवंत्येव वस्त्रभोगादि वर्जिताः
जे लोक रामाची भक्ती करत नाहीत, त्यांना स्वतःच्या कष्टाने पोट भरावं लागतं, ते वस्त्र आणि सुख उपभोगू शकत नाहीत, अशा गोष्टींना वंचित राहतात.
इति ब्रुवंतीं महिलां हर्षितः पतिरब्रवीत् । सर्वं तथ्यं ब्रवीषि त्वं मम रामकृपाभवम्
अशी बोलणारी पत्नी ऐकून पती आनंदित होऊन म्हणाला—'तू जे काही सांगितलंस ते सर्व खरं आहे; हे सर्व रामाच्या कृपेने मिळालं आहे.'
इत्येवं रामभद्रस्य यशः श्रुत्वा गतश्चरः । तावदन्यस्य वेश्मस्थश्चरोऽन्य शुश्रुवे वचः
अशा प्रकारे रामभद्राचं यश ऐकून तो प्रियकर निघून गेला; तेवढ्यात, दुसऱ्या घरात असलेला दुसरा प्रियकर ती वचने ऐकतो.
काचित्कांतेन पर्यंके वीणावादनतत्परा । कांतेन रामसत्कीर्तिं गायमाना पतिं जगौ
एक स्त्री आपल्या प्रियकरासोबत फुलांच्या पलंगावर बसून, वीणेवर तल्लीन होऊन, रामाची पवित्र कीर्ती गात आपल्या पतीला म्हणाली—
स्वामिन्वयं धन्यतमा येषां पुर्याः पतिः प्रभुः । श्रीरामः स्वप्रजाः पुत्रानिव पाति च रक्षकः
स्वामी, आपण फार भाग्यवान आहोत, कारण आपल्या नगरीचे स्वामी श्रीराम आहेत; ते आपल्या प्रजेला मुलांसारखे जपत आहेत.
यो महत्कर्मदुःसाध्यं कृतवान्सुलभं न तत् । समुद्रं यो निजग्राह सेतुं तत्र बबंध च
ज्यांनी कठीण आणि दुर्मिळ असे कार्य सहज साध्य केले—समुद्राला थांबवले आणि त्यावर सेतू बांधला.
रावणं यो रिपुं हत्वा लंकां संभज्य वानरैः । जानकीमाजहारात्र महदाचारमाचरत्
ज्यांनी रावणाचा वध करून, वानरांसह लंका जिंकली आणि त्या रात्री जानकीला परत आणली—त्यांनी मोठं आणि पुण्य कार्य केलं.
इति प्रोक्तं समाकर्ण्य वचः सुमधुराक्षरम् । पतिः स्मितं चकारेमां वाक्यं पुनरथाब्रवीत्
अशी मधुर आणि गोड शब्दांत वचने ऐकून, पती हसला आणि पुन्हा म्हणाला—
मुग्धेनेदं महत्कर्म रामचंद्रस्य भामिनी । दशाननवधादीनि समुद्र दमनानि च
सुंदरी, रामचंद्राचं हे महान कार्य—दशाननाचा वध आणि समुद्राला वश करणं—हे सर्व निरागसपणाने केलं गेलं.
लीलयायोऽवनिं प्राप्तो ब्रह्मादिप्रार्थितो महान् । करोति सच्चरित्राणि महापापहराणि च
तो महापुरुष ब्रह्मा आणि इतर देवांनी विनंती केल्यावर, आपल्या इच्छेने पृथ्वीवर आला. तो नेहमीच उत्तम आणि पवित्र कृत्ये करतो, तसेच मोठ्या पापांचा नाश करणारी कर्मेही करतो.
मा जानीहि नरं रामं कौसल्यानंददायकम् । सृजत्यवति हंत्येतद्विश्वं लीलात्तमानुषः
कौसल्येला आनंद देणारा राम हा फक्त एक साधा मनुष्य आहे असे समजू नकोस. हे संपूर्ण जग तोच निर्माण करतो, पालन करतो आणि नाशही करतो, जरी तो मानवाच्या रूपात दिसत असला तरी.
धन्या वयं ये रामस्य पश्यामो मुखपंकजम् । ब्रह्मादिसुरदुर्दर्शं महत्पुण्यकृतो वयम्
आपण किती भाग्यवान आहोत! कारण आपण रामाचे कमळासारखे सुंदर मुख पाहू शकतो, जे ब्रह्मा आणि इतर देवतांनाही पाहता येत नाही. आपल्यावर खरोखरच मोठे पुण्य आहे.
अशृणोद्रामचंद्रस्य चरित्रं श्रुतिसौख्यदम् । इत्यादिवाक्यं शुश्राव चारो द्वारिस्थितो मुहुः
दारात उभा असलेला एक गुप्तचर वारंवार असे शब्द ऐकत होता—'जो कोणी रामाचे चरित्र ऐकतो, त्याच्या कानांना आनंद मिळतो...''
अन्यो ह्यन्यं गृहं गत्वा तस्थौ श्रोतुं हरेर्यशः । तत्रापि रामभद्रस्य यशः शुश्राव शोभनम्
दुसरा गुप्तचर दुसऱ्या घरात गेला आणि तिथे हरिचे यश ऐकण्यासाठी थांबला. तिथेही त्याने रामभद्राचे सुंदर कीर्तन ऐकले.
खेलंती स्वामिना सार्धं द्यूतेन सुमनोहरा । उवाच वाक्यं मधुरं नर्तयंतीव कंकणे
एक स्त्री आपल्या पतीसोबत मनमोहकपणे पासा खेळत होती आणि गोड बोलत होती. तिच्या हातातील कंकणे जणू नाचत होती.
जितं मया कांत जवेन सर्वं । करिष्यसि त्वं किमु हारिमानसः । इत्यादि वाक्यं परिहासपूर्वकं । कृत्वा स्वकांतं परिषस्वजे मुदा
'मी सगळे पटकन जिंकले, प्रिय, आता तू काय करणार? अहंकारी आहेस का?' असे हसत-खेळत तिने आपल्या प्रियाला आनंदाने मिठी मारली.
उवाच कांतश्चार्वंगि जितमेव सुशोभने । रामं मे स्मरतो नित्यं न कुत्रापि पराजयः
तिचा प्रिय म्हणाला, 'हो सुंदर, तू जिंकलीस. पण मी रामाचे स्मरण करतो, तोपर्यंत मला कुठेही पराभव होत नाही.'
इदानीं त्वां तु जेष्यामि रामं स्मृत्वा मनोहरम् । देवा यथा पुरा स्मृत्वा दितिजानजयन्क्षणात्
'आता मी तुला हरवीन, कारण मी मनमोहक रामाचे स्मरण करतो. जसे पूर्वी देवांनी त्याचे स्मरण करून क्षणात दितीच्या मुलांना जिंकले होते.'
एवमुक्त्वा पाशकानां परिवर्तनमाकरोत् । तावज्जयं प्रपेदेऽसौ हर्षितो वाक्यमब्रवीत्
असे म्हणून त्याने पासे बदलले आणि लगेच विजय मिळवला. मग तो आनंदाने म्हणाला—
मम प्रोक्तमृतं जातं जिता त्वं नवयौवना । रामस्मारी कदाप्येव न भवेद्रिपुतो भयी
'माझे शब्द खरे ठरले, नवयौवना, तू हरलीस. जो रामाचे स्मरण करतो, त्याला कधीही शत्रूचे भय नसते.'
इत्येवं तौ वदंतौ च परस्परमथोत्सुकौ । परिरभ्य दृढं प्रेम्णा ततश्चारो गतो गृहम्
अशा प्रकारे दोघेही एकमेकांशी उत्साहाने बोलत होते आणि प्रेमाने घट्ट मिठी मारत होते. तेव्हा तो गुप्तचर आपल्या घरी गेला.
एवं पंचमहाचारा राज्ञः संश्रुत्य वै यशः । परस्परं प्रशंसंतो गेहं स्वं स्वं ययुर्मुदा
अशा प्रकारे त्या पाच मोठ्या गुप्तचरांनी राजाचे यश ऐकले आणि एकमेकांची प्रशंसा करत आनंदाने आपल्या-आपल्या घरी परतले.
एकः षष्ठश्चरः कारुगेहानालोक्य तत्र ह । जगाम श्रोतुकामोऽसौ यशो राज्ञो महीपतेः
सहावा गुप्तचर एका धोब्याच्या घराजवळ गेला आणि तिथे राजाचे यश ऐकण्यासाठी थांबला.
रजकः क्रोधसंस्पृष्टो भार्यामन्यगृहोषिताम् । पदा संताडयामास धिक्कुर्वञ्छोणनेत्रवान्
धोबी रागाने भरून गेला आणि त्याच्या पत्नीने दुसऱ्या पुरुषाच्या घरी राहिल्यामुळे, तिला पायाने मारले, तिची निंदा केली आणि त्याचे डोळे रागाने लाल झाले.
गच्छ त्वं मद्गृहात्तस्य गेहं यत्रोषिता दिनम् । नाहं गृह्णामि भवतीं दुष्टां वचनलंघिनीम्
'जा, माझ्या घरातून त्या घरात, जिथे तू दिवस घालवला. मी तुला, दुष्ट आणि माझे शब्द न ऐकणारी, स्वीकारणार नाही.'