एवमेकोनपंचाशद्रथा भग्ना हनूमता । तत्कर्म वीक्ष्य राजापि विसिस्माय ससैनिकः
अशा प्रकारे हनुमानाने एकूण एकोणपन्नास रथ फोडले. हे अद्भुत कृत्य पाहून राजा आणि त्याचे सैन्य आश्चर्यचकित झाले.
कुपितः प्राह कीशेंद्रं धन्योसि पवनात्मज । पराक्रमन्निदं कर्म न कर्ता न करिष्यति
रागाने त्याने वानरराजाला म्हटले, "पवनपुत्रा, तू धन्य आहेस; असा पराक्रम आजवर कुणी केला नाही आणि करणारही नाही."
क्षणमेकं प्रतीक्षस्व यावत्सज्यं धनुस्त्वहम् । करोमि पवनोद्भूत रामपादाब्जषट्पद
"थोडा वेळ थांब, मी माझे धनुष्य सज्ज करतो; पवनपुत्रा, श्रीरामांच्या चरणकमळाचा भुंगा, आता मी कृती दाखवतो."
इत्युक्त्वा चापमात्तज्यं कृत्वा रोषपरिप्लुतः । अस्त्रं पाशुपतं नाम संदधे शर उल्बणे
असे म्हणून, धनुष्य सज्ज करून, रागाने भरलेला राजा आपल्या बाणावर पाशुपतास्त्र ठेवू लागला.
ततो भूताश्च वेतालाः पिशाचा योगिनीमुखाः । प्रादुर्बभूवुः सहसा भीषयंतः समीरजम्
तेव्हा भुते, वेताळ, पिशाच्चे आणि योगिनी अशा भयावह शक्ती अचानक प्रकट झाल्या आणि पवनपुत्राला घाबरवू लागल्या.
कपिः पाशुपतैरस्त्रैर्बद्धो लोकैरभीक्षितः । हाहेति च वदंत्येते यावत्तावत्समीरजः
कपी पाशुपतास्त्रांनी बांधला गेला आणि सगळ्या लोकांनी पाहिले. 'हाय हाय' असे ते ओरडू लागले, पण पवनपुत्र तिथेच ठाम राहिला.
स्मृत्वा रामं स्वमनसा त्रोटयामास तत्क्षणात् । स मुक्तगात्रः सहसा युयुधे सुरथं नृपम्
हनुमानाने मनात श्रीरामांचे स्मरण केले आणि त्या क्षणीच सर्व बंधने तोडली; मग मुक्त होऊन तो अचानक सुरथ राजाशी युद्ध करू लागला.
तं मुक्तगात्रं संवीक्ष्य सुरथः परमास्त्रवित् । महाबलं मन्यमानो ब्राह्ममस्त्रं समाददे
तो मुक्त झाला हे पाहून, अस्त्रविद्या जाणणारा सुरथ त्याला अत्यंत बलवान समजून ब्रह्मास्त्र उचलू लागला.
मारुतिर्ब्राह्ममस्त्रं तु निजगाल हसन्बली । तन्निगीर्णं नृपो दृष्ट्वा रामं सस्मार भूमिपः
पण बलशाली आणि हसत असलेल्या मारुतीने ब्रह्मास्त्र गिळून टाकले; ते पाहून राजा श्रीरामांचे स्मरण करू लागला.
स्मृत्वा दाशरथिं रामं रामास्त्रं स्वशरासने । संधाय तं जगादेदं बद्धोसि कपिपुंगव
दाशरथी श्रीरामांचे स्मरण करून, त्याने आपल्या धनुष्यावर रामास्त्र चढवले आणि वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमानाला म्हटले, 'आता तू बांधला गेलास.'
श्रुत्वा तत्प्रक्रमेद्यावत्तावद्बद्धो रणांगणे । राज्ञा रामास्त्रतो वीरो हनूमान्रामसेवकः
हे ऐकताच, श्रीरामांचा सेवक हनुमान राजाने रामास्त्राने रणभूमीत ताबडतोब बांधून टाकला.
उवाच भूपं हनुमान्किंकरोमि महीभुज । मत्स्वाम्यस्त्रेण संबद्धो नान्येन प्राकृतेन वै
हनुमान राजाला म्हणाला, 'राजन, मी काय करू? माझ्या स्वामीच्या अस्त्राने बांधला गेल्यावर मला कुठल्याही सामान्य उपायाने कोणी बांधू शकत नाही.'
तन्मानयामिभूपालनयस्वस्वपुरंप्रति । मोचयिष्यति मत्स्वामी आगत्य स दयानिधिः
राजाला त्याच्या स्वतःच्या नगरात परत घेऊन जा; माझा स्वामी, करुणेचा सागर, स्वतः येईल आणि त्याची सुटका करील.
बद्धे समीरजे क्रुद्धः पुष्कलो भूमिपं ययौ । तं पुष्कलं समायांतं विव्याध वसुभिः शरैः
समीराजाने राजा बांधल्यावर, रागाने पेटून पुष्कळ राजा जवळ गेला; पुष्कळ जवळ येताच त्याने धनदायिनी बाणांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
अनेकबाणसाहस्रैर्निजघान नृपं बली । राज्ञानेके शरास्तस्य च्छिन्नाः प्रधनमंडले
शक्तिशाली पुष्कळाने असंख्य बाणांच्या वर्षावाने राजाचा पराभव केला; राजाने सोडलेले अनेक बाण मुख्य रणांगणात तुटून पडले.
एवं समरसंक्रुद्धे सुरथे पुष्कले तथा । बाणैर्व्याप्तं जगत्सर्वं स्थास्नुभूयश्चरिष्णु च
अशा प्रकारे, सुरथ आणि पुष्कळ दोघेही रणात प्रचंड क्रोधाने लढत असताना, साऱ्या जगात—स्थिर आणि चल—फक्त बाणच बाण भरले गेले.
तेषां रणोद्यमं वीक्ष्य मुमुहुः सुरसैनिकाः । मानवानां तु का वार्ता क्षणात्त्रासं समीयुषाम्
त्यांची रणाची तळमळ पाहून देवांची सैन्येही गोंधळून गेली; मग माणसांची काय कथा—ते क्षणातच घाबरून गेले.
अस्त्रप्रत्यस्त्रविगमैर्महामंत्रपरिस्तुतैः । बभूव तुमुलं युद्धं वीराणां रोमहर्षणम्
शस्त्र आणि प्रत्युत्तरशस्त्रांच्या अदलाबदलीने, मोठ्या मंत्रांनी गौरवलेल्या, त्या वीरांचे युद्ध इतके प्रचंड आणि रोमांचकारी झाले की अंगावर काटा आला.
तदा प्रकुपितो राजा नाराचं तु समाददे । छिन्नः स तु क्रुधा मुक्तैर्वत्सदंतैः सभारतैः
तेव्हा रागाने पेटून राजा नाराच नावाचा बाण उचलला; पण वत्सदंत आणि भारतांनी रागाने सोडलेल्या बाणांनी तो बाण तुटून पडला.
छिन्ने तस्मिञ्छरे राजा कोपादन्यं समाददे । छिनत्ति यावत्स शरं तावल्लग्नो हृदि क्षतः
तो बाण तुटल्यावर, राजा पुन्हा रागाने दुसरा बाण उचलतो; पण तो बाण तोडण्याआधीच त्याच्या हृदयात बाण घुसला आणि तो जखमी झाला.
मूर्च्छां प्राप महातेजाः पुष्कलो महदद्भुतम् । युद्धं विधाय सुमहद्राज्ञा सह महामतिः
महातेजस्वी पुष्कळ मोठ्या आश्चर्याने बेशुद्ध पडला; कारण त्याने त्या बुद्धिमान राजासोबत जबरदस्त युद्ध केले होते.
पुष्कले पतिते राजा शत्रुघ्नः शत्रुतापनः । सुरथं प्रति संक्रुद्धो जगाम स्यंदनस्थितः
पुष्कळ खाली पडल्यावर, शत्रूंचा संहार करणारा राजा शत्रुघ्न रागाने पेटून, रथावर उभा असलेल्या सुरथाकडे गेला.
उवाच सुरथं भूपं रामभ्राता महाबलः । त्वया महत्कृतं कर्म यद्बद्धः पवनात्मजः
रामाचा बलवान भाऊ सुरथ राजाला म्हणाला, 'तू वायुपुत्राला बांधून मोठे कृत्य केले आहेस.'
पुष्कलोऽपि महावीरस्तथान्ये मम सैनिकाः । पातिताः प्रधने घोरे महाबलपराक्रमाः
पुष्कळसुद्धा मोठा वीर आहे, आणि माझ्या सैन्यातील इतरही बलवान आणि पराक्रमी सैनिक रणाच्या मुख्य ठिकाणी पडले आहेत.
इदानीं तिष्ठ मद्वीरान्पातयित्वा रणांगणे । कुत्र यास्यसि भूमीश सहस्व मम सायकान्
आता थांब, रणांगणात माझ्या वीरांना पाडल्यानंतर, तू कुठे जाणार आहेस, भूमीच्या अधिपती? माझ्या बाणांना सहन कर.
इत्थमाश्रुत्य वीरस्य भाषितं सुरथो बली । जगाद रामपादाब्जं दधच्चेतसि शोभनम्
त्या वीराच्या शब्दांनी बलवान सुरथाने, आपल्या मनात रामाच्या सुंदर चरणकमळांचे स्मरण करत, असे उत्तर दिले.
मया ते पातिताः संख्ये वीरा मारुतजोन्मुखाः । इदानीं पातयिष्यामि त्वामपि प्रधनांगणे
मी रणात तुझ्या वायुपुत्राकडे तोंड करून उभ्या असलेल्या वीरांना पाडले आहे; आता मुख्य रणांगणात तुलाही पाडीन.
स्मरस्व रामं यो वीरः स्वमागत्य प्ररक्षति । अन्यथा जीवितं नास्ति मत्पुरः शत्रुतापन
रामाचे स्मरण कर, तो वीर आपल्या लोकांचे रक्षण करायला येतो; नाहीतर, शत्रूंचा संहार करणारा, माझ्यासमोर तुझे प्राण वाचणार नाहीत.
इत्युक्त्वा बाणसाहस्रैस्तं जघान महीपतिः । शत्रुघ्नं शरसंघातपंजरे न्यदधात्परम्
असे म्हणून, त्या राजाने शत्रुघ्नावर हजारो बाणांचा वर्षाव केला आणि त्याला बाणांच्या जाळ्यात वेढून टाकले.
शत्रुघ्नः शरसंघातं मुंचंतं वह्निदैवतम् । अस्त्रं मुमोच दाहार्थं शराणां नतपर्वणाम्
शत्रुघ्नाने, जणू अग्निदेवतेसारखे बाणांचे समूह सोडताना पाहून, वाकलेल्या बाणांना जाळण्यासाठी एक अस्त्र सोडले.