तच्चापि जगृहे रोषात्कपिश्चापं बभंज तत् । अन्यच्चापं समादत्त तद्बभंज महाबलः
रागाने हनुमानाने ते धनुष्यही पकडून तोडलं; मग आणखी एक धनुष्य घेतलं आणि आपल्या प्रचंड बळाने तेही मोडलं.
तस्मिंश्चापे प्रभग्नेऽपि सोऽन्यद्धनुरुपाददत् । सोपि चापं बभंजाशु महावेगसमन्वितः
ते धनुष्यही तुटल्यावर, सुरथाने पुन्हा एक नवीन धनुष्य घेतलं; पण हनुमानाने तेही मोठ्या वेगाने मोडलं.
एवं राज्ञस्तु चापानामशीतिर्विदलीकृता । क्षणे क्षणे महारोषात्कुर्वन्नादाननेकधा
अशा प्रकारे, मोठ्या रागात क्षणोक्षणी हनुमानाने राजाची ऐंशी धनुष्यं फोडली आणि अनेक मोठ्या आवाजांनी रणभूमी दणाणली.
तदात्यंतं प्रकुपितः शक्तिमुग्रामथाददे । शक्त्या स ताडितो वीरः पपात क्षणमुत्सुकः
मग अत्यंत संतापलेल्या सुरथाने एक भयंकर शक्ती उचलली; त्या शक्तीने घाव बसल्यावर, तो वीर क्षणभर खाली पडला, पण पुन्हा युद्धासाठी उत्सुक राहिला.
उत्थाय स्यंदनं राज्ञो जग्राह कुपितो भृशम् । उड्डीनस्तं गृहीत्वा तु समुद्रमतिवेगतः
राजा अत्यंत रागावलेला उठला आणि आपल्या रथाचा लगबगीने ताबा घेतला. तो उडी मारून रथासह समुद्राकडे मोठ्या वेगाने धावला.
तमुड्डीनं समालक्ष्य सुरथः परवीरहा । ताडयामास परिघैर्हृदि मारुतिमुद्यतम्
त्याला उडी मारताना पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा सुरथाने पुढे येणाऱ्या मारुतीच्या छातीवर लोखंडी गदांनी जोरदार प्रहार केला.
मुक्तस्तेन रथो दूराच्चूर्णीभूतोऽभवत्क्षणात् । सोऽन्यरथं समारुह्य ययौ वेगात्समीरजम्
त्या प्रहारामुळे रथ दूरवर जाऊन क्षणातच तुकडे तुकडे झाला. मग तो दुसऱ्या रथावर चढून वाऱ्याच्या वेगाने पवनपुत्राचा पाठलाग करू लागला.
हनूमांस्तद्रथं पुच्छे संवेष्ट्य प्रधनांगणे । हयसारथिसंयुक्तं बभंज सपताकिनम्
हनुमानाने रणभूमीच्या मध्यभागी आपल्या शेपटीने तो रथ गुंडाळला आणि घोडे, सारथी, ध्वजासह तो रथ फोडून टाकला.
अन्यं रथं समास्थाय ययौ राजा महाबलः । बभंज तं रथं वेगान्मारुतिः कुपितांगकः
राजा दुसऱ्या रथावर बसून पुन्हा पुढे गेला; पण रागाने अंग फडफडणाऱ्या मारुतीने तो रथही क्षणात फोडून टाकला.
भग्नं तं स्यंदनं वीक्ष्य सुरथोऽन्यसमाश्रितः । भग्नः स तेन सहसा हयसारथिसंयुतः
तो रथ फोडलेला पाहून सुरथाने लगेच दुसऱ्या रथाचा आधार घेतला; पण तोही रथ, घोडे आणि सारथीसह, लगेचच फोडून टाकला.
एवमेकोनपंचाशद्रथा भग्ना हनूमता । तत्कर्म वीक्ष्य राजापि विसिस्माय ससैनिकः
अशा प्रकारे हनुमानाने एकूण एकोणपन्नास रथ फोडले. हे अद्भुत कृत्य पाहून राजा आणि त्याचे सैन्य आश्चर्यचकित झाले.
कुपितः प्राह कीशेंद्रं धन्योसि पवनात्मज । पराक्रमन्निदं कर्म न कर्ता न करिष्यति
रागाने त्याने वानरराजाला म्हटले, "पवनपुत्रा, तू धन्य आहेस; असा पराक्रम आजवर कुणी केला नाही आणि करणारही नाही."
क्षणमेकं प्रतीक्षस्व यावत्सज्यं धनुस्त्वहम् । करोमि पवनोद्भूत रामपादाब्जषट्पद
"थोडा वेळ थांब, मी माझे धनुष्य सज्ज करतो; पवनपुत्रा, श्रीरामांच्या चरणकमळाचा भुंगा, आता मी कृती दाखवतो."
इत्युक्त्वा चापमात्तज्यं कृत्वा रोषपरिप्लुतः । अस्त्रं पाशुपतं नाम संदधे शर उल्बणे
असे म्हणून, धनुष्य सज्ज करून, रागाने भरलेला राजा आपल्या बाणावर पाशुपतास्त्र ठेवू लागला.
ततो भूताश्च वेतालाः पिशाचा योगिनीमुखाः । प्रादुर्बभूवुः सहसा भीषयंतः समीरजम्
तेव्हा भुते, वेताळ, पिशाच्चे आणि योगिनी अशा भयावह शक्ती अचानक प्रकट झाल्या आणि पवनपुत्राला घाबरवू लागल्या.
कपिः पाशुपतैरस्त्रैर्बद्धो लोकैरभीक्षितः । हाहेति च वदंत्येते यावत्तावत्समीरजः
कपी पाशुपतास्त्रांनी बांधला गेला आणि सगळ्या लोकांनी पाहिले. 'हाय हाय' असे ते ओरडू लागले, पण पवनपुत्र तिथेच ठाम राहिला.
स्मृत्वा रामं स्वमनसा त्रोटयामास तत्क्षणात् । स मुक्तगात्रः सहसा युयुधे सुरथं नृपम्
हनुमानाने मनात श्रीरामांचे स्मरण केले आणि त्या क्षणीच सर्व बंधने तोडली; मग मुक्त होऊन तो अचानक सुरथ राजाशी युद्ध करू लागला.
तं मुक्तगात्रं संवीक्ष्य सुरथः परमास्त्रवित् । महाबलं मन्यमानो ब्राह्ममस्त्रं समाददे
तो मुक्त झाला हे पाहून, अस्त्रविद्या जाणणारा सुरथ त्याला अत्यंत बलवान समजून ब्रह्मास्त्र उचलू लागला.
मारुतिर्ब्राह्ममस्त्रं तु निजगाल हसन्बली । तन्निगीर्णं नृपो दृष्ट्वा रामं सस्मार भूमिपः
पण बलशाली आणि हसत असलेल्या मारुतीने ब्रह्मास्त्र गिळून टाकले; ते पाहून राजा श्रीरामांचे स्मरण करू लागला.
स्मृत्वा दाशरथिं रामं रामास्त्रं स्वशरासने । संधाय तं जगादेदं बद्धोसि कपिपुंगव
दाशरथी श्रीरामांचे स्मरण करून, त्याने आपल्या धनुष्यावर रामास्त्र चढवले आणि वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमानाला म्हटले, 'आता तू बांधला गेलास.'
श्रुत्वा तत्प्रक्रमेद्यावत्तावद्बद्धो रणांगणे । राज्ञा रामास्त्रतो वीरो हनूमान्रामसेवकः
हे ऐकताच, श्रीरामांचा सेवक हनुमान राजाने रामास्त्राने रणभूमीत ताबडतोब बांधून टाकला.
उवाच भूपं हनुमान्किंकरोमि महीभुज । मत्स्वाम्यस्त्रेण संबद्धो नान्येन प्राकृतेन वै
हनुमान राजाला म्हणाला, 'राजन, मी काय करू? माझ्या स्वामीच्या अस्त्राने बांधला गेल्यावर मला कुठल्याही सामान्य उपायाने कोणी बांधू शकत नाही.'
तन्मानयामिभूपालनयस्वस्वपुरंप्रति । मोचयिष्यति मत्स्वामी आगत्य स दयानिधिः
राजाला त्याच्या स्वतःच्या नगरात परत घेऊन जा; माझा स्वामी, करुणेचा सागर, स्वतः येईल आणि त्याची सुटका करील.
बद्धे समीरजे क्रुद्धः पुष्कलो भूमिपं ययौ । तं पुष्कलं समायांतं विव्याध वसुभिः शरैः
समीराजाने राजा बांधल्यावर, रागाने पेटून पुष्कळ राजा जवळ गेला; पुष्कळ जवळ येताच त्याने धनदायिनी बाणांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
अनेकबाणसाहस्रैर्निजघान नृपं बली । राज्ञानेके शरास्तस्य च्छिन्नाः प्रधनमंडले
शक्तिशाली पुष्कळाने असंख्य बाणांच्या वर्षावाने राजाचा पराभव केला; राजाने सोडलेले अनेक बाण मुख्य रणांगणात तुटून पडले.
एवं समरसंक्रुद्धे सुरथे पुष्कले तथा । बाणैर्व्याप्तं जगत्सर्वं स्थास्नुभूयश्चरिष्णु च
अशा प्रकारे, सुरथ आणि पुष्कळ दोघेही रणात प्रचंड क्रोधाने लढत असताना, साऱ्या जगात—स्थिर आणि चल—फक्त बाणच बाण भरले गेले.
तेषां रणोद्यमं वीक्ष्य मुमुहुः सुरसैनिकाः । मानवानां तु का वार्ता क्षणात्त्रासं समीयुषाम्
त्यांची रणाची तळमळ पाहून देवांची सैन्येही गोंधळून गेली; मग माणसांची काय कथा—ते क्षणातच घाबरून गेले.
अस्त्रप्रत्यस्त्रविगमैर्महामंत्रपरिस्तुतैः । बभूव तुमुलं युद्धं वीराणां रोमहर्षणम्
शस्त्र आणि प्रत्युत्तरशस्त्रांच्या अदलाबदलीने, मोठ्या मंत्रांनी गौरवलेल्या, त्या वीरांचे युद्ध इतके प्रचंड आणि रोमांचकारी झाले की अंगावर काटा आला.
तदा प्रकुपितो राजा नाराचं तु समाददे । छिन्नः स तु क्रुधा मुक्तैर्वत्सदंतैः सभारतैः
तेव्हा रागाने पेटून राजा नाराच नावाचा बाण उचलला; पण वत्सदंत आणि भारतांनी रागाने सोडलेल्या बाणांनी तो बाण तुटून पडला.
छिन्ने तस्मिञ्छरे राजा कोपादन्यं समाददे । छिनत्ति यावत्स शरं तावल्लग्नो हृदि क्षतः
तो बाण तुटल्यावर, राजा पुन्हा रागाने दुसरा बाण उचलतो; पण तो बाण तोडण्याआधीच त्याच्या हृदयात बाण घुसला आणि तो जखमी झाला.