महाबलः सुतश्चास्य बद्ध्वा यः पुष्कलं भटम् । तस्मान्मोचय वीराग्र्य कथं तिष्ठसि चाहवे
'तो बलवान पुत्र ज्याने पुष्कळ नावाच्या वीराला बांधले आहे, त्याला लगेच सोडव, हे वीरांमध्ये श्रेष्ठ! रणभूमीत उभा राहून तू का वेळ घालवतोस?'
एतद्वाक्यं समाकर्ण्य हनूमानोमिति ब्रुवन् । जगाम तं मोचयितुं पुष्कलं चंपकाद्भटात्
हे शब्द ऐकून हनुमंताने 'ठीक आहे' असे उत्तर दिले आणि चंपक या योद्ध्याकडून पुष्कळाला सोडवायला गेला.
हनूमंतमथालोक्य तं मोचयितुमागतम् । बाणैः शतैश्च साहस्रैर्जघान परकोपनः
हनुमंत त्याला सोडवायला येताना पाहून, संतप्त शत्रूने शेकडो-हजारो बाणांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
बाणांस्तान्स बभंजाशु मुक्तांस्तेन महात्मना । पुनरप्येनमेवाशु बाणान्मुंचन्महानभूत्
महात्मा हनुमंताने ते सर्व बाण सोडताक्षणीच फोडून टाकले; पण तो बलवान शत्रू पुन्हा पुन्हा त्याच्यावर बाण सोडू लागला.
तान्सर्वांश्चूर्णयामास नाराचान्वैरिमोचितान् । शालं करे समाधृत्य जघान नृपनंदनम्
शत्रूने सोडलेले लोखंडी टोकांचे सर्व बाण हनुमंताने चुरडून टाकले; मग हातात शालवृक्ष घेऊन त्याने राजपुत्रावर प्रहार केला.
शालं तेन विनिर्मुक्तं तिलशः कृतवान्बली । गजो हनूमता मुक्तो नृपनंदन मस्तके
हनुमंताने सोडलेला शालवृक्ष त्या शक्तिशाली वीराने अगदी बारीक तुकड्यांत फोडला; मग हनुमंताने हत्ती उचलून राजपुत्राच्या डोक्यावर फेकला.
सोऽप्याहतश्चंपकेन मृतो भूमौ पपातसः । शिलाः संमोचयामास हनूमान्परमास्त्रवित्
चंपकाने मारल्यामुळे तो हत्ती जमिनीवर पडून मेला; मग अस्त्रविद्या जाणणाऱ्या हनुमंताने दगड सोडले.
चंपकस्ताः शिलाः सर्वाः क्षणाच्चूर्णितवान्भृशम् । बाणयंत्रिकया ब्रह्मन्महच्चित्रमभूदिदम्
चंपकाने त्या सर्व दगडांना क्षणातच आपल्या बाणयंत्राने जोरात फोडून टाकले; हे पाहून, हे ब्राह्मण, ते दृश्य फारच अद्भुत वाटले.
स्वमुक्तास्ताः शिलाः सर्वाश्चूर्णिता वीक्ष्य मारुतिः । चुकोप हृदयेऽत्यतं बहुवीर्यमिति स्मरन्
स्वतःने फेकलेले सर्व दगड चुरडले गेलेले पाहून, हनुमंत आपल्या मोठ्या पराक्रमाची आठवण काढत मनात फारच संतापला.
आगत्य च करे धृत्वा नभस्युत्पतितः कपिः । तावद्ययौ नेत्रपथादुपरि क्षिप्रवेगवान्
मग माकडराजाने आणखी एक दगड हातात घेऊन आकाशात उडी मारली आणि फार वेगाने वर जाऊन सर्वांच्या नजरेआड गेला.
चंपकस्तं हनूमंतं युयुधे नभसि स्थितः । बाहुयुद्धेन महता ताडितः कपिपुंगवः
चंपकाने आकाशात उभ्या असलेल्या हनुमंताशी मोठ्या हातघाईच्या युद्धात झुंज दिली आणि माकडांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला जोरात मारले.
चुकोप मानसे वीरो गर्वपर्वतदारुणः । पदा धृत्वा चंपकं तं ताडयामास भूतले
तो वीर, गर्वाच्या पर्वतासारखा कठोर, मनात संतापला; त्याने चंपकाला पायाने पकडून जमिनीवर आपटले.
ताडितोऽसौ कपींद्रेण क्षणादुत्थाय वेगवान् । हनूमंतं तु लांगूले धृत्वा बभ्राम सर्वतः
माकडराजाने दिलेल्या प्रहाराने चंपक पटकन उठला, हनुमंताच्या शेपटीला धरून त्याला सर्व बाजूंनी फिरवू लागला.
कपींद्रस्तद्बलं वीक्ष्य हसन्पादेऽग्रहीत्पुनः । भ्रामयित्वा शतगुणं गजोपस्थे ह्यपातयत्
माकडांचा राजा त्याचे बळ पाहून हसला आणि पुन्हा त्याला पायाने पकडले; शंभरपट फिरवून त्याला हत्तीच्या पाठीवर फेकले.
पपात भूमौ सुबलो राजसूनुः स चंपकः । मूर्च्छितो वीरभूषाढ्यमलंकुर्वन्रणांगणम्
तो बलवान राजपुत्र चंपक जमिनीवर पडला, शुद्ध हरपला, आणि रणभूमीला आपल्या वीर अलंकारांनी शोभवू लागला.
तदा हाहेति वै लोकाश्चुक्रुशुश्चंपकानुगाः । पुष्कलं मोचयामास बद्धं चंपकपाशतः
तेव्हा चंपकाचे अनुयायी 'हाय हाय' असे ओरडू लागले; हनुमंताने चंपकाच्या दोऱ्यांनी बांधलेला पुष्कळ सोडवला.
शेष उवाच। चंपकं पतितं दृष्ट्वा सुरथः क्षत्रियो बली । पुत्रदुःखपरीतांगो जगाम स्यंदने स्थितः
शेष म्हणाला — चंपक खाली पडलेला पाहून, बलाढ्य क्षत्रिय सुरथ आपल्या मुलाच्या दुःखाने व्याकुळ झाला आणि रथात उभा राहून पुढे गेला.
कपींद्रमाजुहावाथ सुरथः कोपसंयुतः । निःश्वासवेगं संमुंचन्महाबलसमन्वितः
मग सुरथ रागाने भरून, मोठ्या ताकदीने श्वास सोडत, वानरांचा स्वामीला बोलावू लागला.
आह्वयानं नृपं दृष्ट्वा निजं वीरः कपीश्वरः । जगाम तं महावीरो महावेगसमन्वितः
राजाने दिलेले आव्हान पाहून, वानरांचा वीर स्वामी प्रचंड वेगाने आणि धैर्याने त्याच्याकडे गेला.
तमागतं हनूमंतं तृणीकुर्वं तमुद्भटान् । उवाच सुरथो राजा मेघगंभीरसुस्वरः
हनुमान आला तेव्हा, समोरच्या भयंकर वीरांना तो काहीच समजत नव्हता. तेव्हा राजा सुरथ गडगडाटासारख्या गंभीर आवाजात त्याला म्हणाला.
सुरथ उवाच। धन्योसि कपिवर्य त्वं महाबलपराक्रमः । येन राममहत्कृत्यं कृतं राक्षसके पुरे
सुरथ म्हणाला — वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तू धन्य आहेस! तुझ्या महान पराक्रमामुळेच रामाचं मोठं कार्य राक्षसांच्या नगरीत पूर्ण झालं.
त्वं रामचरणस्यासि सेवको भक्तिसंयुतः । त्वया वीरेण मत्पुत्रः पातितश्चंपको बली
तू रामाच्या चरणांचा भक्तिपूर्वक सेवक आहेस; पण वीर असलेल्या तुझ्याच हातून माझा बलाढ्य मुलगा चंपक मारला गेला.
इदानीं त्वां तु संबध्य गंतास्मि नगरेमम । यत्नात्तिष्ठ कपीशेशसत्यमुक्तं मया स्मृतम्
आता मी तुला बांधून माझ्या नगरीत नेणार आहे; वानराधिपती, तू प्रयत्न कर, कारण मी जे बोललो ते खरं आहे आणि ते मला आठवतंय.
इति भाषितमाकर्ण्य सुरथस्य कपीश्वरः । उवाच धीरया वाण्या रणे वीरैकभूषिते
सुरथाची ही वचने ऐकून, रणभूमीत एकटा शोभणारा वानरांचा स्वामी शांतपणे उत्तर देऊ लागला.
हनूमानुवाच। त्वं रामचरणस्मारी वयं रामस्य सेवकाः । बध्नासि चेन्मां प्रसभं मोचयिष्यति मत्प्रभुः
हनुमान म्हणाला — तू रामाच्या चरणांचा स्मरण करतोस, आम्ही रामाचे सेवक आहोत. जर तू मला जबरदस्तीने बांधलेस, तर माझा स्वामी मला नक्की सोडवेल.
कुरु वीर भवत्स्वांतस्थितं सत्यं प्रतिश्रुतम् । रामं स्मरन्वै दुःखांतं याति वेदा वदंत्यदः
वीर, तुझ्या मनात ठेवलंय ते सत्य पूर्ण कर; रामाचं स्मरण केल्याने दुःखाचा अंत मिळतो, असं वेद सांगतात.
शेष उवाच। इति ब्रुवंतं सुरथः प्रशस्य पवनात्मजम् । विव्याध बाणैर्बहुभिः शितैः शाणेन दारुणैः
शेष म्हणतो — असे बोलताना पवनपुत्राचे कौतुक करून, सुरथाने त्याच्यावर अनेक तीक्ष्ण आणि कठोर बाण सोडले.
तान्मुक्तानगणय्याथ बाणाञ्छोणितपातिनः । करे जग्राह कोदंडं सज्यं शरसमन्वितम्
रक्त सांडणारे ते बाण काहीच न समजता, हनुमानाने हातात सज्ज आणि बाण लावलेलं धनुष्य उचललं.
गृहीत्वा करयोश्चापं बभंज कुपितः कपिः । चीत्कुर्वंस्त्रासयन्वीरान्नखैर्दीर्णान्सृजन्भटान्
दोन्ही हातांनी धनुष्य पकडून, रागाने वानराने ते मोडलं; मोठ्याने आरोळी देत, त्याने वीरांना घाबरवलं आणि नखांनी फाडून त्यांना पांगवले.
तेन भग्नं धनुर्दृष्ट्वा स्वकीयं गुणसंयुतम् । अपरं धनुरादत्त महद्गुणविशोभितम्
आपलं सज्ज आणि तयार धनुष्य तुटलेलं पाहून, सुरथाने दुसरं मोठं आणि सुंदर तंतू असलेलं धनुष्य घेतलं.