चंपको मुक्तमस्त्रं तद्दृष्ट्वा सर्वास्त्रकोविदः । तत्संहर्तुं तदेवास्त्रं मुमोच रिपुमुद्यतम्
चंपकाने ते अस्त्र सोडलेले पाहून, सर्व अस्त्रांचा तज्ञ म्हणून, शत्रूचा वार थोपवण्यासाठी तेच अस्त्र सोडले.
द्वयोरेकतमं तेजः प्रलयं मेनिरे जनाः । संजहार तदास्त्रास्त्रमेकीभूतं परास्त्रकम्
लोकांना वाटले की त्या दोघांचे तेज मिळून संहारच होईल; तेव्हा ती दोन अस्त्रे एकत्र येऊन एकमेकांना शमवली.
तत्कर्मचाद्भुतं दृष्ट्वा पुष्कलस्तिष्ठतिष्ठ च । ब्रुवञ्छरानमोघांस्तु चंपकं स क्रुधाहनत्
ते अद्भुत कर्म पाहून पुष्कलाने 'थांब, थांब' असे हाक मारली आणि रागाने चंपकावर अचूक बाण सोडले.
चंपकस्ताञ्छरान्मुक्तानगणय्य महामनाः । रामास्त्रं प्रमुमोचाथ पुष्कलं प्रति दारुणम्
चंपकाने ते बाण नजरेआड करून, मोठ्या धैर्याने, नंतर पुष्कलावर भयंकर रामास्त्र सोडले.
तन्मुक्तमस्त्रमालोक्य चंपकेन महात्मना । छेत्तुं यावन्मनश्चक्रे तावद्ग्रस्तः शरेण सः
चंपकाने ते अस्त्र सोडलेले पाहून, ते छाटायचे ठरवले; पण तोपर्यंत त्याला एका बाणाने पकडले गेले.
बद्धश्चंपकवीरेण रथे स्वे स्थापितः पुनः । पुरं प्रेषयितुं तावन्मनश्चक्रे महामनाः
चंपकवीराने बांधून त्याला पुन्हा त्याच्या रथावर ठेवले; मग मोठ्या मनाने त्याला नगरात पाठवायचे ठरवले.
हाहाकारो महानासीद्बद्धे पुष्कलसंज्ञिके । शत्रुघ्नं प्रययुर्योधाः पलायनपरायणाः
पुष्कलाला बांधल्यावर मोठा 'हाय हाय' असा आवाज झाला; आणि सर्व योद्धे शत्रुघ्नाकडे पळू लागले.
भग्नांस्तान्वीक्ष्य शत्रुघ्नो हनूमंतमुवाच ह । केन वीरेण मे भग्नं बलं वीरैरलंकृतम्
आपली फौज तुटलेली पाहून शत्रुघ्नाने हनुमंताला विचारले, 'माझ्या वीरांनी सजवलेल्या सैन्याचा पराभव कोणत्या वीराने केला?'
तदोवाच महीनाथ पुष्कलं परवीरहा । बद्ध्वा नयति वीरोऽसौ चंपकः स्वपदोद्धुरः
त्यावेळी पृथ्वीचा स्वामी, शत्रूंचा संहार करणारा, म्हणाला — 'तो पराक्रमी चंपकाने पुष्कळाला बांधून आपल्या बळाचा गर्व करत नेत आहे.'
तस्येदृग्वाक्यमाकर्ण्य शत्रुघ्नः कोपसंयुतः । उवाच पवनोद्भूतं मोचयाशु नृपात्मजात्
हे ऐकून शत्रुघ्न रागाने भरून हनुमंताला म्हणाला — 'राजपुत्राला, जो बांधलेला आहे, पटकन सोडव.'
महाबलः सुतश्चास्य बद्ध्वा यः पुष्कलं भटम् । तस्मान्मोचय वीराग्र्य कथं तिष्ठसि चाहवे
'तो बलवान पुत्र ज्याने पुष्कळ नावाच्या वीराला बांधले आहे, त्याला लगेच सोडव, हे वीरांमध्ये श्रेष्ठ! रणभूमीत उभा राहून तू का वेळ घालवतोस?'
एतद्वाक्यं समाकर्ण्य हनूमानोमिति ब्रुवन् । जगाम तं मोचयितुं पुष्कलं चंपकाद्भटात्
हे शब्द ऐकून हनुमंताने 'ठीक आहे' असे उत्तर दिले आणि चंपक या योद्ध्याकडून पुष्कळाला सोडवायला गेला.
हनूमंतमथालोक्य तं मोचयितुमागतम् । बाणैः शतैश्च साहस्रैर्जघान परकोपनः
हनुमंत त्याला सोडवायला येताना पाहून, संतप्त शत्रूने शेकडो-हजारो बाणांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
बाणांस्तान्स बभंजाशु मुक्तांस्तेन महात्मना । पुनरप्येनमेवाशु बाणान्मुंचन्महानभूत्
महात्मा हनुमंताने ते सर्व बाण सोडताक्षणीच फोडून टाकले; पण तो बलवान शत्रू पुन्हा पुन्हा त्याच्यावर बाण सोडू लागला.
तान्सर्वांश्चूर्णयामास नाराचान्वैरिमोचितान् । शालं करे समाधृत्य जघान नृपनंदनम्
शत्रूने सोडलेले लोखंडी टोकांचे सर्व बाण हनुमंताने चुरडून टाकले; मग हातात शालवृक्ष घेऊन त्याने राजपुत्रावर प्रहार केला.
शालं तेन विनिर्मुक्तं तिलशः कृतवान्बली । गजो हनूमता मुक्तो नृपनंदन मस्तके
हनुमंताने सोडलेला शालवृक्ष त्या शक्तिशाली वीराने अगदी बारीक तुकड्यांत फोडला; मग हनुमंताने हत्ती उचलून राजपुत्राच्या डोक्यावर फेकला.
सोऽप्याहतश्चंपकेन मृतो भूमौ पपातसः । शिलाः संमोचयामास हनूमान्परमास्त्रवित्
चंपकाने मारल्यामुळे तो हत्ती जमिनीवर पडून मेला; मग अस्त्रविद्या जाणणाऱ्या हनुमंताने दगड सोडले.
चंपकस्ताः शिलाः सर्वाः क्षणाच्चूर्णितवान्भृशम् । बाणयंत्रिकया ब्रह्मन्महच्चित्रमभूदिदम्
चंपकाने त्या सर्व दगडांना क्षणातच आपल्या बाणयंत्राने जोरात फोडून टाकले; हे पाहून, हे ब्राह्मण, ते दृश्य फारच अद्भुत वाटले.
स्वमुक्तास्ताः शिलाः सर्वाश्चूर्णिता वीक्ष्य मारुतिः । चुकोप हृदयेऽत्यतं बहुवीर्यमिति स्मरन्
स्वतःने फेकलेले सर्व दगड चुरडले गेलेले पाहून, हनुमंत आपल्या मोठ्या पराक्रमाची आठवण काढत मनात फारच संतापला.
आगत्य च करे धृत्वा नभस्युत्पतितः कपिः । तावद्ययौ नेत्रपथादुपरि क्षिप्रवेगवान्
मग माकडराजाने आणखी एक दगड हातात घेऊन आकाशात उडी मारली आणि फार वेगाने वर जाऊन सर्वांच्या नजरेआड गेला.
चंपकस्तं हनूमंतं युयुधे नभसि स्थितः । बाहुयुद्धेन महता ताडितः कपिपुंगवः
चंपकाने आकाशात उभ्या असलेल्या हनुमंताशी मोठ्या हातघाईच्या युद्धात झुंज दिली आणि माकडांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला जोरात मारले.
चुकोप मानसे वीरो गर्वपर्वतदारुणः । पदा धृत्वा चंपकं तं ताडयामास भूतले
तो वीर, गर्वाच्या पर्वतासारखा कठोर, मनात संतापला; त्याने चंपकाला पायाने पकडून जमिनीवर आपटले.
ताडितोऽसौ कपींद्रेण क्षणादुत्थाय वेगवान् । हनूमंतं तु लांगूले धृत्वा बभ्राम सर्वतः
माकडराजाने दिलेल्या प्रहाराने चंपक पटकन उठला, हनुमंताच्या शेपटीला धरून त्याला सर्व बाजूंनी फिरवू लागला.
कपींद्रस्तद्बलं वीक्ष्य हसन्पादेऽग्रहीत्पुनः । भ्रामयित्वा शतगुणं गजोपस्थे ह्यपातयत्
माकडांचा राजा त्याचे बळ पाहून हसला आणि पुन्हा त्याला पायाने पकडले; शंभरपट फिरवून त्याला हत्तीच्या पाठीवर फेकले.
पपात भूमौ सुबलो राजसूनुः स चंपकः । मूर्च्छितो वीरभूषाढ्यमलंकुर्वन्रणांगणम्
तो बलवान राजपुत्र चंपक जमिनीवर पडला, शुद्ध हरपला, आणि रणभूमीला आपल्या वीर अलंकारांनी शोभवू लागला.
तदा हाहेति वै लोकाश्चुक्रुशुश्चंपकानुगाः । पुष्कलं मोचयामास बद्धं चंपकपाशतः
तेव्हा चंपकाचे अनुयायी 'हाय हाय' असे ओरडू लागले; हनुमंताने चंपकाच्या दोऱ्यांनी बांधलेला पुष्कळ सोडवला.
शेष उवाच। चंपकं पतितं दृष्ट्वा सुरथः क्षत्रियो बली । पुत्रदुःखपरीतांगो जगाम स्यंदने स्थितः
शेष म्हणाला — चंपक खाली पडलेला पाहून, बलाढ्य क्षत्रिय सुरथ आपल्या मुलाच्या दुःखाने व्याकुळ झाला आणि रथात उभा राहून पुढे गेला.
कपींद्रमाजुहावाथ सुरथः कोपसंयुतः । निःश्वासवेगं संमुंचन्महाबलसमन्वितः
मग सुरथ रागाने भरून, मोठ्या ताकदीने श्वास सोडत, वानरांचा स्वामीला बोलावू लागला.
आह्वयानं नृपं दृष्ट्वा निजं वीरः कपीश्वरः । जगाम तं महावीरो महावेगसमन्वितः
राजाने दिलेले आव्हान पाहून, वानरांचा वीर स्वामी प्रचंड वेगाने आणि धैर्याने त्याच्याकडे गेला.
तमागतं हनूमंतं तृणीकुर्वं तमुद्भटान् । उवाच सुरथो राजा मेघगंभीरसुस्वरः
हनुमान आला तेव्हा, समोरच्या भयंकर वीरांना तो काहीच समजत नव्हता. तेव्हा राजा सुरथ गडगडाटासारख्या गंभीर आवाजात त्याला म्हणाला.