हेमंते प्रथमे मासि प्राप्य ह्येकादशीं शुभाम् । ब्राह्मे मुहूर्त्ते चोत्थाय कामक्रोधविवर्जितः
हिवाळ्यातल्या पहिल्या महिन्यात, शुभ एकादशी मिळाल्यावर, ब्राह्म मुहूर्ताला उठून, इच्छा आणि राग सोडून, हा व्रत करावा.
नदीसंगमतीर्थेषु तडागेषु सरित्सु च । स्नानं समाचरेत्तत्र गृहे वा नियतात्मवान्
नद्यांच्या संगमावर, तीर्थांवर, तळ्यांमध्ये किंवा ओढ्यांमध्ये, किंवा घरीच, संयमाने स्नान करावं.
स्नातोऽहं सर्वतीर्थे तत्स्नानं देहि मे सदा
मी सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केलं आहे, असं समजून, मला नेहमी त्या स्नानाचं पुण्य दे.
स्नानमंत्रः । देवान्पितॄंश्च संतर्प्य कृतजप्यो जितेंद्रियः । ततः संपूजयेद्देवं लक्ष्मीनारायणं प्रभुम् । पंचामृतेन संस्नाप्य ततो गंधोदकेन च
देव-पूर्वजांना तृप्त करून, जप करून, इंद्रियांवर संयम ठेवून, नंतर लक्ष्मी-नारायण प्रभूची पूजा करावी, पंचामृताने आणि मग सुगंधी पाण्याने स्नान घालावं.
स्नातोऽसि लक्ष्म्या सहितो देवदेव जगत्पते । मां समुद्धर देवेश घोरात्संसारबंधनात्
लक्ष्मीसमवेत, हे देवांचे देव, विश्वाचे स्वामी, तुम्ही स्नान केले आहात; हे देवेश, मला या भयंकर संसारबंधनातून सोडवा.
ततः संपूजयेद्देवं लक्ष्म्या सह जनार्दनम् । मंत्रैस्तु वैदिकैर्भक्त्या तथा पौराणिकैरपि
नंतर भक्तीने, वैदिक आणि पुराणातील मंत्रांनी, लक्ष्मीसमवेत जनार्दनाची पूजा करावी.
अतो देवेति गंधादि पौरुषेणापि वा पुनः । नमो मत्स्याय देवाय कूर्मदेवाय वै नमः
यानंतर, 'हे देवा' असं म्हणून, चंदन वगैरे अर्पण करावं किंवा आपल्या शब्दांनी—मच्छ्यदेवाला नमस्कार, कूर्मदेवाला नमस्कार.
नमो वाराहदेवाय नरसिंहाय वै नमः । नमोऽस्तु बुद्धदेवाय कल्किने च नमोनमः
वराहदेवाला, नरसिंहाला नमस्कार; बुद्धदेवाला आणि पुन्हा कल्कीलाही नमस्कार.
नमोऽस्तु रामदेवाय विष्णुदेवाय ते नमः । नमः सर्वात्मने तुभ्यं शि रइत्यभिपूजयेत् । केशवादीनि नामानि तैर्वा संपूजयेद्धरिम्
रामदेवाला, विष्णुदेवाला नमस्कार; सर्वांच्या आत्म्याला नमस्कार—असं म्हणून, केशव वगैरे नावांनी हरिपूजन करावं.
वनस्पतिरसो दिव्यः सुरभिर्गंधवाञ्छुचिः । धूपोऽयं देवदेवेश नमस्ते प्रतिगृह्यताम्
हा दिव्य, सुगंधी, शुद्ध आणि मनमोहक धूप, हे देवाधिदेवा, स्वीकारा.
धूपमंत्रः । दीपस्तमो नाशयति दीपः कांतिं प्रयच्छति । तस्माद्दीपप्रदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः
दिवा अंधार घालवतो, प्रकाश देतो. म्हणून मी हा दिवा अर्पण करतो, ज्यामुळे जनार्दन माझ्यावर प्रसन्न होवो.
दीपमंत्रः । नैवेद्यमिदमन्नाद्यं देवदेव जगत्पते । लक्ष्म्या सह गृहाण त्वं परमामृतमुत्तमम्
हे देवांचा देव, हे जगाचा स्वामी, लक्ष्मीसमवेत हे अन्नरूप नैवेद्य स्वीकार, हे सर्वोत्तम अमृत आहे.
नैवेद्यमंत्रः । अर्घ्यं दद्यात्ततो भक्त्या एवं ध्यात्वा जनार्दनम् । फलेन चैव हस्तेन शंखेनादाय चोदकम्
मग भक्तीने जनार्दनाचे ध्यान करून, फळ हातात घेऊन किंवा शंखात पाणी घेऊन अर्घ्य अर्पण करावे.
जन्मांतरसहस्रेण यन्मया पातकं कृतम् । तत्सर्वं नाशमायातु प्रसादात्तव केशव
माझ्या हजारो जन्मांत जे पाप झाले असेल, ते सर्व तुझ्या कृपेने नाहीसे होवो, हे केशव.
इति अर्घमंत्रः । ततः कुंभं नवं शुभ्रं घृतपूर्णं समानयेत् । लक्ष्मीनारायणस्याग्रे तैलपूर्णमथापि वा
अशा प्रकारे अर्घ्य मंत्र झाला. त्यानंतर नवीन, स्वच्छ, तुपाने भरलेला किंवा तेलाने भरलेला कुंभ लक्ष्मीनारायणासमोर आणावा.
तस्योपरि न्यसेत्पात्रं ताम्रं मृन्मयमेव च । नवतंतुसमां वर्तिं तस्मिन्पात्रे तु निर्वपेत्
त्या कुंभावर तांब्याचे किंवा मातीचे पात्र ठेवावे आणि त्या पात्रात नव्वद दोऱ्यांची वात ठेवावी.
ततः प्रबोधयेद्दीपं स्थाप्य कुंभं सुनिश्चलम् । पुष्पगंधादिभिः पूज्य ततः संकल्पयेच्छुचिः
मग दिवा पेटवून कुंभ स्थिर ठेवावा. फुलं, सुगंध याने पूजा करून, शुद्ध मनाने संकल्प करावा.
मंत्रेणानेन देवर्षे असमीरेषु धामसु । कामो भूतस्य भव्यस्य सम्राडेको विराजते
या मंत्राने, हे दिव्य ऋषी, जिथे वारा नाही अशा घरात, जे झाले आणि जे होणार आहे त्याचा एकमेव स्वामी तेजाने उजळतो.
दीपः संवत्सरं यावत्मयायं परिकल्पितः । अग्निहोत्रमविच्छिन्नं प्रीयतां मम केशव
हा दिवा मी वर्षभर अखंड ठेवला आहे, तो अग्निहोत्रासारखा आहे. केशव माझ्यावर प्रसन्न होवो.
ततो जितेंद्रियो भूत्वा श्रुतिज्ञानपरायणः । नालपेत्पतितान्पापांस्तथा पाखण्डिनो नरान्
मग इंद्रिये जिंकून, वेदज्ञानात मन लावावे. पतित पापी किंवा पाखंडी लोकांशी बोलू नये.
रात्रौ जागरणं गीतं नृत्यवाद्यादिकैस्तथा । पुण्यपाठैश्च विविधैर्धर्माख्यानैरुपोषणैः
रात्री जागरण करावे, गाणे, नृत्य, वाद्य, पुण्यश्लोकांचे पाठ, धर्मकथा व उपवास याने रात्र घालवावी.
ततः प्रभातसमये कृतपूर्वाह्णिक क्रियः । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या यथाशक्त्या प्रपूजयेत्
मग पहाटे, सकाळच्या पूजा करून, भक्तीने ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि आपल्या शक्तीनुसार त्यांचा सन्मान करावा.
स्वयं च पारणं कृत्वा प्रणिपत्य विसर्जयेत् । एवं संवत्सरं यावदहोरात्रं दृढव्रतः
स्वतः पारण करून, वाकून नमस्कार करावा आणि परवानगी घ्यावी. अशा प्रकारे दृढ निश्चयाने वर्षभर रात्रंदिवस व्रत पाळावे.
दीपं पलसुवर्णेन तदर्द्धार्द्धेन वा पुनः । वर्तिस्तु राजती प्रोक्ता द्विपलार्द्धार्द्धिकापि वा
दिवा एक पळ सोन्याचा, किंवा त्याच्या अर्ध्या, किंवा चौथ्या भागाचा असावा. वात चांदीची, दोन पळाच्या अर्ध्या किंवा चौथ्या भागाची असावी.
घृतपूर्णं तथा कुंभं ताम्रपात्रसमन्वितम् । लक्ष्मीनारायणो देवो यथाशक्त्या हिरण्मयः
कुंभ तुपाने भरलेला, तांब्याच्या पात्रासह असावा. लक्ष्मीनारायणाची मूर्ती आपल्या शक्तीनुसार सोन्याची करावी.
कार्यो भक्तिमता पुंसा मुक्तिद्वारमभीप्सता । ततो निमंत्रयेद्विद्वान्ब्रह्मणान्साधुसत्तमान्
मुक्तीचा मार्ग इच्छिणाऱ्या भक्ताने हे करावे. मग विद्वानाने उत्तम, सज्जन ब्राह्मणांना बोलवावे.
द्वादशोत्तमपक्षे तु विप्रान्षण्मध्यमे तथा । अन्यथा कारयेत्त्रीन्वा एकं कर्मकरं द्विजम्
शुद्ध पक्षात बारा ब्राह्मण, मध्यमात सहा, अन्यथा तीन किंवा एक ब्राह्मण विधीसाठी बोलवावा.
सपत्नीकं द्विजं शांतं क्रियावंतं विशेषतः । इतिहासपुराणज्ञं धर्मज्ञं मृदुमेव च
पत्नीसमवेत शांत, कर्मकुशल, इतिहास-पुराण जाणणारा, धर्मज्ञ आणि सौम्य असा ब्राह्मण निवडावा.
पितृभक्तं गुरुपरं देवब्राह्मणपूजकम् । पादार्घदानविधिना वस्त्रालंकारभूषणैः
जो आपल्या पूर्वजांवर प्रेम करतो, गुरूचा सन्मान करतो, देव आणि ब्राह्मणांची भक्तीपूर्वक पूजा करतो, त्याने पाय धुण्याचे पाणी, वस्त्रे आणि दागिने यांसह विधिपूर्वक आदराने सत्कार करावा.
संपूज्य पत्न्या सहितमेकं भक्त्या च पूर्ववत् । लक्ष्मीनारायणं देवं दीपवर्तियुतं तथा
मग पत्नीसमवेत, जसे पूर्वी केले तसेच, भक्तीभावाने लक्ष्मी-नारायण देवाची, दिवा आणि वात लावून, पूजा करावी.