राजा वीरमणिर्भूरि देवेन युयुधे बली । असुतापेन चोग्राश्वो युयुधे बलसंयुतः
वीरमणि राजा, अत्यंत बलवान, त्याने देवाशी युद्ध केलं; उग्राश्वानेही बलसंपन्न असुतापाशी युद्ध केलं.
द्वैरथं तु महद्युद्धमकुर्वन्युद्धकोविदाः । सर्वे शस्त्रास्त्रकुशलाः सर्वे युद्धविशारदाः
हे सगळे युद्धात निपुण आणि शस्त्रास्त्रात कुशल वीर मोठ्या द्वंद्वयुद्धात उतरले आणि युद्धकौशल्य दाखवत होते.
एवं प्रवृत्ते संग्रामे सुरथस्य सुतैस्तदा । अत्यंतं कदनं तत्र बभूव मुनिसत्तम
त्या वेळी सुरथाच्या मुलांनी सुरू केलेल्या युद्धात फारच भयंकर हाणामारी झाली, हे श्रेष्ठ मुनी.
पुष्कलश्चंपकं प्राह किं नामासि नृपात्मज । धन्योसि यो मया सार्धं रणमध्यमुपेयिवान्
पुष्कळ म्हणाला, 'राजपुत्रा, तुझे नाव काय आहे? तू माझ्यासोबत या रणभूमीत आलास, म्हणून तू खरोखरच भाग्यवान आहेस.'
इदानीं तिष्ठ किं यासि कथं ते जीवितं भवेत् । एहि युद्धं मया सार्धं सर्वशस्त्रास्त्रकोविद
आता थांब, पळतोस का? तुझे प्राण कसे वाचतील? सर्व शस्त्रास्त्रांमध्ये निपुण असलेल्या माझ्यासोबत युद्ध कर.'
इत्यभिव्याहृतं तस्य श्रुत्वा राजात्मजो बली । जगाद पुष्कलं वीरो मेघगंभीरया गिरा
हे ऐकून, बलवान राजपुत्राने मेघासारख्या गंभीर आवाजात, 'हे वीर पुष्कळा,' असे म्हणून उत्तर दिले.
चंपक उवाच। न नाम्ना न कुलेनेदं युद्धमत्र भविष्यति । तथापि तव वक्ष्येऽहं स्वनामबलपूर्वकम्
चंपक म्हणाला, 'इथे नाव किंवा कुळावरून युद्ध ठरत नाही; तरीही, तू विचारलेस म्हणून मी माझे नाव आणि बळ सांगतो.'
मम माता राघवेशो मत्पिता राघवः स्मृतः । मम बंधू रामचंद्र स्वःजनो मम राघवः
माझी आई राघवावर भक्त आहे, माझे वडील राघव म्हणून ओळखले जातात; माझे नातेवाईक रामचंद्र आहेत आणि माझे आप्तही राघवाचेच आहेत.
मन्नाम रामदासश्च सदा रामस्य सेवकः । तारयिष्यति मां युद्धे रामो भक्तकृपाकरः
माझे नाव रामदास आहे, मी नेहमी रामाचा सेवक आहे; भक्तांवर कृपा करणारा राम मला या युद्धातून तारेल.
लोकानां मतमास्थाय प्रब्रवीमि तवाधुना । सुरथस्य सुतश्चाहं माता वीरवतीमम
लोकांची मते मान्य करून मी तुला सांगतो, मी सुरथाचा मुलगा आहे आणि माझी आईही शूर आहे.
मन्नामयो मधौ सर्वाञ्छोभनान्विदधाति वै । मधुपायंरसावा संत्यजंति मधुमोहिताः
वसंतात माझ्या नावामुळे सर्व शुभ गोष्टी घडतात; मधाने मोहित झालेले लोक मधुरसही सोडून देतात.
वर्णेन स्वर्णसदृशो मध्ये लिंगवपुर्धरः । तदाख्ययाभिधां वीर जानीहि मम मोहिनीम्
माझा रंग सोन्यासारखा आहे आणि माझ्या अंगावर पुरुषाचे रूप आहे; त्या नावाने, हे वीर, माझी मोहक ओळख जाणून घे.
युध्यस्व बाणैः प्रधनेन को जेतुं हि मां क्षमः । इदानीं दर्शयिष्यामि स्वपराक्रममद्भुतम्
धनुष्यबाणांनी पुढे येऊन युद्ध कर, मला जिंकायला कोण समर्थ आहे? आता मी माझे अद्भुत शौर्य दाखवतो.
शेष उवाच। इति श्रुत्वा महद्वाक्यं पुष्कलो हृदि तोषितः । तं दुर्जयं मन्यमानः शरान्मुंचन्रणेऽभवत्
शेष म्हणतो: ही मोठी वचने ऐकून पुष्कळाच्या मनात आनंद झाला; त्याला जिंकणे कठीण आहे असे समजून त्याने रणभूमीत बाण सोडायला सुरुवात केली.
शरसंघं प्रमुंचंतं कोटिधा पुष्कलं ययौ । चंपकः कोपसंयुक्तो धनुः सज्यमथाकरोत्
पुष्कळाने असंख्य बाणांचा वर्षाव केला, तेव्हा चंपक रागाने भरून धनुष्य सज्ज करू लागला.
मुमोच निशितान्बाणान्वैरिवृंदविदारणान् । स्वनामचिह्नितान्स्वर्णपुंखभागसमन्वितान्
त्याने धारदार बाण सोडले, जे शत्रूंच्या फौजांना फाडणारे होते, स्वतःच्या नावाने खूण केलेले आणि सोन्याच्या पिसांनी सजलेले होते.
तांश्चिच्छेद महावीरः पुष्कलः प्रधनांगणे । शरांधकारं सर्वत्र मुंचन्बाणाञ्छिलाशितान्
महावीर पुष्कळाने रणांगणात ते सर्व बाण छाटले आणि दगडाच्या टोकाचे बाण सोडून सर्वत्र अंधार केला.
स्वबाणच्छेदनं दृष्ट्वा कृतं वीरेण चंपकः । आह्वयामास बलिनं पुष्कलं कोपपूरितः
आपले बाण वीराने छाटलेले पाहून, चंपक रागाने भरून, बलवान पुष्कळाला पुन्हा आव्हान दिले.
मा प्रयाहि रणं त्यक्त्वेति ब्रुवन्समरे पुनः । पुष्कलं हृदये बाणैर्विव्याध दशभिस्त्वरन्
'रण सोडून जाऊ नकोस!' असे म्हणत, त्याने युद्धात दहा वेगवान बाणांनी पुष्कळाच्या छातीत घाव घातला.
ते बाणाः पुष्कलस्याहो हृदये तीव्रवेगिनः । आगत्य सुभृशं लग्नाः शोणितं पपुरूर्जितम्
ते बाण फार वेगाने जाऊन पुष्कळाच्या हृदयात खोलवर घुसले आणि त्याचे रक्त मोठ्या प्रमाणात प्याले.
तैर्बाणैर्व्यथितो वीरः शरान्पंच समाददे । सुतीक्ष्णाग्रान्महाकोपाद्वारयन्पर्वतानिव
त्या बाणांनी जखमी झाल्यावर वीराने मोठ्या रागाने अतिशय टोकदार असे पाच बाण उचलले आणि पर्वतांसारखे ते बाण अडवले.
ते बाणास्तस्य बाणाश्च परस्परमथोर्जिताः । आकाशे रचिताश्छिन्नाः शतधा राजसूनुना
ते बाण आणि त्याचे बाण एकमेकांवर जोरात आपटले आणि राजपुत्राने आकाशात ते तुकडे तुकडे करून शंभर भागांत फोडले.
छित्त्वा बाणान्सुतीक्ष्णाग्रान्सुरथांगोद्भवो बली । बाणाञ्छतं समाधत्त पुष्कलं ताडितुं हृदि
ती टोकदार बाणे छाटून, युद्धात बलवान असलेल्या सुरथाचा पुत्राने शंभर भरपूर बाण उचलले, हृदयावर वार करण्यासाठी.
ते बाणाः शतधाच्छिन्नाः पुष्कलेन महात्मना । अपतन्समरोपांते शरवेगप्रपीडिताः
महात्मा पुष्कलाने ती बाणे शंभर तुकड्यांत फोडली आणि ती बाणांची गती सहन न होऊन युद्धाच्या शेवटी खाली पडली.
तदा तत्सुमहत्कर्म दृष्ट्वा राज्ञः सुतो बली । सहस्रेण शराणां च ताडयन्वक्षसि स्फुटम्
तेव्हा ते मोठे पराक्रम पाहून, राजाचा बलवान पुत्राने पुष्कलाच्या छातीवर हजार बाण नेमके मारले.
तानप्याशु प्रचिच्छेद पुष्कलः परमास्त्रवित् । पुनरप्याशु स्वे चापे समाधत्तायुतं शरान्
पुष्कल, सर्वश्रेष्ठ अस्त्रांचा जाणकार, त्या बाणांना पटकन छाटले; पुन्हा त्याने आपल्या धनुष्यावर दहा हजार बाण चढवले.
तानप्याशु प्रचिच्छेद पुष्कलः परमास्त्रवित् । ततोऽत्यतं प्रकुपितः शरवृष्टिमथाकरोत्
पुष्कलाने ते बाणही पटकन छाटले; मग तो अत्यंत रागावून बाणांचा पाऊस पाडू लागला.
शरवृष्टिं समायांतीं मत्वा चंपक वीरहा । साधुसाधुप्रशंसंतं पुष्कलं समताडयत्
बाणांचा पाऊस येताना पाहून, वीरांचा संहार करणाऱ्या चंपकाने पुष्कलाचे कौतुक केले आणि त्याला जोरात मारले.
पुष्कलश्चंपकं दृष्ट्वा महावीर्यसमन्वितम् । ब्रह्मणोऽस्त्रसमाधत्त स्वे चापे सर्वशस्त्रवित्
पुष्कलाने चंपकाला मोठ्या शौर्याने युक्त पाहून, सर्व शस्त्रांचा जाणकार म्हणून आपल्या धनुष्यावर ब्रह्मास्त्र चढवले.
तेन मुक्तं महाशस्त्रं प्रजज्वाल दिशो दश । खं रोदसी व्याप्य विश्वं प्रलयं कर्तुमुद्यतम्
ते महान अस्त्र सोडल्यावर, दहा दिशांना जळू लागले, आकाश आणि पृथ्वी व्यापली, जणू जगाचा संहार करायला सज्ज झाले.