पश्य ध्रुवं च प्रह्लादं बिभीषणमथाद्भुतम् । ये चान्ये रामभक्ता वै कदापि न पतंति ते
"ध्रुव, प्रह्लाद आणि अद्भुत विभीषण बघ, आणि इतर रामभक्त, ते कधीही पडत नाहीत."
ये रामनिंदका दुष्टास्तानि मे यमकिंकराः । ताडयिष्यंति लोहस्य मुद्गरैः पाशबन्धनैः
"जे रामाची निंदा करणारे दुष्ट आहेत, त्यांना माझे यमाचे सेवक लोखंडाच्या गजांनी मारतील आणि दोऱ्यांनी बांधतील."
ब्राह्मणत्वाद्देहदंडं न कुर्यां ते द्विजाधम । गच्छ गच्छ मदालोकात्ताडयिष्यामि चान्यथा
तू ब्राह्मण आहेस म्हणून मी तुझ्या अंगावर काठीने मारणार नाही, द्विजाधम. माझ्या नजरेतून दूर हो, नाहीतर तुला मी चांगलाच चोप देईन.
इत्थमुक्तवति श्रेष्ठे भूपे सुरथसंज्ञिते । सेवका बाहुना धृत्वा निष्कासयितुमुद्यताः
सुरथ नावाच्या त्या श्रेष्ठ राजाने असे बोलताच, त्याचे सेवक त्याला हाताने धरून बाहेर टाकायला सज्ज झाले.
तदा यमो निजं रूपं धृत्वा लोकैकवंदितम् । प्राह भूपं प्रतुष्टोऽस्मि याचस्व हरिसेवक
तेव्हा यमाने आपले सर्व लोकांनी वंदनीय असे खरे रूप धारण केले आणि राजाला म्हणाला, 'मी तुझ्यावर खूश आहे, हरिचा भक्त; काही वर माग.'
मया प्रलोभितो वाग्भिर्बह्वीभिरपि सुव्रत । चलितोसि न रामस्य सेवायाः साधुसेवितः
'सुव्रत, मी तुला अनेक गोड शब्दांनी फसवायचा प्रयत्न केला, पण तू रामाची सेवा सोडली नाहीस, हे खरोखरच प्रशंसनीय आहे.'
तदा प्रोवाच भूमीशो यमं दृष्ट्वा सुतोषितम् । उवाच यदि तुष्टोसि देहि मे वरमुत्तमम्
तेव्हा भूमीचा स्वामी, यमाला अत्यंत संतुष्ट पाहून म्हणाला, 'जर तू खूश असशील तर मला सर्वोत्तम वर दे.'
तावन्मम न वै मृत्युर्यावद्रामसमागमः । न भयं मे भवत्तो हि कदाचन हि धर्मराट्
'राघवांचा मला प्रत्यक्ष भेट होईपर्यंत माझा मृत्यू होऊ नये आणि तुझ्यापासून मला कधीच भीती वाटू नये, हे धर्मराजा.'
तदोवाच यमो भूपमिदं तव भविष्यति । सर्वं त्वदीप्सितं तथ्यं करिष्यति रघोःपतिः
तेव्हा यमाने राजाला सांगितले, 'हे तुझे सर्व इच्छित तसेच होईल; रघुपती तुझे सर्व इच्छित पूर्ण करतील.'
इत्युक्त्वांतर्हितो धर्मो जगाम स्वपुरं प्रति । प्रशस्य तस्य चरितं हरिभक्तिपरात्मनः
असे म्हणून धर्म अदृश्य झाला आणि आपल्या नगरीकडे गेला, आणि त्या हरिभक्त राजाच्या आचरणाची स्तुती केली.
स राजा धार्मिको रामसेवकः परया मुदा । गृहीत्वाश्वं प्रत्युवाच सेवकान्हरिसेवकान्
तो धर्मनिष्ठ, रामभक्त राजा अत्यंत आनंदाने घोडा घेऊन, आपल्या सेवकांना, जे हरिचे सेवक होते, म्हणाला.
मया गृहीतो वाहोऽसौ राघवस्य महीपतेः । सज्जी भवंतु सर्वत्र यूयं रणविशारदाः
'मी राघवांचा, राजांचा राजा असलेल्या, घोडा पकडला आहे; तुम्ही सर्व युद्धात कुशल असलेले, सर्वत्र तयार रहा.'
इति प्रोक्तास्तु ते सर्वे भटा राज्ञो महाबलाः । सज्जीभूताः क्षणादेव सभायां जग्मुरुत्सुकाः
राजाने असे सांगितल्यावर, त्याचे सर्व बलाढ्य सैनिक क्षणात तयार झाले आणि उत्सुकतेने सभेत गेले.
राज्ञो वीरा दशसुताश्चंपको मोहकस्तथा । रिपुंजयोऽतिदुर्वारः प्रतापीबलमोदकः
राजाचे वीर, त्याचे दहा पुत्र—चंपक, मोहक, रिपुंजय, अतिदुर्वार, प्रतापी, बलमोधक,
हर्यक्षः सहदेवश्च भूरिदेवः सुतापनः । इति राज्ञो दश सुताः सज्जीभूता रणांगणे
हर्यक्ष, सहदेव, भूरिदेव आणि सुतापन—हे राजाचे दहा पुत्र रणांगणात सज्ज झाले.
यातुमिच्छामकुर्वंस्ते महोत्साहसमन्विताः । राजापि स्वरथं चित्रं हेमशोभाविनिर्मितम्
ते सर्व मोठ्या उत्साहाने निघायची तयारी करू लागले; आणि राजा देखील सोन्याने सजवलेली आपली सुंदर रथ मागवू लागला.
आह्वयामास सुजवैर्वाजिभिः समलंकृतम् । रणोत्साहेन संयुक्तः सर्वसैन्यपरीवृतः
त्याने उत्तम, सुशोभित अशा घोड्यांनी रथ जोडलायला सांगितला आणि युद्धाच्या उत्साहाने भरून, सर्व सैन्याने स्वतःला वेढून घेतले.
सभायां सेवकान्सर्वान्दिशन्नास्ते महीपतिः
सभेत त्या राजाने आपल्या सर्व सेवकांना आज्ञा दिल्या.
शेष उवाच। अथ रामानुजो वेगात्समागत्य स्वसेवकान् । पप्रच्छ कुत्र वाहोऽसौ याज्ञिकः सुमनोहरः
शेष म्हणतो: मग लक्ष्मण वेगाने येऊन आपल्या सेवकांना विचारू लागला, 'तो सुंदर यज्ञाचा घोडा कुठे आहे?'
तदा ते वचनं प्रोचुः शत्रुघ्नं सुमहाबलाः । न जानीमो भटाः केचिद्धयं नीत्वा गताः पुरे
तेव्हा त्या बलाढ्य वीरांनी शत्रुघ्नाला उत्तर दिले, 'आम्हाला माहीत नाही, काही सैनिक घोडा घेऊन नगरात गेले.'
वयं च धिक्कृताः सर्वे बलिभी राजसेवकैः । अत्र प्रमाणं भगवानिति कर्तव्य तां प्रति
आपण सगळेच बलाढ्य राजसेवकांकडून अपमानित झालो आहोत; या बाबतीत भगवंतालाच प्रमाण मानावं लागेल.
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां शत्रुघ्नः कुपितो भृशम् । दशन्रोषात्स्वदशनाञ्जिह्वया लेलिहन्मुहुः
त्यांचं बोलणं ऐकून शत्रुघ्न फारच संतापला, रागाच्या भरात तो वारंवार आपले दात जीभेने चाटू लागला.
उवाच वीरो मद्वाहं हृत्वा कुत्र गमिष्यसि । इदानीं पातये बाणैः पुरंजनसमन्वितम्
तो वीर म्हणाला, "माझं वाहन घेऊन तू कुठे जाणार? आता मी बाणांनी हे शहर आणि त्यातील लोकांना नाश करीन."
इत्युक्त्वा सुमतिं प्राह कस्येदं पुटभेदनम् । को वर्ततेऽस्याधिपतिर्यो मे वाहमजीहरत्
असं म्हणून त्याने सुमतीला विचारलं, "ही कुंपण फोडण्याची कृती कुणाची? इथला अधिपती कोण आहे, ज्याने माझं वाहन नेलं?"
शेष उवाच। इति वाक्यं समाकर्ण्य भूपतेः कोपसंयुतम् । जगाद मंत्री सुगिरा स्फुटाक्षरसमन्वितम्
शेष म्हणतो: राजाचा रागयुक्त हा प्रश्न ऐकून, मंत्र्याने स्पष्ट आणि मधुर शब्दांत उत्तर दिलं.
विद्धीदं कुंडलं नाम नगरं सुमनोहरम् । अस्मिन्वसति धर्मात्मा सुरथः क्षत्त्रियो बली
हे सुंदर नगर कुंडळ नावाचं आहे, इथे धर्मनिष्ठ, बलवान क्षत्रिय सुरथ राहतो.
नित्यं धर्मपरो रामचरणद्वंद्वसेवकः । मनसा कर्मणा वाचा हनूमानिव सेवकः
तो नेहमी धर्माला वाहिलेला, रामाच्या चरणांची सेवा करणारा आहे; मन, वाणी आणि कृतीने तो हनुमानासारखा सेवक आहे.
चरितान्यस्य शतशो वर्तंते धर्मकारिणः । महाबलपरीवारः सुरथः सर्वशोभनः
त्याची शेकडो धर्मकृत्यं आहेत; मोठ्या सैन्याने वेढलेला, सुरथ सर्वार्थाने तेजस्वी आहे.
महद्युद्धं भवेदत्र हृतश्चेद्वाहसत्तमः । अनेके प्रपतिष्यंति वीरा रणविशारदाः
जर हे श्रेष्ठ वाहन नेलं गेलं, तर इथे मोठं युद्ध होईल; अनेक पराक्रमी वीर रणभूमीत पडतील.
एवमुक्तं समाश्रुत्य शत्रुघ्नः सचिवं प्रति । उवाच पुनरप्येवं वचनं वदतां वरः
हे ऐकून शत्रुघ्नाने मंत्र्याला पुन्हा विचारलं आणि तो उत्तम वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असल्याने पुढे असे बोलला.