दुष्टवादी खंडितः स्यात्खल्वाटः परनिंदकः । सभायां पक्षपाती च जायते पक्षघातवान्
दुष्ट बोलणारा विकृत होतो. इतरांची निंदा करणारा टक्कल पडलेला होतो. सभेत पक्षपातीपणा करणारा पक्षाघाताने त्रस्त होतो.
परोक्तहास्यकृत्काणः कुनखी विप्रहेमहृत् । तुंदीवरी ताम्रचौरः कांस्यहृत्पुंडरीकिकः
दुसऱ्याच्या बोलण्याची हसणारा एक डोळ्याने जन्मतो. ब्राह्मणाचे सोने चोरणारा विकृत नखांचा होतो. भोपळा चोरणारा मोठ्या पोटाचा होतो. तांबे चोरणारा लाल त्वचेचा होतो. कांस्य चोरणारा कमळासारख्या डोळ्यांचा होतो.
त्रपुहारी च पुरुषो जायते पिंगमूर्द्धजः । शीसहारी च पुरुषो जायते शीर्षरोगवान्
टिन चोरणारा माणूस पिवळ्या केसांचा जन्मतो. शीसा चोरणारा डोक्याच्या रोगांनी त्रस्त होतो.
घृतचौरस्तु पुरुषो जायते नेत्ररोगवान् । लोहहारी च पुरुषो बर्बरांगः प्रजायते
तूप चोरणारा डोळ्याच्या रोगांनी त्रस्त होतो. लोखंड चोरणारा खरबूच्यासारख्या त्वचेचा जन्मतो.
चर्महारी च पुरुषो जायते मेदसा वृतः । मधुचौरस्तु पुरुषो जायते बस्तिगंधवान्
चामडे चोरणारा माणूस मेदाने झाकलेला जन्मतो. मध चोरणारा मूत्राशयाला दुर्गंधी येणारा होतो.
तैलचौर्येण भवति नरः कण्ड्वातिपीडितः । आमान्नहरणाच्चैव दंतहीनः प्रजायते
तेल चोरणारा माणूस तीव्र खाजेने त्रस्त होतो. कच्चे तांदूळ चोरणारा दात नसलेला जन्मतो.
पक्वान्नहरणाच्चैव जिह्वारोगयुतो भवेत् । मातृगामी च पुरुषो जायते लिंगवर्जितः
शिजवलेलं अन्न चोरणारा जिभेच्या रोगांनी त्रस्त होतो. आईकडे जाणारा पुरुष लिंग नसलेला जन्मतो.
गुरुजायाभिगमनान्मूत्रकृच्छ्रः प्रजायते । भगिनीं चैव गमने पीतकुष्ठः प्रजायते
गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा मूत्रविकाराने त्रस्त होतो. बहिणीकडे जाणारा पिवळ्या कुष्ठरोगाने त्रस्त होतो.
स्वसुतागमने चैव रक्तकुष्ठः प्रजायते । भ्रातृभार्याभिगमने गुल्मकुष्ठः प्रजायते
स्वतःच्या मुलीकडे जाणारा रक्तकुष्ठरोगाने त्रस्त होतो. भावाच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा गाठीच्या कुष्ठरोगाने त्रस्त होतो.
स्वामिगम्यादिगमने जायते दद्रुमंडलम् । विश्वस्तभार्यागमने गजचर्मा प्रजायते
स्वामीच्या किंवा अशाच कोणाच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा दादाच्या रोगाने त्रस्त होतो. विश्वासू मित्राच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा हत्तीच्या त्वचेसारखा होतो.
पितृष्वस्रभिगमने दक्षिणांगे व्रणी भवेत् । मातुलान्यास्तु गमने वामांगे व्रणवान्भवेत्
वडिलांच्या बहिणीकडे आकर्षित झाल्यास उजव्या बाजूला जखम होते; आईच्या भावाच्या बायकोकडे आकर्षित झाल्यास डाव्या बाजूला जखम होते.
पितृव्यपत्नीगमने कटौ कुष्ठः प्रजायते । मित्रभार्याभिगमने मृतभार्यः प्रजायते
वडिलांच्या भावाच्या बायकोकडे आकर्षित झाल्यास कमरेला कुष्ठरोग होतो; मित्राच्या बायकोकडे आकर्षित झाल्यास स्वतःची बायको मरण पावते.
स्वगोत्रस्त्रीप्रसंगेन जायते च भगंदरः । तपस्विनीप्रसंगेन प्रमेहो जायते नरे
स्वतःच्या कुळातील स्त्रीशी संबंध आल्यास भगंदर होते; तपस्विनी स्त्रीशी संबंध आल्यास पुरुषाला मधुमेह होतो.
श्रोत्रियस्त्रीप्रसंगेन जायते नासिकाव्रणी । दीक्षितस्त्रीप्रसंगेन जायते दुष्टरक्तसृक्
विद्वान कुटुंबातील स्त्रीशी संबंध आल्यास नाकाला जखम होते; दीक्षित स्त्रीशी संबंध आल्यास दूषित रक्तस्राव होतो.
स्वजातिजायागमने जायते हृदयव्रणी । जात्युन्नतस्त्रीगमने जायते मस्तकव्रणी
स्वतःच्या जातीतील पत्नीशी संबंध आल्यास हृदयाला जखम होते; उच्च जातीच्या स्त्रीशी संबंध आल्यास डोक्याला जखम होते.
पशुयोनौ च गमनान्मूत्रघातः प्रजायते । एते दोषा नराणां स्युर्नरकांते न संशयः
प्राण्यांशी संबंध आल्यास लघवी रोखली जाते; हे सर्व दोष पुरुषांना नरकात नेतात, यात शंका नाही.
स्त्रीणामपि भवंत्येते तत्तत्पुरुषसंगमात् । एवं राजन्हि चिह्नानि कीर्तितानि सुपापिनाम्
अशा पुरुषांशी संबंध आल्यास स्त्रियांनाही हेच दोष होतात; राजन, अशा मोठ्या पाप्यांची चिन्हे सांगितली आहेत.
दानपुण्यप्रसंगेन तीर्थादिक्रियया तथा । रामस्य चरितं श्रुत्वा तपसा वाक्षयं व्रजेत्
दान, पुण्यकर्म, तीर्थयात्रा आणि रामाचे चरित्र ऐकल्याने तपाच्या बळावर नाश न होणारे पुण्य मिळते.
सर्वेषामेव पापानां हरिकीर्तिधुनी नृणाम् । क्षालयेत्पापिनां पंकं नात्र कार्या विचारणा
हरिच्या कीर्तीचे पवित्र प्रवाह सर्व पापी लोकांचे पाप धुवून टाकतात; याबद्दल काहीच शंका नाही.
यो नावमन्येत हरिं तस्य यागाविधि श्रुताः । तीर्थान्यपि सुपुण्यानि पावितुं न क्षमाणि तम्
जो हरिला तुच्छ मानतो, त्याचे यज्ञविधी आणि पुण्य तीर्थसुद्धा त्याला शुद्ध करू शकत नाहीत.
हसते कीर्त्यमानं यश्चरित्रं ज्ञानदुर्बलः । न तस्य नरकान्मुक्तिः कल्पांतेऽपि भविष्यति
जो अज्ञानामुळे प्रभूच्या चरित्राचा उपहास करतो, त्याची नरकातून मुक्ती कल्पांतही होत नाही.
या हि राजन्विमोक्षार्थं हयस्यानुचरैः सह । श्रावय श्रीशचरितं यतो वाहगतिर्भवेत्
राजा, मुक्तीसाठी घोड्याच्या सेवकांसह श्रीरामाचे चरित्र ऐकावे, म्हणजे घोड्यालाही उत्तम गति मिळेल.
शेष उवाच। इति श्रुत्वा प्रहृष्टोऽभूच्छत्रुघ्नः परवीरहा । प्रणम्य तं परिक्रम्य ययौ सेवकसंयुतः
शेष म्हणतो: हे ऐकून शत्रूंचा संहार करणारा शत्रुघ्न आनंदित झाला; त्याने वंदन करून प्रदक्षिणा घातली आणि सेवकांसह निघून गेला.
तत्र गत्वा स हनुमान्हयवर्यस्य पार्श्वतः । उवाच रामचरितं महादुर्गतिनाशकम्
तेथे जाऊन हनुमान श्रेष्ठ अश्वाजवळ उभा राहिला आणि रामाचे मोठ्या दुःखाचा नाश करणारे चरित्र सांगितले.
याहि देव विमानं स्वं रामकीर्तनपुण्यतः । स्वैरं चर स्वलोके त्वं मुक्तो भव कुयोनितः
देवा, रामाच्या कीर्तीच्या पुण्यामुळे आता तुझ्या विमानात जा; स्वतःच्या लोकांत मुक्तपणे वावर आणि अशुद्ध जन्मातून मुक्त हो.
इति वाक्यं समाकर्ण्य शत्रुघ्नो यावदास्थितः । तावद्ददर्श विमलं देवं वैमानिकं वरम्
ही वचने ऐकून शत्रुघ्न जिथे उभा होता, तिथे त्याला एक निर्मळ आणि उत्तम विमानातील देवदूत दिसला.
स उवाच विमुक्तोऽहं रामकीर्तनसंश्रुतेः । यामि स्वं भवनं राजन्नाज्ञापय महामते
तो म्हणाला: रामाच्या कीर्तीचे श्रवण केल्याने मी मुक्त झालो आहे; राजन, मी माझ्या घरी जातो, काही आज्ञा आहे का?
इत्युक्त्वा प्रययौ देवो विमाने स्वे परिस्थितः । तदा विस्मयमापुस्ते शत्रुघ्नेन सहानुगाः
असे म्हणून तो देव आपल्याच विमानात जाऊन बसला; तेव्हा शत्रुघ्न व त्याचे सेवक आश्चर्यचकित झाले.
ततो वाहो विनिर्मुक्तो गात्रस्तंभाच्च भूतलात् । ययौ तद्विपिनं सर्वं भ्रमन्पक्षिसमाकुलम्
मग त्या घोड्याला बांधनं आणि अंगातील जडपणा सुटला, तेव्हा तो सगळ्या जंगलात विहरत गेला, जिथे अनेक पक्ष्यांचे थवे भरलेले होते.
शेष उवाच। मासाः सप्ताभवंस्तस्य हयवर्यस्य हेलया । चरतो भारतं वर्षमनेकनृपपूरितम्
शेष म्हणाला: त्या उत्तम घोड्याने सहजपणे फिरता फिरता सात महिने भरभर गेले, भारतभूमीत अनेक राजांनी वस्ती केलेल्या प्रदेशात तो फिरला.