तत्तत्पापस्य चिह्नानि कथयस्व महामुने । केन पापेन किं चिह्नं भूलोके उपजायते
हे महर्षे, प्रत्येक पापाची चिन्हे मला सांग; कोणत्या पापामुळे कोणते चिन्ह पृथ्वीवर दिसते ते सांग.
इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं मुनिः प्रोवाच भूपतिम् । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि चिह्नानि पापकारिणाम्
म्हणून ते शब्द ऐकून त्या ऋषींनी राजाला सांगितले: राजन, ऐक, मी पाप करणाऱ्यांची चिन्हे सांगतो.
शौनक उवाच। सुरापः श्यामदंतश्च नरकांते प्रजायते । अभक्ष्यभक्षकारी च जायते गुल्मकोदरः
शौनक म्हणाले, जो मद्यपान करतो किंवा ज्याचे दात काळे पडले आहेत, तो नरकाच्या शेवटी जन्म घेतो. जो निषिद्ध अन्न खातो, तो गाठी किंवा पोटाचे आजार घेऊन जन्माला येतो.
उदक्यावीक्षितं भुक्त्वा जायते कृमिलोदरः । श्वमार्जारादिसंस्पृष्टं भुक्त्वा दुर्गंधिमान्भवेत्
रजस्वला स्त्रीने पाहिलेलं अन्न खाल्लं, तर पोटात कृमी होतात. कुत्रा, मांजर किंवा अशा प्राण्यांनी स्पर्श केलेलं अन्न खाल्लं, तर ती व्यक्ती दुर्गंधी येणारी होते.
अनिवेद्य सुरादिभ्यो भुंजानो जायते नरः । उदरे रोगवान्दुःखी महारोगप्रपीडितः
देवतांना किंवा इतरांना अर्पण न करता जो अन्न खातो, त्याला पोटाचे रोग होतात, तो फार दुःखी राहतो आणि मोठ्या आजारांनी त्रस्त होतो.
परान्नविघ्नकरणादजीर्णमभिजायते । मंदोदराग्निर्भवति सति द्रव्ये कदन्नदः
दुसऱ्याच्या अन्नात अडथळा आणणारा माणूस अपचनाने त्रस्त होतो. त्याच्याकडे संपत्ती असली तरी त्याची पचनशक्ती कमी असते आणि तो थोडंच खातो.
विषदश्छर्दिरोगी स्यान्मार्गहा पादरोगवान् । पिशुनो नरकस्यांते जायते श्वासकासवान्
जे विष घालतात, त्यांना उलटीचे विकार होतात. वाट चोरणारा पायांच्या आजारांनी त्रस्त होतो. निंदा करणारा नरकाच्या शेवटी जन्म घेऊन श्वास लागणे आणि खोकला या रोगांनी पीडित होतो.
धूर्तोऽपस्माररोगी स्याच्छूली च परतापनः । दावाग्निदायकश्चैव रक्तातीसारवान्भवेत्
फसवणूक करणारा माणूस अपस्माराच्या रोगाने त्रस्त होतो. दुसऱ्यांना त्रास देणारा पोटशूळाने पीडित होतो. जंगलाला आग लावणारा रक्तातिसाराने त्रस्त होतो.
सुरालये जले वापि शकृत्क्षेपं करोति यः । गुदरोगो भवेत्तस्य पापरूपः सुदारुणः
जो मंदिरात किंवा पाण्यात मलमूत्र करतो, त्याला फार भयंकर आणि पापी गुदद्वाराचा रोग होतो.
गर्भपातनजा रोगाः क्षयमेहजलोदराः । प्रतिमा भंगकारी च अप्रतिष्ठश्च जायते
गर्भपातामुळे होणारे रोग म्हणजे क्षय, मधुमेह आणि जलोदर. जे मूर्ती फोडतात, त्यांचा जन्म अस्थिर होतो.
दुष्टवादी खंडितः स्यात्खल्वाटः परनिंदकः । सभायां पक्षपाती च जायते पक्षघातवान्
दुष्ट बोलणारा विकृत होतो. इतरांची निंदा करणारा टक्कल पडलेला होतो. सभेत पक्षपातीपणा करणारा पक्षाघाताने त्रस्त होतो.
परोक्तहास्यकृत्काणः कुनखी विप्रहेमहृत् । तुंदीवरी ताम्रचौरः कांस्यहृत्पुंडरीकिकः
दुसऱ्याच्या बोलण्याची हसणारा एक डोळ्याने जन्मतो. ब्राह्मणाचे सोने चोरणारा विकृत नखांचा होतो. भोपळा चोरणारा मोठ्या पोटाचा होतो. तांबे चोरणारा लाल त्वचेचा होतो. कांस्य चोरणारा कमळासारख्या डोळ्यांचा होतो.
त्रपुहारी च पुरुषो जायते पिंगमूर्द्धजः । शीसहारी च पुरुषो जायते शीर्षरोगवान्
टिन चोरणारा माणूस पिवळ्या केसांचा जन्मतो. शीसा चोरणारा डोक्याच्या रोगांनी त्रस्त होतो.
घृतचौरस्तु पुरुषो जायते नेत्ररोगवान् । लोहहारी च पुरुषो बर्बरांगः प्रजायते
तूप चोरणारा डोळ्याच्या रोगांनी त्रस्त होतो. लोखंड चोरणारा खरबूच्यासारख्या त्वचेचा जन्मतो.
चर्महारी च पुरुषो जायते मेदसा वृतः । मधुचौरस्तु पुरुषो जायते बस्तिगंधवान्
चामडे चोरणारा माणूस मेदाने झाकलेला जन्मतो. मध चोरणारा मूत्राशयाला दुर्गंधी येणारा होतो.
तैलचौर्येण भवति नरः कण्ड्वातिपीडितः । आमान्नहरणाच्चैव दंतहीनः प्रजायते
तेल चोरणारा माणूस तीव्र खाजेने त्रस्त होतो. कच्चे तांदूळ चोरणारा दात नसलेला जन्मतो.
पक्वान्नहरणाच्चैव जिह्वारोगयुतो भवेत् । मातृगामी च पुरुषो जायते लिंगवर्जितः
शिजवलेलं अन्न चोरणारा जिभेच्या रोगांनी त्रस्त होतो. आईकडे जाणारा पुरुष लिंग नसलेला जन्मतो.
गुरुजायाभिगमनान्मूत्रकृच्छ्रः प्रजायते । भगिनीं चैव गमने पीतकुष्ठः प्रजायते
गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा मूत्रविकाराने त्रस्त होतो. बहिणीकडे जाणारा पिवळ्या कुष्ठरोगाने त्रस्त होतो.
स्वसुतागमने चैव रक्तकुष्ठः प्रजायते । भ्रातृभार्याभिगमने गुल्मकुष्ठः प्रजायते
स्वतःच्या मुलीकडे जाणारा रक्तकुष्ठरोगाने त्रस्त होतो. भावाच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा गाठीच्या कुष्ठरोगाने त्रस्त होतो.
स्वामिगम्यादिगमने जायते दद्रुमंडलम् । विश्वस्तभार्यागमने गजचर्मा प्रजायते
स्वामीच्या किंवा अशाच कोणाच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा दादाच्या रोगाने त्रस्त होतो. विश्वासू मित्राच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा हत्तीच्या त्वचेसारखा होतो.
पितृष्वस्रभिगमने दक्षिणांगे व्रणी भवेत् । मातुलान्यास्तु गमने वामांगे व्रणवान्भवेत्
वडिलांच्या बहिणीकडे आकर्षित झाल्यास उजव्या बाजूला जखम होते; आईच्या भावाच्या बायकोकडे आकर्षित झाल्यास डाव्या बाजूला जखम होते.
पितृव्यपत्नीगमने कटौ कुष्ठः प्रजायते । मित्रभार्याभिगमने मृतभार्यः प्रजायते
वडिलांच्या भावाच्या बायकोकडे आकर्षित झाल्यास कमरेला कुष्ठरोग होतो; मित्राच्या बायकोकडे आकर्षित झाल्यास स्वतःची बायको मरण पावते.
स्वगोत्रस्त्रीप्रसंगेन जायते च भगंदरः । तपस्विनीप्रसंगेन प्रमेहो जायते नरे
स्वतःच्या कुळातील स्त्रीशी संबंध आल्यास भगंदर होते; तपस्विनी स्त्रीशी संबंध आल्यास पुरुषाला मधुमेह होतो.
श्रोत्रियस्त्रीप्रसंगेन जायते नासिकाव्रणी । दीक्षितस्त्रीप्रसंगेन जायते दुष्टरक्तसृक्
विद्वान कुटुंबातील स्त्रीशी संबंध आल्यास नाकाला जखम होते; दीक्षित स्त्रीशी संबंध आल्यास दूषित रक्तस्राव होतो.
स्वजातिजायागमने जायते हृदयव्रणी । जात्युन्नतस्त्रीगमने जायते मस्तकव्रणी
स्वतःच्या जातीतील पत्नीशी संबंध आल्यास हृदयाला जखम होते; उच्च जातीच्या स्त्रीशी संबंध आल्यास डोक्याला जखम होते.
पशुयोनौ च गमनान्मूत्रघातः प्रजायते । एते दोषा नराणां स्युर्नरकांते न संशयः
प्राण्यांशी संबंध आल्यास लघवी रोखली जाते; हे सर्व दोष पुरुषांना नरकात नेतात, यात शंका नाही.
स्त्रीणामपि भवंत्येते तत्तत्पुरुषसंगमात् । एवं राजन्हि चिह्नानि कीर्तितानि सुपापिनाम्
अशा पुरुषांशी संबंध आल्यास स्त्रियांनाही हेच दोष होतात; राजन, अशा मोठ्या पाप्यांची चिन्हे सांगितली आहेत.
दानपुण्यप्रसंगेन तीर्थादिक्रियया तथा । रामस्य चरितं श्रुत्वा तपसा वाक्षयं व्रजेत्
दान, पुण्यकर्म, तीर्थयात्रा आणि रामाचे चरित्र ऐकल्याने तपाच्या बळावर नाश न होणारे पुण्य मिळते.
सर्वेषामेव पापानां हरिकीर्तिधुनी नृणाम् । क्षालयेत्पापिनां पंकं नात्र कार्या विचारणा
हरिच्या कीर्तीचे पवित्र प्रवाह सर्व पापी लोकांचे पाप धुवून टाकतात; याबद्दल काहीच शंका नाही.
यो नावमन्येत हरिं तस्य यागाविधि श्रुताः । तीर्थान्यपि सुपुण्यानि पावितुं न क्षमाणि तम्
जो हरिला तुच्छ मानतो, त्याचे यज्ञविधी आणि पुण्य तीर्थसुद्धा त्याला शुद्ध करू शकत नाहीत.