ते परत्रांधकूपे च पात्यंते च महार्दिताः । योऽन्नं स्वयमुपाहृत्य मधुरं चात्तिलोलुपः
त्यांना पुढच्या जन्मात काळोख्या विहिरीत टाकले जाते आणि ते फार यातना भोगतात. जो चवीलालपणामुळे स्वतःसाठी अन्न आणतो आणि गोड पदार्थ खातो—
न देवाय न सुहृदे ददाति रसनापरः । स पतत्येव नरके कृमिभोजनसंज्ञिते
आणि देवांना किंवा मित्रांना देत नाही, फक्त आपल्या जिभेचा गुलाम असतो, तो किड्यांच्या भक्षणासाठी असलेल्या नरकात पडतो.
अनापदि नरो यस्तु हिरण्यादीन्यपाहरेत् । ब्रह्मस्वं वा महादुष्टे संदंशे नरके पतेत्
जो माणूस कोणतीही अडचण नसताना सोनं किंवा इतर वस्तू, किंवा ब्राह्मणांचे धन चोरतो, तो भयंकर संदंश नावाच्या नरकात पडतो.
यः स्वदेहं प्रपुष्णाति नान्यं जानाति मूढधीः । स पात्यते तैलतप्ते कुंभीपाकेऽतिदारुणे
जो फक्त स्वतःच्या शरीराचीच काळजी घेतो आणि दुसऱ्यांना ओळखत नाही, असा मूढ माणूस अत्यंत भयंकर, उकळत्या तेलाच्या कुंभिपाक नरकात टाकला जातो.
यो नागम्यां स्त्रियं मोहाद्योषिद्भावाच्च कामयेत् । तं तया किंकराः सूर्म्या परिरंभं च कुर्वते
जो पुरुष मोह किंवा वासनेने न जाऊ नये अशा स्त्रीची इच्छा करतो, त्याला त्या स्त्रीसह सूर्मीचे सेवक मिठी मारतात.
ये बलाद्वेदमर्यादां लुंपंति स्वबलोद्धताः । ते वैतरण्यां पतिता मांसशोणितभक्षकाः
जे लोक आपल्या ताकदीवर वेदांची मर्यादा जबरदस्तीने तोडतात, ते वैतरणी नदीत पडतात आणि तिथे मांस व रक्त खातात.
वृषलद्यं यः स्त्रियं कृत्वा तया गार्हस्थ्यमाचरेत् । पूयोदे निपतत्येव महादुःखसमन्वितः
जो पुरुष नीच जातीच्या स्त्रीशी लग्न करून तिच्यासोबत संसार करतो, तो मोठ्या दुःखाने भरलेल्या पूयुक्त नरकात पडतो.
ये दंभमाश्रयंते वै धूर्ता लोकस्य वंचने । वैशसे नरके मूढाः पतंति यमताडिताः
जे धूर्त लोक लोकांना फसवण्यासाठी दांभिकपणा करतात, ते मूढ यमाच्या माराने क्रूर नरकात पडतात.
ये सवर्णां स्त्रियं मूढा रेतः स्वं पाययंति च । रेतःकुल्यासु ते पापा रेतःपानेषु तत्पराः
जे मूर्ख पुरुष आपल्या जातीच्या स्त्रीला आपले वीर्य पाजतात, ते पापी वीर्याच्या प्रवाहात वीर्य पिण्यातच रममाण होतात.
ये चौरा वह्निदा दुष्टा गरदा ग्रामलुंठकाः । सारमेयादने ते वै पात्यंते पातकान्विताः
जे चोर, आग लावणारे, विष देणारे आणि गाव लुटणारे दुष्ट असतात, ते पापांनी भरलेले कुत्र्यांनी खाणाऱ्या नरकात पडतात.
कूटसाक्ष्यं वदत्यद्धा पुरुषः पापसंभृतः । परकीयं तु द्रव्यं यो हरति प्रसभं बली
जो पुरुष खोटी साक्ष देतो आणि दुसऱ्याचे धन जबरदस्तीने घेतो, तो पापांनी भरलेला खाली फेकला जातो.
सोऽवीचिनरके पापी अवाग्वक्त्रः पतत्यधः । तत्र दुःखं महद्भुक्त्वा पापिष्ठां योनिमाव्रजेत्
असा पापी पुरुष अवीचि नरकात तोंड खाली करून पडतो; तिथे मोठे दुःख भोगून तो अत्यंत पापी जन्म घेतो.
यो नरो रसनास्वादात्सुरां पिबति मूढधीः । तं पाययंति लोहस्य रसं धर्मस्य किंकराः
जो मूर्ख पुरुष फक्त जिभेच्या चवीसाठी मद्य पितो, त्याला धर्माचे सेवक लोखंडाचे वितळलेले रस पाजतात.
यो गुरूनवमन्येत स्वविद्याचारदर्पितः । स मृतः पात्यते क्षारनरकेऽधोमुखः पुमान्
जो आपल्या विद्या आणि वर्तनाचा गर्व धरून गुरूंचा अपमान करतो, तो मरणानंतर तोंड खाली करून क्षारयुक्त नरकात पडतो.
विश्वासघातं कुर्वंति ये नरा धर्मनिष्कृताः । शूलप्रोते च नरके पात्यंते बहुयातने
जे धर्महीन पुरुष विश्वासघात करतात, त्यांना अनेक यातना भोगत शूळावर टोचलेल्या नरकात टाकले जाते.
पिशुनो यो नरान्सर्वानुद्वेजयति वाक्यतः । दंदशूके च पतितो दंदशूकैः स दश्यते
जो पुरुष सर्वांना निंदानालस्तीने त्रास देतो, तो दंडशूक नरकात पडतो आणि तिथे सर्प त्याला चावतात.
एवं राजन्ननेके वै नरकाः पापकारिणाम् । पापं कृत्वा प्रयांत्येते पीडां यांति सुदारुणाम्
राजा, पाप करणाऱ्यांसाठी असे अनेक नरक आहेत; पाप करून हे लोक त्या नरकात जाऊन भयंकर वेदना सहन करतात.
यैर्न श्रुता रामकथा न परोपकृतिः कृता । तेषां सर्वाणि दुःखानि भवंति नरकांतरे
ज्यांनी रामकथा ऐकली नाही किंवा परोपकार केला नाही, त्यांची सर्व दुःखे वेगवेगळ्या नरकांतच होतात.
अत्र यस्य सुखं स्वर्गे भूयात्तस्य इतीर्यते । ये दुःखिनो रोगयुता नरकादागताश्च ते
इथे असे सांगितले आहे: ज्यांना स्वर्गात सुख मिळते, तेच खरे; जे दुःखी व रोगांनी त्रस्त आहेत, ते नरकातून आलेले असतात.
शेष उवाच। एतच्छ्रुत्वा महीपालः कंपमानः क्षणे क्षणे । पप्रच्छ भूयस्तं विप्रं सर्वसंशयनुत्तये
शेष म्हणतो: हे ऐकून राजा वारंवार थरथर कापू लागला आणि सर्व शंका दूर व्हाव्यात म्हणून त्या ऋषींना पुन्हा पुन्हा विचारू लागला.
तत्तत्पापस्य चिह्नानि कथयस्व महामुने । केन पापेन किं चिह्नं भूलोके उपजायते
हे महर्षे, प्रत्येक पापाची चिन्हे मला सांग; कोणत्या पापामुळे कोणते चिन्ह पृथ्वीवर दिसते ते सांग.
इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं मुनिः प्रोवाच भूपतिम् । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि चिह्नानि पापकारिणाम्
म्हणून ते शब्द ऐकून त्या ऋषींनी राजाला सांगितले: राजन, ऐक, मी पाप करणाऱ्यांची चिन्हे सांगतो.
शौनक उवाच। सुरापः श्यामदंतश्च नरकांते प्रजायते । अभक्ष्यभक्षकारी च जायते गुल्मकोदरः
शौनक म्हणाले, जो मद्यपान करतो किंवा ज्याचे दात काळे पडले आहेत, तो नरकाच्या शेवटी जन्म घेतो. जो निषिद्ध अन्न खातो, तो गाठी किंवा पोटाचे आजार घेऊन जन्माला येतो.
उदक्यावीक्षितं भुक्त्वा जायते कृमिलोदरः । श्वमार्जारादिसंस्पृष्टं भुक्त्वा दुर्गंधिमान्भवेत्
रजस्वला स्त्रीने पाहिलेलं अन्न खाल्लं, तर पोटात कृमी होतात. कुत्रा, मांजर किंवा अशा प्राण्यांनी स्पर्श केलेलं अन्न खाल्लं, तर ती व्यक्ती दुर्गंधी येणारी होते.
अनिवेद्य सुरादिभ्यो भुंजानो जायते नरः । उदरे रोगवान्दुःखी महारोगप्रपीडितः
देवतांना किंवा इतरांना अर्पण न करता जो अन्न खातो, त्याला पोटाचे रोग होतात, तो फार दुःखी राहतो आणि मोठ्या आजारांनी त्रस्त होतो.
परान्नविघ्नकरणादजीर्णमभिजायते । मंदोदराग्निर्भवति सति द्रव्ये कदन्नदः
दुसऱ्याच्या अन्नात अडथळा आणणारा माणूस अपचनाने त्रस्त होतो. त्याच्याकडे संपत्ती असली तरी त्याची पचनशक्ती कमी असते आणि तो थोडंच खातो.
विषदश्छर्दिरोगी स्यान्मार्गहा पादरोगवान् । पिशुनो नरकस्यांते जायते श्वासकासवान्
जे विष घालतात, त्यांना उलटीचे विकार होतात. वाट चोरणारा पायांच्या आजारांनी त्रस्त होतो. निंदा करणारा नरकाच्या शेवटी जन्म घेऊन श्वास लागणे आणि खोकला या रोगांनी पीडित होतो.
धूर्तोऽपस्माररोगी स्याच्छूली च परतापनः । दावाग्निदायकश्चैव रक्तातीसारवान्भवेत्
फसवणूक करणारा माणूस अपस्माराच्या रोगाने त्रस्त होतो. दुसऱ्यांना त्रास देणारा पोटशूळाने पीडित होतो. जंगलाला आग लावणारा रक्तातिसाराने त्रस्त होतो.
सुरालये जले वापि शकृत्क्षेपं करोति यः । गुदरोगो भवेत्तस्य पापरूपः सुदारुणः
जो मंदिरात किंवा पाण्यात मलमूत्र करतो, त्याला फार भयंकर आणि पापी गुदद्वाराचा रोग होतो.
गर्भपातनजा रोगाः क्षयमेहजलोदराः । प्रतिमा भंगकारी च अप्रतिष्ठश्च जायते
गर्भपातामुळे होणारे रोग म्हणजे क्षय, मधुमेह आणि जलोदर. जे मूर्ती फोडतात, त्यांचा जन्म अस्थिर होतो.