तत्र ताडनमुद्धूताः कुर्वंति यमकिंकराः । पापभोगेन संतप्तस्ततो योनिं तु शौकरीम्
तिथे यमाचे नोकर त्याला जबर मारहाण करतात; आपल्या पापांच्या यातना भोगून, नंतर तो डुकराच्या पोटी जन्म घेतो.
तत्र भुक्त्वा महादुःखं मानुषत्वं गमिष्यति । रोगादिचिह्नितं तत्र दुर्यशो ज्ञापकं स्वकम्
तिथे मोठ्या यातना भोगून, नंतर तो माणूस म्हणून जन्म घेतो; पण त्याच्या अंगावर रोग आणि वाईट ओळखीची चिन्हे असतात, जी त्याच्या पूर्वीच्या कर्मांची आठवण करून देतात.
भूतद्रोहं विधायैव केवलं स्वकुटुंबकम् । पुष्णाति पापनिरतः सोंऽधतामिस्रके पतेत्
जो इतर जीवांना त्रास देतो आणि फक्त आपल्या कुटुंबाचीच काळजी घेतो, तसेच पापातच रमतो, तो अंधतामिस्र नरकात पडतो.
ये नरा इह जंतूनां वधं कुर्वंति वै मृषा । ते रौरवे निपात्यंते भिद्यंते रुरुभी रुषा
जे पुरुष या जगात खोट्या कारणासाठी जीवांची हत्या करतात, त्यांना रौरव नरकात फेकले जाते, जिथे रुरु नावाचे प्राणी त्यांना रागाने फाडतात.
यः स्वोदरार्थे भूतानां वधमाचरति स्फुटम् । महारौरवसंज्ञे तु पात्यते स यमाज्ञया
जो आपल्या पोटासाठी स्पष्टपणे जीवांची कत्तल करतो, त्याला यमाच्या आज्ञेने महा-रौरव नावाच्या नरकात टाकले जाते.
यो वै निजं तु जनकं ब्राह्मणं द्वेष्टि पापकृत् । कालसूत्रे महादुष्टे योजनायुतविस्तृते
जो पापी माणूस आपल्या वडिलांवर किंवा ब्राह्मणावर द्वेष करतो, त्याला दहा हजार योजन लांब असलेल्या भयंकर काळसूत्र नरकात बांधले जाते.
यावंति पशुरोमाणि गवां द्वेषं करोति यः । तावद्वर्षसहस्राणि पच्यते यमकिंकरैः
जो गायींवर द्वेष करतो, त्याला गायीच्या अंगावरील केसांइतकी हजारो वर्षे यमाचे नोकर नरकात उकळतात.
यो भूमौ भूपतिर्भूत्वा दंडायोग्यं तु दंडयेत् । करोति ब्राह्मणस्यापि देहदंडं च लोलुपः
जो राजा लोभीपणाने, फक्त दंड देण्यास पात्र असलेल्या माणसाला शिक्षा करतो किंवा ब्राह्मणालाही शारीरिक शिक्षा करतो—
स सूकरमुखैर्दुष्टैः पीड्यते यमकिंकरैः । पश्चाद्दुष्टासु योनीषु जायते पापमुक्तये
त्याला यमाचे डुकरासारखे तोंड असलेले नोकर छळतात आणि नंतर तो पापातून मुक्त होण्यासाठी वाईट योनींमध्ये जन्म घेतो.
ब्राह्मणानां गवां ये तु द्रव्यं वृत्तं तथाल्पकम् । वृत्तिं वा गृह्णते मोहाल्लुंपंति स्वबलान्नराः
जे पुरुष मोहाने ब्राह्मणांचे किंवा गायींचे धन, उपजीविका किंवा अगदी थोडेसेही माल जबरदस्तीने घेतात—
ते परत्रांधकूपे च पात्यंते च महार्दिताः । योऽन्नं स्वयमुपाहृत्य मधुरं चात्तिलोलुपः
त्यांना पुढच्या जन्मात काळोख्या विहिरीत टाकले जाते आणि ते फार यातना भोगतात. जो चवीलालपणामुळे स्वतःसाठी अन्न आणतो आणि गोड पदार्थ खातो—
न देवाय न सुहृदे ददाति रसनापरः । स पतत्येव नरके कृमिभोजनसंज्ञिते
आणि देवांना किंवा मित्रांना देत नाही, फक्त आपल्या जिभेचा गुलाम असतो, तो किड्यांच्या भक्षणासाठी असलेल्या नरकात पडतो.
अनापदि नरो यस्तु हिरण्यादीन्यपाहरेत् । ब्रह्मस्वं वा महादुष्टे संदंशे नरके पतेत्
जो माणूस कोणतीही अडचण नसताना सोनं किंवा इतर वस्तू, किंवा ब्राह्मणांचे धन चोरतो, तो भयंकर संदंश नावाच्या नरकात पडतो.
यः स्वदेहं प्रपुष्णाति नान्यं जानाति मूढधीः । स पात्यते तैलतप्ते कुंभीपाकेऽतिदारुणे
जो फक्त स्वतःच्या शरीराचीच काळजी घेतो आणि दुसऱ्यांना ओळखत नाही, असा मूढ माणूस अत्यंत भयंकर, उकळत्या तेलाच्या कुंभिपाक नरकात टाकला जातो.
यो नागम्यां स्त्रियं मोहाद्योषिद्भावाच्च कामयेत् । तं तया किंकराः सूर्म्या परिरंभं च कुर्वते
जो पुरुष मोह किंवा वासनेने न जाऊ नये अशा स्त्रीची इच्छा करतो, त्याला त्या स्त्रीसह सूर्मीचे सेवक मिठी मारतात.
ये बलाद्वेदमर्यादां लुंपंति स्वबलोद्धताः । ते वैतरण्यां पतिता मांसशोणितभक्षकाः
जे लोक आपल्या ताकदीवर वेदांची मर्यादा जबरदस्तीने तोडतात, ते वैतरणी नदीत पडतात आणि तिथे मांस व रक्त खातात.
वृषलद्यं यः स्त्रियं कृत्वा तया गार्हस्थ्यमाचरेत् । पूयोदे निपतत्येव महादुःखसमन्वितः
जो पुरुष नीच जातीच्या स्त्रीशी लग्न करून तिच्यासोबत संसार करतो, तो मोठ्या दुःखाने भरलेल्या पूयुक्त नरकात पडतो.
ये दंभमाश्रयंते वै धूर्ता लोकस्य वंचने । वैशसे नरके मूढाः पतंति यमताडिताः
जे धूर्त लोक लोकांना फसवण्यासाठी दांभिकपणा करतात, ते मूढ यमाच्या माराने क्रूर नरकात पडतात.
ये सवर्णां स्त्रियं मूढा रेतः स्वं पाययंति च । रेतःकुल्यासु ते पापा रेतःपानेषु तत्पराः
जे मूर्ख पुरुष आपल्या जातीच्या स्त्रीला आपले वीर्य पाजतात, ते पापी वीर्याच्या प्रवाहात वीर्य पिण्यातच रममाण होतात.
ये चौरा वह्निदा दुष्टा गरदा ग्रामलुंठकाः । सारमेयादने ते वै पात्यंते पातकान्विताः
जे चोर, आग लावणारे, विष देणारे आणि गाव लुटणारे दुष्ट असतात, ते पापांनी भरलेले कुत्र्यांनी खाणाऱ्या नरकात पडतात.
कूटसाक्ष्यं वदत्यद्धा पुरुषः पापसंभृतः । परकीयं तु द्रव्यं यो हरति प्रसभं बली
जो पुरुष खोटी साक्ष देतो आणि दुसऱ्याचे धन जबरदस्तीने घेतो, तो पापांनी भरलेला खाली फेकला जातो.
सोऽवीचिनरके पापी अवाग्वक्त्रः पतत्यधः । तत्र दुःखं महद्भुक्त्वा पापिष्ठां योनिमाव्रजेत्
असा पापी पुरुष अवीचि नरकात तोंड खाली करून पडतो; तिथे मोठे दुःख भोगून तो अत्यंत पापी जन्म घेतो.
यो नरो रसनास्वादात्सुरां पिबति मूढधीः । तं पाययंति लोहस्य रसं धर्मस्य किंकराः
जो मूर्ख पुरुष फक्त जिभेच्या चवीसाठी मद्य पितो, त्याला धर्माचे सेवक लोखंडाचे वितळलेले रस पाजतात.
यो गुरूनवमन्येत स्वविद्याचारदर्पितः । स मृतः पात्यते क्षारनरकेऽधोमुखः पुमान्
जो आपल्या विद्या आणि वर्तनाचा गर्व धरून गुरूंचा अपमान करतो, तो मरणानंतर तोंड खाली करून क्षारयुक्त नरकात पडतो.
विश्वासघातं कुर्वंति ये नरा धर्मनिष्कृताः । शूलप्रोते च नरके पात्यंते बहुयातने
जे धर्महीन पुरुष विश्वासघात करतात, त्यांना अनेक यातना भोगत शूळावर टोचलेल्या नरकात टाकले जाते.
पिशुनो यो नरान्सर्वानुद्वेजयति वाक्यतः । दंदशूके च पतितो दंदशूकैः स दश्यते
जो पुरुष सर्वांना निंदानालस्तीने त्रास देतो, तो दंडशूक नरकात पडतो आणि तिथे सर्प त्याला चावतात.
एवं राजन्ननेके वै नरकाः पापकारिणाम् । पापं कृत्वा प्रयांत्येते पीडां यांति सुदारुणाम्
राजा, पाप करणाऱ्यांसाठी असे अनेक नरक आहेत; पाप करून हे लोक त्या नरकात जाऊन भयंकर वेदना सहन करतात.
यैर्न श्रुता रामकथा न परोपकृतिः कृता । तेषां सर्वाणि दुःखानि भवंति नरकांतरे
ज्यांनी रामकथा ऐकली नाही किंवा परोपकार केला नाही, त्यांची सर्व दुःखे वेगवेगळ्या नरकांतच होतात.
अत्र यस्य सुखं स्वर्गे भूयात्तस्य इतीर्यते । ये दुःखिनो रोगयुता नरकादागताश्च ते
इथे असे सांगितले आहे: ज्यांना स्वर्गात सुख मिळते, तेच खरे; जे दुःखी व रोगांनी त्रस्त आहेत, ते नरकातून आलेले असतात.
शेष उवाच। एतच्छ्रुत्वा महीपालः कंपमानः क्षणे क्षणे । पप्रच्छ भूयस्तं विप्रं सर्वसंशयनुत्तये
शेष म्हणतो: हे ऐकून राजा वारंवार थरथर कापू लागला आणि सर्व शंका दूर व्हाव्यात म्हणून त्या ऋषींना पुन्हा पुन्हा विचारू लागला.