न दानेन न यज्ञेन नाल्पेन तपसा ह्यहम् । सुलभोऽस्मि महावेग तस्मात्प्रार्थय मे वरम्
'दानाने, यज्ञाने किंवा थोड्याशा तपश्चर्येने मी सहज मिळत नाही, हे महाबलवान. म्हणून माझ्याकडून वर माग.'
शेष उवाच। एवं ब्रुवंतं तं दृष्ट्वा हनूमान्निजगाद तम् । प्रहसन्निर्भिया वाण्या महेशानं सुतोषितम्
शेष म्हणतो: असे बोलताना पाहून, हनुमान हसत आणि निर्भयपणे, अत्यंत संतुष्ट झालेल्या महेशाला म्हणाला.
हनूमानुवाच। रघुनाथप्रसादेन सर्वं मेऽस्ति महेश्वर । तथापि याचे हि वरं त्वत्तः समरतोषितात्
हनुमान म्हणाला, "रघुनाथांच्या कृपेने मला सर्व काही मिळाले आहे, महेश्वरा. तरीसुद्धा, युद्धात तुझ्या समाधानामुळे मी तुझ्याकडून एक वर मागतो."
एष पुष्कलसंज्ञो नः समरे पतितो हतः । तथैव रामावरजः शत्रुघ्नो मूर्च्छितो रणे
हा पुष्कल नावाचा आमचा वीर युद्धात पडून मारला गेला आहे; तसेच, रामाचा धाकटा भाऊ शत्रुघ्नही रणांगणावर बेशुद्ध पडला आहे.
अन्ये च वीरा बहवः पतिताः शरविक्षताः । मूर्च्छिताः पतिताः केचित्तान्रक्षस्व गणैः सह
इतरही अनेक वीर बाणांनी जखमी होऊन पडले आहेत; काही बेशुद्ध आहेत, काही कोसळले आहेत—त्यांना आणि त्यांच्या सैन्याला तू रक्षण कर.
यथा चैतान्महाभूता वेतालाश्च पिशाचकाः । न हरंति न खादंति श्वशृगालादयस्तथा
आणि हे सर्व महाशक्ती असलेले भूत, वेताळ, पिशाच्च तसेच कुत्रे, कोल्हे आणि इतर कोणीही त्यांना उचलू नयेत किंवा खाऊ नयेत, याची काळजी घे.
एतेषां वपुषो भेदो न भवेत्त्वं तथाचर । यावदिंद्रगणं जित्वा न यामि द्रोणपर्वतम्
त्यांच्या शरीरांना काहीही इजा होऊ नये, असे तू वाग. मी इंद्राच्या सैन्याचा पराभव करून ड्रोण पर्वतावरून परत येईपर्यंत हे सर्व सांभाळ.
तत्रस्था औषधीर्वापि नीत्वा संस्थापितान्भटान् । जीवयामि बलात्सर्वांस्तावत्त्वं रक्ष सर्वशः
तेथे जाऊन औषधी आणून, पडलेल्या वीरांना पुन्हा जिवंत करीन; तोपर्यंत तू त्यांचे पूर्णपणे रक्षण कर.
एष गच्छामि तं नेतुं द्रोणं पर्वतसत्तमम् । यस्मिन्वसंत्योषधयः प्राणिसंजीवनंकराः
आता मी त्या ड्रोण नावाच्या श्रेष्ठ पर्वतावर जातो, जिथे प्राण्यांना जीवन देणाऱ्या औषधी आहेत.
एतद्वचः समाकर्ण्य तथेति निजगाद तम् । याहि शीघ्रं नगं तं तु रक्षामि त्वद्भटान्मृतान्
हे शब्द ऐकून, त्याने 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले. त्याने म्हटले, 'तू लवकर त्या पर्वतावर जा; मी तुझे पडलेले वीर सांभाळीन.'
तच्छ्रुत्वा वाक्यमीशस्य जगाम द्रोणपर्वतम् । द्वीपान्सर्वानतिक्रम्य जगाम क्षीरसागरम्
ईश्वराचे वचन ऐकून, तो ड्रोण पर्वताकडे गेला, सर्व द्वीप पार करून क्षीरसागरापर्यंत पोहोचला.
अत्र तु स्वगणैश्चायं रक्षति स्म शिवो महान् । श्मशानं तद्गणैः स्वीयैर्महाबलपराक्रमैः
तेथे, महाशक्तिशाली शिव आपल्या गटासह त्या स्मशानभूमीचे रक्षण करत होता, आपल्या बलाढ्य आणि पराक्रमी गणांसह.
हनूमान्द्रोणमासाद्य द्रोणंनाम महागिरिम् । लांगूले तं निधायाशु प्रतस्थे रणमंडलम्
हनुमान ड्रोण नावाच्या त्या महान पर्वताजवळ पोहोचला; त्याने तो पर्वत आपल्या शेपटीवर ठेवून पटकन रणभूमीकडे प्रस्थान केले.
तं नेतुमुद्यते विप्र चकंपे स च पर्वतः । कंपमानं तु तं दृष्ट्वा तत्पाला देवतागणाः
तो पर्वत उचलायला निघाला तेव्हा, हे ऋषी, तो पर्वत थरथरू लागला; तो हलताना पाहून त्या पर्वताचे रक्षण करणाऱ्या देवता,
हाहेति कृत्वा प्रोचुस्ते किमिदं भविता गिरौ । को ह्येनं नयते वीरो महाबलपराक्रमः
'अरे देवा!' असे म्हणत त्या देवता ओरडल्या, 'या पर्वताला काय होत आहे? कोण हा महान पराक्रमी वीर जो हा पर्वत घेऊन जात आहे?'
एवं कृत्वा सुराः सर्वे संहता ददृशुः कपिम् । मुंचैनमिति तं प्रोच्य जघ्नुः शस्त्रास्त्रकोटिभिः
असे म्हणून सर्व देवता एकत्र जमले आणि त्यांनी त्या वानराला पाहिले; 'त्याला सोडून द्या' असे म्हणून त्यांनी त्याच्यावर असंख्य शस्त्रास्त्रांनी हल्ला केला.
तान्सर्वान्निघ्नतो दृष्ट्वा हनूमान्कुपितो भृशम् । जघान तान्क्षणाद्वीरः शक्रः सर्वासुरान्यथा
सर्वजण हल्ला करताना पाहून, हनुमान फारच रागावला; क्षणातच त्या वीराने सर्वांना मारून टाकले, जसे इंद्राने सर्व असुरांचा नाश केला.
केचित्पदाहतास्तत्र केचित्करविमर्दिताः । लांगूलेन हताः केचित्केचिच्छृंगेण चाहताः
काहींना त्याने पायाने मारले, काहींना हातांनी चिरडले; काहींना शेपटीने फटकारले, तर काहींना शिंगानेही ठोसे दिले.
सर्वे ते नाशमापन्नाः क्षणात्कीशेन ताडिताः । केचिन्निपतिता भूमौ रुधिरेण परिप्लुताः
त्या वानराच्या आघाताने ते सर्व क्षणात नष्ट झाले; काही जमिनीवर पडले आणि रक्ताने माखले गेले.
केचित्कीशभयात्त्रस्ता जग्मुः शक्रं सुराधिपम् । क्षतेन च परिप्लुष्टा रुधिरक्षतदेहिनः
काहीजण त्या वानराच्या भीतीने घाबरून इंद्राकडे, देवांचा अधिपती, पळून गेले; ते जखमी झाले होते आणि त्यांचे शरीर रक्ताने माखले होते.
तान्दृष्ट्वा भयसंविग्नान्रुधिरेण परिप्लुतान् । सुराञ्जगाद विमनाः शक्रः सर्वसुरोत्तमः
त्यांना घाबरलेले आणि रक्ताने माखलेले पाहून, सर्व देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या इंद्राने चिंतेने मनात बोलले.
कथं यूयं भयत्रस्ताः कथं रुधिरविप्लुताः । केन दैत्येन निहता राक्षसेनाधमेन वा
तुम्ही एवढे घाबरलेले आणि रक्ताने माखलेले कसे? कोणत्या दैत्याने किंवा नीच राक्षसाने तुम्हाला मारले?
सर्वं शंसत मे तथ्यं यथा ज्ञात्वा व्रजामि तम् । निहत्य बद्ध्वा चायामि युष्मद्घातकमुन्मदम्
सर्व काही खरं खरं मला सांगा, म्हणजे मी त्याच्याकडे जाऊन त्याला हरवून, बांधून, आणि तुम्हाला मारणाऱ्याला परत घेऊन येईन.
इति वाक्यं समाकर्ण्य तुरासाहं सुरोत्तमाः । जगदुर्दीनया वाचा सुरासुरनमस्कृतम्
हे शब्द ऐकून, भयभीत असलेले देवश्रेष्ठ दीन आवाजात, देव आणि दैत्य यांना नमस्कार करून बोलले.
देवा ऊचुः। इहागत्य न जानीमः कश्चिद्वानररूपधृक् । नेतुं द्रोणं समुद्युक्तो लांगूले वेष्ट्य तं गिरिम्
देव म्हणाले: इथे आल्यावर, आम्हाला कळले नाही की तो कोण आहे; वानराच्या रूपात कोणी तरी ड्रोण पर्वत नेण्याच्या तयारीत होता, आणि त्याने आपल्या शेपटीने तो पर्वत वेढला होता.
गंतुं कृतमतिस्तावद्वयं सर्वे सुसंहताः । युद्धं चक्रुः सुसंनद्धाः सर्वशस्त्रास्त्रवर्षिणः
आपण सर्वजण एकत्र जमून, पूर्णपणे सज्ज होऊन, त्या वानराला थांबवण्यासाठी युद्ध केले आणि सर्व प्रकारची अस्त्रे-शस्त्रे वापरली.
तेन सर्वे वयं युद्धे निर्जिता बलशालिना । अनेके निहतास्तत्र भूमौ पेतुः सुरोत्तमाः
त्या सामर्थ्यशाली वानराने आम्हा सर्वांना युद्धात हरवले; तिथे बरेच देव मारले गेले आणि पृथ्वीवर पडले.
वयं तु बहुभिः पुण्यैर्जीविता इह चागताः । शोणितेन सुसिक्तांगाः क्षतपीडासमन्विताः
पण आम्ही अनेक पुण्यांच्या जोरावर वाचलो आणि इथे आलो, आमच्या अंगावर रक्त सांडलेले आणि जखमांनी त्रस्त आहोत.
एतद्वाक्यं समाकर्ण्य सुराणां स पुरंदरः । आदिदेश सुरान्सर्वान्महाबलसमन्वितान्
देवतांचे हे बोलणे ऐकून पुरंदराने सर्व बलवान देवांना आज्ञा केली.
यात महाद्रोणगिरिं कपिं बद्धुं महाबलम् । बद्ध्वा नयत यूयं वै सुराणां रणपातकम्
महाड्रोण पर्वतावर जा आणि त्या बलाढ्य वानराला बांधा; बांधून, देवांच्या युद्धातील पराभवाचे कारण परत आणा.