हतोसि गच्छ संग्रामात्पलाय्य प्लवगाधम । एष ते प्राणहंताहं मुसलेन क्षणादिह
तू आता मारला गेलास — या रणभूमीतून पळ कपी अधम! या गदेद्वारे मी तुझे प्राण क्षणातच घेईन.
मुसलं वीक्ष्य निर्मुक्तं शिवेन कुपितेन वै । कीशस्तद्वंचयामास महावेगाद्धरिं स्मरन्
शिवाने रागाने फेकलेली गदा पाहून, त्या कपिने हरिचे स्मरण करत ती मोठ्या वेगाने चुकवली.
मुसलं तत्पपाताधः शिवमुक्तं महायसम् । विदार्य पृथिवीं सर्वां जगाम च रसातलम्
शिवाने सोडलेली ती प्रसिद्ध गदा खाली पडली, तिने संपूर्ण पृथ्वी फाडली आणि पाताळात गेली.
तदा प्रकुपितोऽत्यतं हनूमान्रामसेवकः । गृहीत्वा पर्वतं हस्ते ताडयामास वक्षसि
तेव्हा रामाचा सेवक हनुमान फारच रागावला, त्याने हातात एक डोंगर उचलला आणि शिवाच्या छातीवर फेकून मारला.
स यावत्पर्वतं छेत्तुं मतिं चक्रे सतीपतिः । तावद्धतः कपींद्रेण शालेन बहुशाखिना
उमापती तो डोंगर कापायचा विचार करत असतानाच, कपिराजाने त्याला अनेक फांद्यांच्या शालवृक्षाने जोरात मारले.
तमपिच्छेत्तुमुद्युक्तो यावत्तावच्छिलाहतः । शिलास्ता भेदितुं स्वांतं चकार मृड उद्यतः
तो त्यालाही कापायला सज्ज होत असतानाच, त्याला एक मोठा दगड लागला; आणि मृदाने त्या दगडांना फोडण्यासाठी आपले मन दृढ केले.
तावद्वृष्टिं चकारायं शिलाभिर्नगपर्वतैः । लांगूलेन च संवेष्ट्य ताडयत्येष भूतपम्
तेव्हा त्याने डोंगर आणि दगडांची पाऊसधार केली, आणि आपल्या शेपटीने शिवाला गुंडाळून त्याला जोरात मारले.
शिलाभिः पर्वतैर्वृक्षैः पुच्छास्फोटेन भूरिशः । नंदी प्राप्तो महात्रासं चंद्रोऽपि शकलीकृतः
डोंगर, दगड, झाडे आणि पुन्हा पुन्हा शेपटीचे फटके यामुळे, नंदीला मोठा भयंकर भीती वाटली आणि चंद्रही तुकडे झाला.
अत्यंतं विह्वलो जातो महेशानः प्रकोपनः । क्षणेक्षणे प्रहारेण विह्वलं कुर्वतं भृशम्
महेश अत्यंत गोंधळून आणि संतापून गेला; प्रत्येक आघाताने तो अधिकच अस्वस्थ झाला आणि फारच व्याकुळ झाला.
जगाद प्लवगाधीशं धन्योसि रघुपानुग । महत्कर्म कृतं तेऽद्य यत्तेहं सुप्रतोषितः
तो कपिराजाला म्हणाला, 'रघुपतीचा सेवक, तू धन्य आहेस! आज तू मोठे कृत्य केलेस आणि मी तुझ्यावर खूपच संतुष्ट आहे.'
न दानेन न यज्ञेन नाल्पेन तपसा ह्यहम् । सुलभोऽस्मि महावेग तस्मात्प्रार्थय मे वरम्
'दानाने, यज्ञाने किंवा थोड्याशा तपश्चर्येने मी सहज मिळत नाही, हे महाबलवान. म्हणून माझ्याकडून वर माग.'
शेष उवाच। एवं ब्रुवंतं तं दृष्ट्वा हनूमान्निजगाद तम् । प्रहसन्निर्भिया वाण्या महेशानं सुतोषितम्
शेष म्हणतो: असे बोलताना पाहून, हनुमान हसत आणि निर्भयपणे, अत्यंत संतुष्ट झालेल्या महेशाला म्हणाला.
हनूमानुवाच। रघुनाथप्रसादेन सर्वं मेऽस्ति महेश्वर । तथापि याचे हि वरं त्वत्तः समरतोषितात्
हनुमान म्हणाला, "रघुनाथांच्या कृपेने मला सर्व काही मिळाले आहे, महेश्वरा. तरीसुद्धा, युद्धात तुझ्या समाधानामुळे मी तुझ्याकडून एक वर मागतो."
एष पुष्कलसंज्ञो नः समरे पतितो हतः । तथैव रामावरजः शत्रुघ्नो मूर्च्छितो रणे
हा पुष्कल नावाचा आमचा वीर युद्धात पडून मारला गेला आहे; तसेच, रामाचा धाकटा भाऊ शत्रुघ्नही रणांगणावर बेशुद्ध पडला आहे.
अन्ये च वीरा बहवः पतिताः शरविक्षताः । मूर्च्छिताः पतिताः केचित्तान्रक्षस्व गणैः सह
इतरही अनेक वीर बाणांनी जखमी होऊन पडले आहेत; काही बेशुद्ध आहेत, काही कोसळले आहेत—त्यांना आणि त्यांच्या सैन्याला तू रक्षण कर.
यथा चैतान्महाभूता वेतालाश्च पिशाचकाः । न हरंति न खादंति श्वशृगालादयस्तथा
आणि हे सर्व महाशक्ती असलेले भूत, वेताळ, पिशाच्च तसेच कुत्रे, कोल्हे आणि इतर कोणीही त्यांना उचलू नयेत किंवा खाऊ नयेत, याची काळजी घे.
एतेषां वपुषो भेदो न भवेत्त्वं तथाचर । यावदिंद्रगणं जित्वा न यामि द्रोणपर्वतम्
त्यांच्या शरीरांना काहीही इजा होऊ नये, असे तू वाग. मी इंद्राच्या सैन्याचा पराभव करून ड्रोण पर्वतावरून परत येईपर्यंत हे सर्व सांभाळ.
तत्रस्था औषधीर्वापि नीत्वा संस्थापितान्भटान् । जीवयामि बलात्सर्वांस्तावत्त्वं रक्ष सर्वशः
तेथे जाऊन औषधी आणून, पडलेल्या वीरांना पुन्हा जिवंत करीन; तोपर्यंत तू त्यांचे पूर्णपणे रक्षण कर.
एष गच्छामि तं नेतुं द्रोणं पर्वतसत्तमम् । यस्मिन्वसंत्योषधयः प्राणिसंजीवनंकराः
आता मी त्या ड्रोण नावाच्या श्रेष्ठ पर्वतावर जातो, जिथे प्राण्यांना जीवन देणाऱ्या औषधी आहेत.
एतद्वचः समाकर्ण्य तथेति निजगाद तम् । याहि शीघ्रं नगं तं तु रक्षामि त्वद्भटान्मृतान्
हे शब्द ऐकून, त्याने 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले. त्याने म्हटले, 'तू लवकर त्या पर्वतावर जा; मी तुझे पडलेले वीर सांभाळीन.'
तच्छ्रुत्वा वाक्यमीशस्य जगाम द्रोणपर्वतम् । द्वीपान्सर्वानतिक्रम्य जगाम क्षीरसागरम्
ईश्वराचे वचन ऐकून, तो ड्रोण पर्वताकडे गेला, सर्व द्वीप पार करून क्षीरसागरापर्यंत पोहोचला.
अत्र तु स्वगणैश्चायं रक्षति स्म शिवो महान् । श्मशानं तद्गणैः स्वीयैर्महाबलपराक्रमैः
तेथे, महाशक्तिशाली शिव आपल्या गटासह त्या स्मशानभूमीचे रक्षण करत होता, आपल्या बलाढ्य आणि पराक्रमी गणांसह.
हनूमान्द्रोणमासाद्य द्रोणंनाम महागिरिम् । लांगूले तं निधायाशु प्रतस्थे रणमंडलम्
हनुमान ड्रोण नावाच्या त्या महान पर्वताजवळ पोहोचला; त्याने तो पर्वत आपल्या शेपटीवर ठेवून पटकन रणभूमीकडे प्रस्थान केले.
तं नेतुमुद्यते विप्र चकंपे स च पर्वतः । कंपमानं तु तं दृष्ट्वा तत्पाला देवतागणाः
तो पर्वत उचलायला निघाला तेव्हा, हे ऋषी, तो पर्वत थरथरू लागला; तो हलताना पाहून त्या पर्वताचे रक्षण करणाऱ्या देवता,
हाहेति कृत्वा प्रोचुस्ते किमिदं भविता गिरौ । को ह्येनं नयते वीरो महाबलपराक्रमः
'अरे देवा!' असे म्हणत त्या देवता ओरडल्या, 'या पर्वताला काय होत आहे? कोण हा महान पराक्रमी वीर जो हा पर्वत घेऊन जात आहे?'
एवं कृत्वा सुराः सर्वे संहता ददृशुः कपिम् । मुंचैनमिति तं प्रोच्य जघ्नुः शस्त्रास्त्रकोटिभिः
असे म्हणून सर्व देवता एकत्र जमले आणि त्यांनी त्या वानराला पाहिले; 'त्याला सोडून द्या' असे म्हणून त्यांनी त्याच्यावर असंख्य शस्त्रास्त्रांनी हल्ला केला.
तान्सर्वान्निघ्नतो दृष्ट्वा हनूमान्कुपितो भृशम् । जघान तान्क्षणाद्वीरः शक्रः सर्वासुरान्यथा
सर्वजण हल्ला करताना पाहून, हनुमान फारच रागावला; क्षणातच त्या वीराने सर्वांना मारून टाकले, जसे इंद्राने सर्व असुरांचा नाश केला.
केचित्पदाहतास्तत्र केचित्करविमर्दिताः । लांगूलेन हताः केचित्केचिच्छृंगेण चाहताः
काहींना त्याने पायाने मारले, काहींना हातांनी चिरडले; काहींना शेपटीने फटकारले, तर काहींना शिंगानेही ठोसे दिले.
सर्वे ते नाशमापन्नाः क्षणात्कीशेन ताडिताः । केचिन्निपतिता भूमौ रुधिरेण परिप्लुताः
त्या वानराच्या आघाताने ते सर्व क्षणात नष्ट झाले; काही जमिनीवर पडले आणि रक्ताने माखले गेले.
केचित्कीशभयात्त्रस्ता जग्मुः शक्रं सुराधिपम् । क्षतेन च परिप्लुष्टा रुधिरक्षतदेहिनः
काहीजण त्या वानराच्या भीतीने घाबरून इंद्राकडे, देवांचा अधिपती, पळून गेले; ते जखमी झाले होते आणि त्यांचे शरीर रक्ताने माखले होते.