नमश्चक्रुर्महात्मानः सर्वे देववरांगनाः । किरीटमणिविद्योतद्योतितांघ्रियुगास्ततः
सर्व देवकन्या, ज्यांना मोठं मन आहे, त्यांनी नम्रपणे वंदन केलं. त्यांच्या मुकुटातील रत्नांच्या तेजाने त्या स्त्रीच्या दोन्ही पायांना झळाळी आली.
सा तान्पप्रच्छ पुरुषान्सर्वश्रेष्ठा तु भामिनी । के यूयमत्र संप्राप्ताः कथं चापधरा नराः
ती तेजस्विनी स्त्री त्या सर्व श्रेष्ठ पुरुषांना विचारते, 'तुम्ही कोण आहात, इथे कसे आलात, आणि हे धनुष्य घेऊन का उभे आहात?'
मत्स्थलं सर्वदेवानामगम्यं मोहनं महत् । अत्र प्राप्तस्य तु क्वापि निवृत्तिर्न भवत्युत
माझं हे स्थान सर्व देवांना देखील गाठता येत नाही, आणि फारच मोहक आहे. इथे कोणी आलं की, पुन्हा परत जाण्याचा मार्ग नसतो.
अश्वोऽयं कस्य राज्ञो वै कथं चामरवीजितः । स्वर्णपत्रेण शोभाढ्यः कथयंतु ममाग्रतः
हा घोडा कोणत्या राजाचा आहे? आणि याला चामराने कसा पंखा दिला गेला? या घोड्याला सोन्याच्या पट्ट्याने सजवलं आहे, हे सर्व मला स्पष्ट सांगा.
शेष उवाच। इति तस्या वचः श्रुत्वा मोहनाचारसंयुतम् । हनूमांस्तां प्रत्युवाच गतभीः प्रहसन्निव
शेष म्हणतो: तिच्या मोहक वागणुकीने भरलेल्या त्या शब्दांना ऐकून, हनुमान भयमुक्त होऊन, हसत हसत तिला उत्तर देतो.
वयं वै किंकरा राज्ञस्त्रैलोक्यस्य शिखामणेः । त्रिलोकीयं प्रणमते सर्वदेवशिरोमणिम्
आम्ही त्या राजाचे सेवक आहोत, जो त्रैलोक्याचा शिरोमणी आहे. सर्व देव त्याला वंदन करतात, कारण तो त्यांच्यातील सर्वात श्रेष्ठ आहे.
रामभद्रस्य जानीहि हयमेधप्रवर्तितुः । प्रमुंच वाहमस्माकं कथं बद्धो वराङ्गने
हा घोडा रामभद्राचा आहे, जो अश्वमेध यज्ञासाठी सोडला आहे, हे जाणून घ्या. हे सुंदरी, आमचा घोडा सोडा, तो का बांधला आहे?
वयं सर्वास्त्रकुशलाः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदाः । नयिष्यामो बलाद्वाहं हत्वा तत्प्रतिरोधकान्
आम्ही सर्व अस्त्र-शस्त्रांमध्ये निपुण आहोत. जो कोणी विरोध करेल, त्याला हरवून आम्ही आमचा घोडा जबरदस्तीने घेऊन जाऊ.
इति वाक्यं समाकर्ण्य प्लवङ्गस्य वराङ्गना । विवरस्था प्रत्युवाच हसंती वाक्यकोविदा
माकडाच्या त्या शब्दांना ऐकून, ती सुंदर स्त्री, जी दारात उभी होती, हसत आणि बोलण्यात कुशलपणे उत्तर देते.
मयानीतमिमं वाहं न कोमोचयितुं क्षमः । वर्षायुतेन निशितैर्बाणकोटिभिरुच्छिखैः
हा घोडा मी आणला आहे, पण सोडण्याची माझी शक्ती नाही. दहा हजार वर्षे, तीक्ष्ण बाणांच्या टोकांनी मी त्याचे रक्षण केले आहे.
परं रामस्य पादाब्जसैवकी कर्मकारिणी । न ग्रहीष्यामि तद्वाहं राजराजस्य धीमतः
मी फक्त रामाच्या कमळासारख्या पायांची सेविका आहे, त्यांच्यासाठीच हे सर्व करते. त्या बुद्धिमान राजांचा घोडा मी पकडणार नाही.
महान विनयो जातो मम नेत्र्याः सुवाजिनः । क्षमताद्रामचंद्रस्तच्छरण्यो भक्तवत्सलः
हे श्रेष्ठ घोड्या, माझ्या मनात मोठी नम्रता आली आहे. भक्तांना आश्रय देणारा, चंद्रासारखा राम मला माफ करो.
यूयं क्लिष्टास्तत्पुरुषा हयार्थं तस्य रक्षितुः । याचध्वं वरमप्राप्यं देवानामपि सत्तमाः
तुम्ही सर्व पुरुष या घोड्याच्या रक्षणासाठी खूप त्रास सहन करता आहात. तुम्ही असा वर मागा, जो देवांनाही सहज मिळत नाही.
यथा मेमीवमत्युग्रं क्षमेत पुरुषोत्तमः । व्रीडां त्यक्त्वाखिलां यूयं वृणुध्वं वरमुत्तमम्
मी जे फार कठोर केलं, ते क्षमा करावा म्हणून, तुम्ही सर्व लाज सोडून, सर्वोत्तम असा वर मागा.
तस्या वचः परं श्रुत्वा हनूमान्नि जगाद ताम् । रघुनाथप्रसादेन सर्वमस्माकमूर्जितम्
तिचे ते श्रेष्ठ बोल ऐकून, हनुमान म्हणाला, 'रघुनाथांच्या कृपेने आमचं सर्व सामर्थ्य सिद्ध झालं आहे.'
तथापि याचे वरमेकमुत्तमं । विधेहि तन्मे मनसः समीहितम् । भवे भवे नो रघुनायकः पति -। र्वयं च तत्कर्मकराश्च किंकराः
तरीही मी एकच वर मागतो: माझ्या मनातील इच्छा तू पूर्ण कर. प्रत्येक जन्मात रघुनायक आमचे स्वामी असावेत, आणि आम्ही त्यांचे सेवक आणि कार्यकर्ते असावेत.
एतद्वचनमाकर्ण्य प्लवगस्य तदांगना । उवाच वाक्यं मधुरं प्रहस्य गुणपूजितम्
माकडाच्या त्या शब्दांना ऐकून, ती स्त्री त्याच्या गुणांची स्तुती करत, गोड हसून उत्तर देते.
भवद्भिः प्रार्थितं यद्वै दुर्ल्लभं सर्वदैवतैः । तद्भविष्यत्यसंदेहः सेवकास्तद्रघोः पतेः
तुम्ही जो वर मागितला, जो सर्व देवांनाही दुर्लभ आहे, तो नक्कीच मिळेल. तुम्ही रामाचे सेवकच राहाल.
अथापि वरमेकं वै दास्यामि कृतहेलना । रघुनाथस्य तुष्ट्यर्थं तदृतं मे भवेद्वचः
जरी मला अपमान सहन करावा लागला, तरी मी एक वर देईन; रघुनाथाच्या समाधानासाठी माझं वचन खरं ठरो.
अग्रे वीरमणिर्भूपो महावीरसमन्वितः । ग्रहीष्यति भवद्वाहं शिवेन परिरक्षितः
पुढे, वीरमणि नावाचा राजा, मोठ्या शूरवीरांसह आणि शिवाच्या संरक्षणाखाली, तुझा घोडा पकडेल.
तज्जयार्थे महास्त्रं मे गृह्णीत सुमहाबलाः । द्वैरथे स तु योद्धव्यः शत्रुघ्नेन त्वया महान्
त्याच्यावर विजय मिळवण्यासाठी, बलवान लोकांनी माझं मोठं अस्त्र घ्यावं; आणि शत्रुघ्ना, तुला त्याच्याशी एकट्याने युद्ध करावं लागेल.
इदमस्त्रं यदा त्वं तु क्षेपयिष्यसि संगरे । अनेन पूतो रामस्य स्वरूपं ज्ञास्यते पुनः
हे अस्त्र जेव्हा तू युद्धात सोडशील, तेव्हा त्याच्या प्रभावामुळे रामाचं खरं रूप पुन्हा कळेल.
ज्ञात्वा तं वाजिनं दत्वा चरणे प्रपतिष्यति । तस्माद्गृह्णीध्वमस्त्रं तन्मम वैरिविदारणम्
त्याला ओळखून, घोडा परत दिल्यावर तो तुझ्या पायावर पडेल; म्हणून, माझं हे शत्रूंचा नाश करणारं अस्त्र घ्या.
तच्छ्रुत्वा रघुनाथस्य भ्राता जग्राह चास्त्रकम् । उदङ्मुखः पवित्रांगो योगिन्या दत्तमद्भुतम्
हे ऐकून, रघुनाथाचा भाऊ, उत्तर दिशेला तोंड करून, शुद्ध देहाने, योगिनीने दिलेलं अद्भुत अस्त्र स्वीकारलं.
तत्प्राप्यास्त्रं महातेजा बभूव रिपुकर्शनः । दुष्प्रधर्ष्यो दुराराध्यो वैरिवारणसत्सृणिः
ते अस्त्र मिळाल्यावर, शत्रूंचा नाश करणारा तो तेजस्वी वीर अजिंक्य, जिंकणं कठीण आणि बलवान शत्रूंचा संहारक झाला.
तां नत्वा राघवश्रेष्ठः शत्रुघ्नो हयसत्तमम् । गृहीत्वागाज्जलात्तस्माद्रेवातीरे सुखोचिते
तिला वंदन करून, राघवांचा श्रेष्ठ शत्रुघ्नाने पाण्यातून उत्कृष्ट घोडा काढून, तो नदीच्या रम्य काठी नेला.
तं दृष्ट्वा सैनिकाः सर्वे प्रहृष्टांगा मुदान्विताः । साधुसाधु प्रशंसंतः पप्रच्छुर्हयनिर्गमम्
त्याला पाहून सर्व सैनिक आनंदाने थरारले, 'शाबास, शाबास' असं म्हणत त्याचं कौतुक केलं आणि घोडा कसा बाहेर आला हे विचारलं.
हनूमान्कथयामास हयस्यागमनं महत् । वरप्राप्तिं च ताभ्यो वै तेऽपि श्रुत्वा मुदं गताः
हनुमानाने त्यांना घोड्याचं आगमन आणि वर मिळाल्याची गोष्ट सांगितली; हे ऐकून ते सगळेही आनंदित झाले.
शेष उवाच। निनदत्सुमृदंगेषु वीणानादेषु सर्वतः । मुक्तो वाहस्ततो देव पुरं देवविनिर्मितम्
शेष म्हणाला: सर्वत्र मोठ्या मृदंगांच्या गजरात आणि वीणेच्या सुरांत, तो घोडा सोडण्यात आला आणि देवांनी बांधलेल्या नगरात गेला.
यत्र स्फाटिक कुड्यानां रचनाभिर्गृहा नृणाम् । हसंति विंध्यं विमलं पर्वतं नागसेवितम्
जिथे माणसांची घरं स्फटिकाच्या भिंतींनी बांधलेली आहेत, ती उजळ, निर्मळ असून, विंध्य पर्वताकडे तोंड करून, नागांनी सेविलेली आहेत.