स्वामिन्हनूमान्विप्रर्षे सेवकोऽहं पुरःस्थितः । जानीहि रामदासस्य रेणुकल्पं मुनीश्वर
मुनिवरांनो, मी हनुमान्, तुमचा सेवक, तुमच्यासमोर उभा आहे. मला रामाच्या पायांतील धुळीसारखा समजावे, हे ऋषिश्रेष्ठ.
इत्युक्तवति तस्मिन्वै मुनिः परमहर्षितः । आलिलिंग हनूमंतं रामभक्त्या सुशोभितम्
हनुमानाने असे म्हटल्यावर तो ऋषी अत्यंत आनंदित झाला आणि रामभक्तीने उजळलेल्या हनुमानाला प्रेमाने मिठी मारली.
उभौ प्रेमविनिर्भिन्नावुभावपि सुधाप्लुतौ । स्थगितौ चित्रलिखिताविव तत्र बभूवतुः
दोघेही प्रेमाने ओतप्रोत झाले, अमृतात न्हाल्यासारखे स्थिर उभे राहिले, जणू काही चित्रात रंगवलेल्या मूर्तीप्रमाणे.
उपविष्टौ कथास्तत्र चक्रतुः सुमनोहराः । रघुनाथपदांभोजप्रीतिनिर्भरमानसौ
ते दोघे एकत्र बसून, रघुनाथांच्या चरणांवर अपार प्रेम असलेल्या मनाने, मनमोहक गोष्टी बोलू लागले.
हनूमांस्तमुवाचेदं वचो विविधशोभनम् । आरण्यकं मुनिवरं रामांघ्रिध्याननिर्भृतम्
तेव्हा हनुमानाने त्या वनात ध्यानमग्न असलेल्या श्रेष्ठ ऋषीला विविध सुंदर शब्दांत असे सांगितले.
स्वामिन्नयं दशरथकुलहीरांकुरो महान् । रामभ्राता महाशूरः शत्रुघ्नः प्रणमत्यसौ
स्वामी, हा शत्रुघ्न, दशरथकुळाचा तेजस्वी व रामाचा भाऊ, मोठा पराक्रमी आहे; तो तुम्हाला वंदन करतो.
लवणो येन निहतः सर्वलोकभयंकरः । कृताश्च सुखिनः सर्वे मुनयः सुतपोधनाः
यानेच सर्व लोकांना भयप्रद असलेल्या लवणाचा वध केला आणि सर्व तपस्वी ऋषींना सुखी केले.
एष पुष्कलनामा त्वां नमत्युद्भटसेवितः । येनाधुना महावीरा जिताः समरमंडले
हा पुष्कळ नावाचा आहे, जो मोठ्या भक्तीने तुम्हाला पूजतो; ज्याने नुकत्याच युद्धात अनेक वीरांना जिंकले आहे.
जानीह्येनं बहुगुणं रामामात्यं महाबलम् । प्राणप्रियं रघुपतेः सर्वज्ञं धर्मकोविदम्
हा पुष्कळ अनेक गुणांनी युक्त आहे, रामाचा मंत्री, मोठ्या बळाचा, रघुपतीला प्राणप्रिय, सर्वज्ञ आणि धर्म जाणणारा आहे.
सुबाहुरयमत्युग्रो वैरिवंशदवानलः । रामपादाब्जरोलंबो नमति त्वां महायशाः
हा सुभाहू फारच भयंकर आहे, शत्रूंच्या वंशाला जाळणारा अग्नी आहे; तो रामाच्या चरणांवर प्रेम करणारा आणि कीर्तिवंत आहे, तो तुम्हाला वंदन करतो.
सुमदोऽप्येष पार्वत्या दत्तरामांघ्रिसेवया । प्राप्तोऽधुनासौ संसारवार्धिनिस्तरणं महत्
हा सुमद, ज्याने पार्वतीच्या कृपेने रामाच्या पायांची सेवा केली, त्याने आता संसारसागरातून मोठा पार मिळवला आहे.
सत्यवानयमश्वं यः प्राप्तमाश्रुत्य सेवकात् । राज्यं निवेदयामास स त्वां प्रणमति क्षितौ
हा सत्यवान, ज्याने आपल्या सेवकाकडून घोडा मिळाल्याचे ऐकून आपले राज्य अर्पण केले, तो आता जमिनीवर तुम्हाला वंदन करतो.
इति वाक्यं समाकर्ण्य समालिंग्य समादरात् । चकारारण्यक ऋषिः स्वागतं फलकादिना
हे सर्व शब्द ऐकून, त्या वनातील ऋषीने सर्वांना प्रेमाने मिठी मारली आणि फळे वगैरे देऊन स्वागत केले.
ते हृष्टास्तत्र वसतिं चक्रुर्मुनिवराश्रमे । प्रातर्नित्यक्रियां कृत्वा रेवायां ते महोद्यमाः
ते सर्व आनंदाने त्या ऋषीच्या आश्रमात राहू लागले; रोज सकाळी रेवा नदीत स्नान करून नित्यकर्मे करून मोठ्या उत्साहाने कार्य करीत.
नरयानमथारोप्य सेवकैः सहितं मुनिम् । शत्रुघ्नः प्रापयामासायोध्यां रामकृतालयाम्
नंतर शत्रुघ्नाने त्या ऋषीला आणि त्याच्या सेवकांना रथात बसवून, रामाने वसवलेल्या अयोध्येत आणले.
स दूरान्नगरीं दृष्ट्वा सूर्यवंशनृपोषिताम् । पदातिरभवद्वेगाद्रघुनाथदिदृक्षया
सूर्यवंशीय राजांनी वसवलेल्या त्या नगरीला दूरून पाहून, रघुनाथांचे दर्शन घेण्याच्या ओढीने तो वेगाने पायी चालू लागला.
संप्राप्य नगरीं रम्यामयोध्यां जनशोभिताम् । मनोरथसहस्रेण संरूढो रामदर्शने
तो सुंदर, लोकांनी गजबजलेली अयोध्या नगरी गाठून, रामदर्शनाच्या हजारो इच्छांनी भरून गेला.
ददर्श तत्र सरयूतीरे मंडपशोभिते । रामं दूर्वादलश्यामं कंजकांतिविलोचनम्
तेथे, सरयूच्या काठी सुंदर मंडपात, त्याने दुर्वा पात्यासारखा काळा, कमळासारख्या डोळ्यांचा राम पाहिला.
मृगशृंगं कटौ रम्यं धारयंतं श्रियान्वितम् । ऋषिवृंदैर्व्यासमुख्यैर्वृतं शूरैः सुसेवितम्
त्याच्या कंबरेला हरिणाचा शिंग बांधलेलं, शोभेने नटलेलं, व्यासांसारख्या ऋषींच्या समूहाने वेढलेलं, आणि शूर पुरुषांनी सेवा केलेलं तो दिसला.
भरतेन सुमित्रायास्तनूजेन परीवृतम् । ददतं दीनसंधेभ्यो दानानि प्रार्थितानि तम्
सुमित्रेचा मुलगा भरत त्याच्या आजूबाजूला असताना, त्याने दुःखी आणि गरजू लोकांना मागितलेली दाने दिली.
विलोक्यारण्यकाख्योऽसौ कृतार्थ इत्यमन्यत । मल्लोचने पद्मदलसमाने रामलोकके
कमळाच्या पाकळीसारखी डोळे असलेल्या त्या अरण्यकाला पाहून, रामाच्या नगरातील लोकांनी वाटलं, 'त्याचा हेतू पूर्ण झाला.'
अद्य मे सर्वशास्त्रस्य ज्ञातृत्वं बहुसार्थकम् । येन श्रीराममाज्ञाय प्राप्तोऽयोध्यापुरीमिमाम्
आज माझ्या सर्व शास्त्रज्ञानाला खरोखर अर्थ आला, कारण श्रीरामांच्या आज्ञेने मी या अयोध्या नगरीत आलो.
इत्येवमादिवचनानि बहूनि हृष्टो । रामांघ्रिदर्शनसुहर्षित गात्रशोभी । प्रायाद्रमेश्वरसमीपमगम्यमन्यै-। र्योगेश्वरैरपि विचारपरैः सुदूरम्
अशा अनेक आनंददायक शब्दांनी तो बोलला, रामाचे चरण पाहून त्याचे अंग आनंदाने उजळले, आणि तो रामेश्वराजवळ गेला, जिथे योगीही ध्यान करून पोहोचू शकत नाहीत.
धन्योऽहमद्य रामस्य चरणावक्षिगोचरौ । करिष्यामि वचो रम्यं वदन्राममवेक्षयन्
आज मी धन्य आहे, कारण रामाचे चरण आणि डोळे माझ्या दृष्टीस आले; रामाकडे पाहत मी गोड शब्द बोलेन.
रामोऽपि वाडवश्रेष्ठं ज्वलंतं स्वेन तेजसा । तपोमूर्तिधरं वीक्ष्य प्रत्युत्थानमथाकरोत्
रामानेही तेजाने झळकणाऱ्या, तपश्चर्येने युक्त असलेल्या वाडवश्रेष्ठाला पाहून त्याच्या स्वागतासाठी उठून उभा राहिला.
रामचंद्रस्तस्य पादौ सुचिरं नतवान्महान् । ब्रह्मण्यदेवपावित्र्यं कृतमद्यतनोर्मम
महान रामचंद्राने त्याच्या पायांवर दीर्घकाळ नतमस्तक होऊन म्हटलं, 'आज, प्रभो, तुमच्या पावित्र्यामुळे मी पवित्र झालो.'
इति वाक्यं वदंस्तस्य पादयोः पतितः प्रभुः । सुरासुरनमन्मौलिमणिनीराजितांघ्रिकः
असं बोलून प्रभू त्याच्या पायांवर पडला, ज्याचे चरण देव आणि दैत्यांच्या मुकुटातील रत्नांनी शोभलेले आहेत.
प्रणतं तं नृपश्रेष्ठं वाडवेंद्रो महातपाः । गृहीत्वा भुजयोर्मध्यमालिलिंग प्रियं प्रभुम्
महातपस्वी वाडवांचा प्रमुख, नतमस्तक झालेल्या त्या राजश्रेष्ठाला दोन्ही हातांनी मिठी मारून आपल्या प्रिय प्रभूला हृदयाशी धरतो.
कौसल्यातनयस्तं वा उच्चैर्मणिमयासने । संस्थाप्य च पदोर्युग्मं जलेनाक्षालयत्प्रभुः
कौसल्येचा मुलगा त्याला उंच, रत्नजडित आसनावर बसवतो आणि प्रभू त्याचे दोन्ही पाय पाण्याने धुतो.
पादावनेजनोदं तु मस्तकेऽधाद्धरिः स्वयम् । पवित्रितोऽद्य सगणः सकुटुंब इति ब्रुवन्
पाय धुण्याचे पाणी हरिने स्वतःच्या डोक्यावर ठेवले आणि म्हणाला, 'आज मी माझ्या सर्व परिवारासह पवित्र झालो.'