शृणुष्व वचनं तथ्यं भवान्ब्रह्मर्षिसत्तमः । त्वया पृष्टं यदस्मभ्यं सर्वं तत्कथयाम वै
हे सत्य वचन ऐक, तू श्रेष्ठ ब्रह्मर्षी आहेस; तू आम्हाला जे विचारलेस ते सर्व आम्ही सांगतो.
अगस्त्यवाक्याच्छ्रीरामो विप्रहत्यापनुत्तये । यागं करोति सुमहान्सर्वसंभारसंभृतम्
अगस्त्यांच्या सांगण्यावरून श्रीराम सर्व साहित्यांसह मोठा यज्ञ करतोय, ब्राह्मणहत्येचा दोष दूर करण्यासाठी.
तं पालयानाः सर्वे वै त्वदाश्रममुपागताः । अश्वेन सहिता विप्र तज्जानीहि महामते
आम्ही सर्वजण घोड्यासह तुझ्या आश्रमात आलो आहोत, त्याची रक्षा करण्यासाठी; हे ज्ञानी, हे खरे समज.
इति वाक्यं समाकर्ण्य मनोहारि रसायनम् । अत्यंतं हर्षमापेदे ब्राह्मणो रामभक्तिमान्
ही गोड आणि आनंददायक वाक्ये ऐकून रामभक्त ब्राह्मणाच्या मनात अपार आनंद भरला.
अद्य मे फलितो वृक्षो मनोरथश्रियान्वितः । अद्य मे जननी धन्या जातं मां सुषुवे तु या
आज माझ्या इच्छेचे झाड समृद्धीने फळले आहे; आज माझी आई धन्य झाली, जिने मला जन्म दिला.
अद्य राज्यं मया प्राप्तं कंटकेन विवर्जितम् । अद्य कोशाः सुसंपन्ना अद्य देवाः सुतोषिताः
आज मला काट्यांविना राज्य मिळाले, माझे कोष भरले आहेत, आणि देवताही प्रसन्न झाल्या आहेत.
अग्निहोत्रफलं त्वद्य प्राप्तं मे हविषा हुतम् । यद्द्रक्ष्ये रामचंद्रस्य चरणांभोरुहोर्युगम्
आज अग्निहोत्राचे फळ मला मिळाले, मी हवि अर्पण केले; कारण मी रामचंद्राच्या कमलासारख्या पायांचे दर्शन घेईन.
यो नित्यं ध्यायते स्वांते अयोध्यायाः पतिः प्रभुः । स मे दृग्गोचरो नूनं भविष्यति मनोहरः
जो नेहमी हृदयात ध्यानात असतो, अयोध्येचा स्वामी आणि प्रभू, तो रमणीय राम माझ्या डोळ्यांसमोर नक्की येईल.
हनूमान्मां समालिंग्य प्रक्ष्यते कुशलं मम । भक्तिं मे महतीं दृष्ट्वा तोषं प्राप्स्यति सत्तमः
हनुमान मला मिठी मारून माझी कुशलता विचारेल; माझी मोठी भक्ती पाहून तो श्रेष्ठ आनंदी होईल.
इति वाक्यं समाकर्ण्य हनूमान्कपिसत्तमः । जग्राह पादयुगलं मुनेरारण्यकस्य हि
ही वाक्ये ऐकून वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमानाने त्या अरण्यातील ऋषींच्या पायांची धरले.
स्वामिन्हनूमान्विप्रर्षे सेवकोऽहं पुरःस्थितः । जानीहि रामदासस्य रेणुकल्पं मुनीश्वर
मुनिवरांनो, मी हनुमान्, तुमचा सेवक, तुमच्यासमोर उभा आहे. मला रामाच्या पायांतील धुळीसारखा समजावे, हे ऋषिश्रेष्ठ.
इत्युक्तवति तस्मिन्वै मुनिः परमहर्षितः । आलिलिंग हनूमंतं रामभक्त्या सुशोभितम्
हनुमानाने असे म्हटल्यावर तो ऋषी अत्यंत आनंदित झाला आणि रामभक्तीने उजळलेल्या हनुमानाला प्रेमाने मिठी मारली.
उभौ प्रेमविनिर्भिन्नावुभावपि सुधाप्लुतौ । स्थगितौ चित्रलिखिताविव तत्र बभूवतुः
दोघेही प्रेमाने ओतप्रोत झाले, अमृतात न्हाल्यासारखे स्थिर उभे राहिले, जणू काही चित्रात रंगवलेल्या मूर्तीप्रमाणे.
उपविष्टौ कथास्तत्र चक्रतुः सुमनोहराः । रघुनाथपदांभोजप्रीतिनिर्भरमानसौ
ते दोघे एकत्र बसून, रघुनाथांच्या चरणांवर अपार प्रेम असलेल्या मनाने, मनमोहक गोष्टी बोलू लागले.
हनूमांस्तमुवाचेदं वचो विविधशोभनम् । आरण्यकं मुनिवरं रामांघ्रिध्याननिर्भृतम्
तेव्हा हनुमानाने त्या वनात ध्यानमग्न असलेल्या श्रेष्ठ ऋषीला विविध सुंदर शब्दांत असे सांगितले.
स्वामिन्नयं दशरथकुलहीरांकुरो महान् । रामभ्राता महाशूरः शत्रुघ्नः प्रणमत्यसौ
स्वामी, हा शत्रुघ्न, दशरथकुळाचा तेजस्वी व रामाचा भाऊ, मोठा पराक्रमी आहे; तो तुम्हाला वंदन करतो.
लवणो येन निहतः सर्वलोकभयंकरः । कृताश्च सुखिनः सर्वे मुनयः सुतपोधनाः
यानेच सर्व लोकांना भयप्रद असलेल्या लवणाचा वध केला आणि सर्व तपस्वी ऋषींना सुखी केले.
एष पुष्कलनामा त्वां नमत्युद्भटसेवितः । येनाधुना महावीरा जिताः समरमंडले
हा पुष्कळ नावाचा आहे, जो मोठ्या भक्तीने तुम्हाला पूजतो; ज्याने नुकत्याच युद्धात अनेक वीरांना जिंकले आहे.
जानीह्येनं बहुगुणं रामामात्यं महाबलम् । प्राणप्रियं रघुपतेः सर्वज्ञं धर्मकोविदम्
हा पुष्कळ अनेक गुणांनी युक्त आहे, रामाचा मंत्री, मोठ्या बळाचा, रघुपतीला प्राणप्रिय, सर्वज्ञ आणि धर्म जाणणारा आहे.
सुबाहुरयमत्युग्रो वैरिवंशदवानलः । रामपादाब्जरोलंबो नमति त्वां महायशाः
हा सुभाहू फारच भयंकर आहे, शत्रूंच्या वंशाला जाळणारा अग्नी आहे; तो रामाच्या चरणांवर प्रेम करणारा आणि कीर्तिवंत आहे, तो तुम्हाला वंदन करतो.
सुमदोऽप्येष पार्वत्या दत्तरामांघ्रिसेवया । प्राप्तोऽधुनासौ संसारवार्धिनिस्तरणं महत्
हा सुमद, ज्याने पार्वतीच्या कृपेने रामाच्या पायांची सेवा केली, त्याने आता संसारसागरातून मोठा पार मिळवला आहे.
सत्यवानयमश्वं यः प्राप्तमाश्रुत्य सेवकात् । राज्यं निवेदयामास स त्वां प्रणमति क्षितौ
हा सत्यवान, ज्याने आपल्या सेवकाकडून घोडा मिळाल्याचे ऐकून आपले राज्य अर्पण केले, तो आता जमिनीवर तुम्हाला वंदन करतो.
इति वाक्यं समाकर्ण्य समालिंग्य समादरात् । चकारारण्यक ऋषिः स्वागतं फलकादिना
हे सर्व शब्द ऐकून, त्या वनातील ऋषीने सर्वांना प्रेमाने मिठी मारली आणि फळे वगैरे देऊन स्वागत केले.
ते हृष्टास्तत्र वसतिं चक्रुर्मुनिवराश्रमे । प्रातर्नित्यक्रियां कृत्वा रेवायां ते महोद्यमाः
ते सर्व आनंदाने त्या ऋषीच्या आश्रमात राहू लागले; रोज सकाळी रेवा नदीत स्नान करून नित्यकर्मे करून मोठ्या उत्साहाने कार्य करीत.
नरयानमथारोप्य सेवकैः सहितं मुनिम् । शत्रुघ्नः प्रापयामासायोध्यां रामकृतालयाम्
नंतर शत्रुघ्नाने त्या ऋषीला आणि त्याच्या सेवकांना रथात बसवून, रामाने वसवलेल्या अयोध्येत आणले.
स दूरान्नगरीं दृष्ट्वा सूर्यवंशनृपोषिताम् । पदातिरभवद्वेगाद्रघुनाथदिदृक्षया
सूर्यवंशीय राजांनी वसवलेल्या त्या नगरीला दूरून पाहून, रघुनाथांचे दर्शन घेण्याच्या ओढीने तो वेगाने पायी चालू लागला.
संप्राप्य नगरीं रम्यामयोध्यां जनशोभिताम् । मनोरथसहस्रेण संरूढो रामदर्शने
तो सुंदर, लोकांनी गजबजलेली अयोध्या नगरी गाठून, रामदर्शनाच्या हजारो इच्छांनी भरून गेला.
ददर्श तत्र सरयूतीरे मंडपशोभिते । रामं दूर्वादलश्यामं कंजकांतिविलोचनम्
तेथे, सरयूच्या काठी सुंदर मंडपात, त्याने दुर्वा पात्यासारखा काळा, कमळासारख्या डोळ्यांचा राम पाहिला.
मृगशृंगं कटौ रम्यं धारयंतं श्रियान्वितम् । ऋषिवृंदैर्व्यासमुख्यैर्वृतं शूरैः सुसेवितम्
त्याच्या कंबरेला हरिणाचा शिंग बांधलेलं, शोभेने नटलेलं, व्यासांसारख्या ऋषींच्या समूहाने वेढलेलं, आणि शूर पुरुषांनी सेवा केलेलं तो दिसला.
भरतेन सुमित्रायास्तनूजेन परीवृतम् । ददतं दीनसंधेभ्यो दानानि प्रार्थितानि तम्
सुमित्रेचा मुलगा भरत त्याच्या आजूबाजूला असताना, त्याने दुःखी आणि गरजू लोकांना मागितलेली दाने दिली.