दशैकाधिकमासांस्तुचतुर्दशाहानि मैथिली
मैथिलीने एकूण दहा महिने आणि चौदा दिवस घालवले.
द्विचत्वारिंशक वर्षे रामो राज्यमकारयत्
बयालीसाव्या वर्षी रामाने राज्याभिषेक केला.
स चतुर्दशवर्षांते प्रविश्य च पुरीं प्रभुः
चौदा वर्षांच्या शेवटी प्रभूने पुरीत प्रवेश केला.
भ्रातृभिः सहितस्तत्र रामो राज्यमथाकरोत्
तेथे भावांसह रामाने राज्यकारभार सुरू केला.
अगस्त्यः कुंभसंभूतिस्तमागंता रघोः पतिम्
कुंभातून जन्मलेला अगस्त्य, रघुकुलाच्या प्रभूकडे आला.
तस्यागमिष्यति हयो ह्याश्रमे तव सुव्रत
सुव्रत, तुझ्या आश्रमात एक घोडा येईल.
तेषामग्रे रामकथाः करिष्यसि मनोहराः
त्यांच्या उपस्थितीत तू रम्य रामकथा सांगशील.
दृष्ट्वा राममयोध्यायां पद्मपत्रनिभेक्षणम्
कमळासारखी डोळे असलेला राम अयोध्येत पाहिला,
इत्युक्त्वा मां मुनिवरो लोमशः सर्वबुद्धिमान्
असे सांगून सर्वज्ञानी महर्षी लोमश मला म्हणाले.
ज्ञातं त्वत्कृपया सर्वं रामचारित्रमद्भुतम्
तुझ्या कृपेने रामाची अद्भुत चरित्रे मला समजली.
मया नमस्कृतः पश्चाज्जगाम स मुनीश्वरः
मी नमस्कार केल्यावर तो ऋषिराज निघून गेला.
सोऽहं स्मरामि रामस्य चरणावन्वहं मुहुः
मी पुन्हा पुन्हा रामाच्या पायांची आठवण काढतो.
पावयामि जनानन्यान्गानेन स्वांतहारिणा
या मन मोहून टाकणाऱ्या गाण्याने मी लोकांचे मन शुद्ध करतो.
धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं सभाग्योऽहं महीतले
मी धन्य आहे, माझे जीवन फळले आहे, या पृथ्वीवर मी भाग्यवान आहे.
तस्मात्सर्वात्मना रामो भजनीयो मनोहरः
म्हणून सर्व मनाने रमचं सुंदर रूप भक्तीने पुजावे.
तस्माद्यूयं किमर्थं वै प्राप्ताः को वानराधिपः
म्हणून तुम्ही सर्व येथे कशासाठी आलात आणि वानरांचा राजा कोण आहे?
तत्सर्वं कथयंत्वत्र यां तु वाहस्य पालने
येथे सर्व काही सांगा, विशेषतः घोड्याची काळजी कशी घेतली जाते तेही.
इति वाक्यं समाकर्ण्य मुनेर्विस्मयमागताः
ही वाक्ये ऐकून ते सर्व ऋषीचे आश्चर्य मानू लागले.
शेष उवाच। ते पृष्टा मुनिवर्येण रामचारित्रमद्भुतम् । धन्यं सभाग्यं मन्वानाः प्रोचुरात्मानमादरात्
शेष म्हणाला: त्या श्रेष्ठ ऋषीने रामाच्या अद्भुत चरित्राबद्दल विचारले, तेव्हा स्वतःला धन्य आणि भाग्यवान समजून त्यांनी आदराने आपली गोष्ट सांगितली.
जना ऊचुः। पवित्रिता वयं सर्वे दर्शनेन तवाधुना । यद्रामकथयास्मान्वै पावयस्यधुना जनान्
लोक म्हणाले: तुझ्या दर्शनाने आम्ही सर्व पवित्र झालो आहोत, आणि आता तू रामकथेने लोकांना शुद्ध करतोस.
शृणुष्व वचनं तथ्यं भवान्ब्रह्मर्षिसत्तमः । त्वया पृष्टं यदस्मभ्यं सर्वं तत्कथयाम वै
हे सत्य वचन ऐक, तू श्रेष्ठ ब्रह्मर्षी आहेस; तू आम्हाला जे विचारलेस ते सर्व आम्ही सांगतो.
अगस्त्यवाक्याच्छ्रीरामो विप्रहत्यापनुत्तये । यागं करोति सुमहान्सर्वसंभारसंभृतम्
अगस्त्यांच्या सांगण्यावरून श्रीराम सर्व साहित्यांसह मोठा यज्ञ करतोय, ब्राह्मणहत्येचा दोष दूर करण्यासाठी.
तं पालयानाः सर्वे वै त्वदाश्रममुपागताः । अश्वेन सहिता विप्र तज्जानीहि महामते
आम्ही सर्वजण घोड्यासह तुझ्या आश्रमात आलो आहोत, त्याची रक्षा करण्यासाठी; हे ज्ञानी, हे खरे समज.
इति वाक्यं समाकर्ण्य मनोहारि रसायनम् । अत्यंतं हर्षमापेदे ब्राह्मणो रामभक्तिमान्
ही गोड आणि आनंददायक वाक्ये ऐकून रामभक्त ब्राह्मणाच्या मनात अपार आनंद भरला.
अद्य मे फलितो वृक्षो मनोरथश्रियान्वितः । अद्य मे जननी धन्या जातं मां सुषुवे तु या
आज माझ्या इच्छेचे झाड समृद्धीने फळले आहे; आज माझी आई धन्य झाली, जिने मला जन्म दिला.
अद्य राज्यं मया प्राप्तं कंटकेन विवर्जितम् । अद्य कोशाः सुसंपन्ना अद्य देवाः सुतोषिताः
आज मला काट्यांविना राज्य मिळाले, माझे कोष भरले आहेत, आणि देवताही प्रसन्न झाल्या आहेत.
अग्निहोत्रफलं त्वद्य प्राप्तं मे हविषा हुतम् । यद्द्रक्ष्ये रामचंद्रस्य चरणांभोरुहोर्युगम्
आज अग्निहोत्राचे फळ मला मिळाले, मी हवि अर्पण केले; कारण मी रामचंद्राच्या कमलासारख्या पायांचे दर्शन घेईन.
यो नित्यं ध्यायते स्वांते अयोध्यायाः पतिः प्रभुः । स मे दृग्गोचरो नूनं भविष्यति मनोहरः
जो नेहमी हृदयात ध्यानात असतो, अयोध्येचा स्वामी आणि प्रभू, तो रमणीय राम माझ्या डोळ्यांसमोर नक्की येईल.
हनूमान्मां समालिंग्य प्रक्ष्यते कुशलं मम । भक्तिं मे महतीं दृष्ट्वा तोषं प्राप्स्यति सत्तमः
हनुमान मला मिठी मारून माझी कुशलता विचारेल; माझी मोठी भक्ती पाहून तो श्रेष्ठ आनंदी होईल.
इति वाक्यं समाकर्ण्य हनूमान्कपिसत्तमः । जग्राह पादयुगलं मुनेरारण्यकस्य हि
ही वाक्ये ऐकून वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमानाने त्या अरण्यातील ऋषींच्या पायांची धरले.