तेनास्त्रेण विमानात्खात्पतन्तो मुक्तमूर्धजाः । दृश्यंते भूतवेतालसंघा इव नभश्चराः
त्या अस्त्रामुळे विमानातून राक्षस खाली पडू लागले, त्यांचे केस विस्कटलेले होते, आणि ते आकाशात भूत-वेताळांच्या झुंडीप्रमाणे दिसत होते.
तदस्त्रं रघुनाथस्य भ्रात्रा मुक्तं विलोक्य सः । अस्त्रं च पाशुपत्यं स चापे धाद्दनुजात्मजः
रघुनाथाच्या भावाने सोडलेले ते अस्त्र पाहून त्या विरोधकाने आपल्याही धनुष्यावर पाशुपत अस्त्र चढवले.
ततः प्रवृत्ता वेताला भूताः प्रेतनिशाचराः । कपालकर्तरीयुक्ताः पिबन्तः शोणितं बहु
मग भुते, वेताळ आणि रात्री हिंडणारे राक्षस प्रकट झाले, त्यांच्या अंगावर कवटी आणि कापल्या असलेल्या होत्या, आणि ते भरपूर रक्त पित होते.
ते वै शत्रुघ्नवीराणां रुधिराणि पपुर्मुदा । जीवतामपि दुर्वाराः कर्तरीपाणिशोभिताः
ते सगळे शत्रुघ्नाच्या वीरांचे रक्त आनंदाने पित होते, जिवंत असतानाही त्यांना कोणी थांबवू शकत नव्हते, त्यांच्या हातात धारदार कापल्या झळकत होत्या.
तदस्त्रं व्याप्नुवद्दृष्ट्वा सर्ववीरप्रभंजनम् । मुमोच तन्निरासाय चास्त्रं नारायणाभिधम्
ते अस्त्र सर्वत्र पसरून सगळ्या वीरांचे सामर्थ्य नष्ट करताना पाहून, त्याने ते अस्त्र नाहीसे करण्यासाठी नारायण नावाचे अस्त्र सोडले.
नारायणास्त्रं तान्सर्वान्वारयामास तत्क्षणात् । ते सर्वे विलयं प्रापुर्निशाचरप्रणोदिताः
त्या नारायणास्त्राने त्या सर्वांना क्षणात रोखले आणि ते सर्व रात्री हिंडणारे राक्षस ताबडतोब नाहीसे झाले.
तदा क्रुद्धो निशाचारी विद्युन्माली समाददे । त्रिशूलं निशितं घोरं शत्रुघ्नं हंतुमुल्बणम्
तेव्हा रागाने पेटलेला रात्री हिंडणारा विद्युत्माळी एका तीक्ष्ण, भयंकर त्रिशूळासह शत्रुघ्नाचा वध करण्यासाठी पुढे आला.
शूलहस्तं समायांतं विद्युन्मालिनमाहवे । सायकैः प्राहरत्तस्य भुजे त्वर्धशशिप्रभैः
त्रिशूळ हातात घेऊन विद्युत्माळी युद्धात जवळ येत असताना, शत्रुघ्नाने अर्ध्या चंद्रासारख्या तेजस्वी बाणांनी त्याच्या हातावर प्रहार केला.
तैर्बाणैश्छिन्नहस्तः स शिरसा हंतुमुद्यतः । हतोसि याहि शत्रुघ्न कस्त्वां त्राता भविष्यति
त्या बाणांनी त्याचा हात छाटला, तरीही तो डोके उचलून मारायला सज्ज झाला आणि म्हणाला, 'शत्रुघ्न, तू आता मारला गेलास, कोण तुझे रक्षण करणार?'
इति ब्रुवाणं तरसा चिच्छेद शितसायकैः । मस्तकं तस्य बलिनः शूरस्य सह कुंडलम्
असे म्हणत असतानाच, शत्रुघ्नाने तीक्ष्ण बाणांनी त्या बलाढ्य, शूराचा डोके आणि कुंडले एकाच वेळी वेगाने छाटले.
तं छिन्नशिरसं दृष्ट्वा उग्रदंष्ट्रः प्रतापवान् । मुष्टिना हंतुमारेभे शत्रुघ्नं शूरसेवितम्
त्याचं शिर कापलेलं पाहून, ती तीक्ष्ण दातांची आणि पराक्रमी राक्षसाने, शत्रुघ्नावर मुष्टीने प्रहार करण्याचा निर्धार केला.
शत्रुघ्नस्तु क्षुरप्रेण सायकेनाच्छिनच्छिरः । प्रधावतो रणे वीरान्सर्वशस्त्रास्त्रकोविदान्
पण शत्रुघ्नाने, तीक्ष्ण धार असलेल्या बाणाने, रणभूमीत धावत येणाऱ्या आणि सर्व अस्त्रशस्त्रांमध्ये निपुण असलेल्या त्या वीराचं शिर छाटलं.
हतशेषा ययुः सर्वे राक्षसा नाथवर्जिताः । शत्रुघ्नं प्रणिपत्याथ ददुर्वाजिनमाहृतम्
आपला नायक मारला गेल्यावर उरलेले सर्व राक्षस शत्रुघ्नाजवळ आले, त्याला वंदन केले आणि घोडा समोर आणून दिला.
ततो वीणानिनादाश्च शंखनादाः समंततः । श्रूयंते शूरवीराणां जयनादा मनोहराः
मग सर्वत्र वीणा आणि शंखांचे गोड आवाज ऐकू येऊ लागले, आणि शूरवीरांच्या विजयाच्या आनंदाने मन मोहून टाकणारे जयघोष घुमू लागले.
शेष उवाच। प्राप्य तं वाजिनं राजा शत्रुघ्नो राक्षसैर्हृतम् । अत्यंतं हर्षमापेदे पुष्कलेन समन्वितः
शेष म्हणाला: राक्षसांनी पळवलेला घोडा मिळवल्यावर, पुष्कलासोबत राजा शत्रुघ्न अतिशय आनंदित झाला.
रुधिरैः सिक्तगात्रास्ते योधा लक्ष्मीनिधिस्तथा । रणोत्साहेन संयुक्तं प्रशशंसुर्महानृपम्
रक्ताने माखलेली शरीरं असलेले ते योद्धे आणि संपत्तीचा खजिना, युद्धात उत्साही असलेल्या त्या महान राजाचं कौतुक करू लागले.
हते तस्मिन्महादैत्ये विद्युन्मालिनि दुर्जये । सुराः सर्वे भयं त्यक्त्वा सुखमापुर्मुनेमहत्
विज्ञानमाळी हा जिंकता न येणारा मोठा दैत्य मारला गेल्यावर, सर्व देवांनी भीती सोडली आणि मोठा आनंद मिळवला.
नद्यस्तु विमला जाता रविस्तु विमलोऽभवत् । वाता ववुः सुगंधोद सिक्ता विमलशुष्मिणः
नद्या निर्मळ झाल्या, सूर्य स्वच्छ चमकू लागला, सुगंधी वारे वाहू लागले आणि ओलसर, शुद्ध वारे पसरले.
सन्नद्धास्ते महावीरा रथस्था विमलांगकाः । राजानमूचुस्ते सर्वे जयलक्ष्म्या समन्विताः
ते महान शूरवीर, कवच घालून, रथांमध्ये उभे राहून, तेजस्वी अंगांनी, सर्वजण विजयलक्ष्मीने युक्त असलेल्या राजाला म्हणू लागले.
वीरा ऊचुः। दिष्ट्या हतस्त्वया दैत्यो विद्युन्माली महामते । यद्भयात्त्रासमापन्नाः सुराः स्वर्गान्निराकृताः
शूरवीर म्हणाले: हे महाबुद्धीमान, तुझ्या हातून विज्ञानमाळी दैत्य मारला गेला, ज्याच्या भीतीने देवांना स्वर्ग सोडावा लागला होता.
दिष्ट्या प्राप्तो महावाजी रघुनाथस्य शोभनः । दिष्ट्या गंतासि सर्वत्र जयं तु क्षितिमंडले
भाग्याने, रघुनाथांचा सुंदर घोडा तुला परत मिळाला; आणि भाग्याने, तू पृथ्वीवर सर्वत्र विजय मिळवशील.
स्वामिन्मुंचत्विमं वाहं मनोवेगं मनोरमम् । समयस्य विलंबो मा भवत्वत्र महामते
स्वामी, हा वेगवान आणि मनाला आनंद देणारा घोडा सोडावा, या यज्ञात उशीर होऊ देऊ नका, हे महाबुद्धीमान.
शेष उवाच। इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं वीराणां समयोचितम् । साधु साधु प्रशस्यैतान्मुमोच हयसत्तमम्
शेष म्हणाला: शूरवीरांनी योग्य वेळी सांगितलेले ते शब्द ऐकून, त्यांचे कौतुक करत 'छान, छान' असे म्हणून त्याने तो उत्तम घोडा सोडला.
स मुक्तश्चोत्तरामाशां बभ्रामाथ सुरक्षितः । रथपत्तिहयश्रेष्ठैः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदैः
मुक्त झाल्यावर तो उत्तरेकडे भटकू लागला, उत्तम रथ, पायदळ आणि घोडे, तसेच सर्व अस्त्रशस्त्रात निपुण असलेल्या वीरांच्या संरक्षणाखाली.
तत्र यद्वृत्तमेतस्य शत्रुघ्नस्य मनोहरम् । वात्स्यायन शृणुष्वैतत्पापराशिप्रदाहकम्
शत्रुघ्नाशी संबंधित जे काही रम्य घडले, ते मी सांगतो, हे वात्स्यायन, जे पापाचा नाश करणारे आहे, ते तू ऐक.
रेवातीरमथ प्राप्तो मुनिवृंदनिषेवितम् । नीलरत्नसमूहस्य रसः किं तु पयो मिषात्
तो रेवा नदीच्या काठी पोहोचला, जिथे ऋषीमुनींच्या संमेलनाने ती जागा पावन झाली होती; तिथल्या निळ्या रत्नांचा रस म्हणजे जणू अमृतासारखे दूधच.
तांस्तान्मुनिवरान्सर्वान्प्रणमञ्छूरसेवितः । जगाम हयरत्नस्य पृष्ठतः कामगामिनः
शूरवीरांनी पूजलेले सर्व श्रेष्ठ मुनींना वंदन करून, तो इच्छेप्रमाणे जाणाऱ्या रत्नमूल्य घोड्याच्या मागे गेला.
गच्छंस्तत्राश्रमं जीर्णं पलाशपर्णनिर्मितम् । रेवायाजलकल्लोलैः सिक्तं पापहराश्रयम्
जात असताना त्याने पळसाच्या पानांनी बनवलेली, रेवा नदीच्या लाटा ज्या ओलावतात अशी, पाप दूर करणारी एक जुनी आश्रम पाहिली.
तं दृष्ट्वा सुमतिं प्राह सर्वज्ञं नयकोविदम् । शत्रुघ्नः सर्वधर्मार्थकर्मकर्तव्यकोविदः
त्याला पाहून सुमतीने सर्वज्ञ, नीतीत पारंगत, सर्व धर्म, अर्थ आणि कर्तव्य जाणणाऱ्या शत्रुघ्नाशी बोलले.
राजोवाच। मंत्रिन्कथय कस्यायमाश्रमः पुण्यदर्शनः । विचारचतुरश्रेष्ठ वदैतन्मम पृच्छतः
राजा म्हणाला: मंत्री, हे पुण्यवान दिसणारे आश्रम कोणाचे आहे ते मला सांग. विचारात कुशल असलेल्या श्रेष्ठा, मी विचारतोय, ते मला नीट सांग.