यः शूद्रः कपिलां गां वै पयोबुद्ध्यानुपालयेत् । तस्य पापं ममैवास्तु चेत्कुर्यामनृतं वचः
जो शूद्र केवळ दूध मिळवण्यासाठी कपिला गाय सांभाळतो, त्याच्या त्या पापाचा दोष माझ्यावर येवो, जर मी कधी खोटं बोललो तर.
ब्राह्मणीं गच्छते मोहाच्छूद्रः कामविमोहितः । तस्य पापं ममैवास्तु चेत्कुर्यामनृतं वचः
शूद्र जर वासनेने मोहून ब्राह्मण स्त्रीकडे जात असेल, तर त्या पापाचा दोष माझ्यावर येवो, जर मी कधी खोटं बोललो तर.
यद्घ्राणान्नरकं गच्छेत्स्पर्शनाच्चापि रौरवम् । तां पिबेन्मदिरां यो वा जिह्वास्वादेन लोलुपः
जो कोणी जिभेच्या चवीसाठी मद्य पितो, ज्याचा वास नरकात नेतो आणि स्पर्श रौरवात टाकतो,
तस्य यज्जायते पापं तन्ममैवास्तु निश्चितम् । चेन्न कुर्यां प्रतिज्ञातं सत्यं रामकृपाबलात्
त्यामुळे जे पाप निर्माण होतं, ते नक्कीच माझ्यावर येवो, जर मी रामाच्या कृपेने घेतलेली प्रतिज्ञा पूर्ण केली नाही.
एवमुक्ते महावीरैर्योद्धारस्तरसा युताः । चक्रुः प्रतिज्ञां महतीं स्वपराक्रमशालिनीम्
असं म्हटल्यावर, त्या महान वीरांनी उत्साहाने आपली मोठी आणि पराक्रम दाखवणारी प्रतिज्ञा केली.
शत्रुघ्नोऽपि व्यधात्तत्र प्रतिज्ञां पश्यतां नृणाम् । साधुसाधु प्रशंसन्वै तान्वीरान्युद्धकोविदान्
तेथेच शत्रुघ्नानेही सर्वांच्या समोर प्रतिज्ञा केली आणि त्या युद्धकुशल वीरांचे 'शाबास, शाबास' असे कौतुक झाले.
कथयामि पुरो वः स्वां प्रतिज्ञां सत्त्वशोभिताम् । तच्छृण्वंतु महाभागा युद्धोत्साहसमन्विताः
मी माझी धैर्याने सजलेली प्रतिज्ञा तुमच्यासमोर सांगतो; युद्धासाठी उत्सुक असलेल्या सर्व थोर लोकांनी ती ऐकावी.
चेत्तस्य शिर आहत्य पातयामि न सायकैः । विमानाच्च कबंधाच्च भिन्नं छिन्नं च भूतले
जर मी त्याचं डोकं माझ्या बाणांनी छिन्नविछिन्न करून रथातून आणि शरीरातून खाली पाडलं नाही,
यत्पापं कूटसाक्ष्येण यत्पापं स्वर्णचौर्यतः । यत्पापं ब्रह्मनिंदायां तन्ममास्त्वद्य निश्चयात्
तर खोटं साक्ष देण्याचं, सोनं चोरण्याचं आणि ब्राह्मणांची निंदा करण्याचं पाप आज नक्कीच माझ्यावर येवो.
इति शत्रुघ्नसद्वाक्यं श्रुत्वा ते वीरपूजिताः । धन्योसि राघवभ्रातः कस्त्वदन्यो परो भवेत्
शत्रुघ्नाची खरी वचनं ऐकून ते वीर म्हणाले, 'राघवाचा भाऊ, तू धन्य आहेस; तुझ्यापेक्षा मोठा दुसरा कोण?'
त्वया वै निहतो दैत्यो देवदानवदुःखदः । लवणो नाम लोकेश मधुपुत्रो महाबलः
तुझ्या हातून लवण नावाचा, मधुपुत्र, देवांना आणि दानवांना दु:ख देणारा बलवान राक्षस मारला गेला.
कोयं वै राक्षसो दुष्टः क्व चास्य बलमल्पकम् । करिष्यसि क्षणादेव तस्य नाशं महामते
हा दुष्ट राक्षस कोण आणि त्याचं थोडंसं बळ कुठे? हे महाबुद्धी, क्षणातच तू त्याचा नाश करशील.
इत्युक्त्वा ते महावीराः सज्जीभूता रणांगणे । प्रतिज्ञां स्वामृतां कर्तुं ययुस्ते राक्षसं मुदा
असं म्हणून, ते महान वीर रणांगणात सज्ज होऊन, आनंदाने आपली प्रतिज्ञा पूर्ण करण्यासाठी राक्षसाकडे निघाले.
शेष उवाच। रथैः सदश्वैः शोभाढ्यैः सर्वशस्त्रास्त्रपूरितैः । नानारत्नसमायुक्तैर्ययुस्ते राक्षसाधमम्
शेष म्हणतो: सुंदर घोड्यांनी युक्त, सर्व शस्त्रास्त्रांनी भरलेली आणि विविध रत्नांनी सजलेली रथं घेऊन ते त्या दुष्ट राक्षसाकडे गेले.
तान्दृष्ट्वा कामगे याने स्थितः प्रोवाच राक्षसः । मेघगंभीरया वाचा तर्जयन्निव भूरिशः
त्यांना पाहून, इच्छेप्रमाणे वाहनावर उभा असलेला राक्षस, ढगासारख्या गंभीर आवाजात वारंवार धमकी देत बोलू लागला.
मायां तु सुभटा योद्धुं गच्छंतु निजमंदिरम् । मा त्यजंतु स्वकान्प्राणान्न मोक्ष्ये वाजिनं वरम्
शूर वीरांनी त्यांच्या घरी जावं, कारण मी मायेनं लढणार आहे; त्यांनी आपला जीव वाया घालवू नये, आणि मी माझा उत्तम घोडा सोडणार नाही.
विद्युन्मालीति विख्यातो रावणस्य सुहृत्सखा । मत्सख्युः प्रेतभूतस्य निष्कृतिं कर्तुमेयिवान्
मी विद्युत्माळी, रावणाचा जिवलग मित्र म्हणून प्रसिद्ध आहे; माझा जो सखा आता प्रेत झाला, त्याच्या तर्पणासाठी आलो आहे.
क्वासौ रामो य आहत्य सखायं रावणं गतः । तस्य भ्रातापि कुत्रास्ते सर्वशूरशिरोमणिः
तो राम कुठे आहे, ज्याने माझ्या मित्राला ठार मारून रावणाचा अंत केला? आणि सर्व वीरांचा शिरोमणी त्याचा भाऊ कुठे आहे?
तं हत्वा निष्कृतिं तस्य प्राप्स्ये रामस्य चानुजम् । पिबन्रुधिरमुद्भूतं कंठनालस्य बुद्बुदैः
त्याला ठार मारून, मी त्याचा आणि रामाचा धाकटा भाऊ यांचा सूड उगवीन. त्याच्या गळ्यातून फसफसणारे रक्त मी प्यायीन.
इति वाक्यं समाकर्ण्य योधानां प्रवरोत्तमः । पुष्कलो निजगादैनं वीर्यशौर्यसमन्वितम्
हे शब्द ऐकून, योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पुष्कळाने, पराक्रम आणि शौर्याने भरलेल्या त्या व्यक्तीला उत्तर दिले.
पुष्कल उवाच। विकत्थनं न कुर्वंति संग्रामे सुभटा नराः । पराक्रमं दर्शयंति निजशस्त्रास्त्रवर्षणैः
पुष्कळ म्हणाला: खरे योद्धे युद्धात बढाई मारत नाहीत; ते आपल्या शस्त्रांचा आणि अस्त्रांचा मारा करून आपले सामर्थ्य दाखवतात.
रावणो निहतो येन ससुहृत्स्वजनैर्वृतः । तस्य वाजिनमाहृत्य कुत्र गंतासि दुर्मद
ज्याने रावणाला त्याच्या मित्र-नातेवाईकांसह ठार केले, त्याचा घोडा घेऊन, अरे गर्विष्ठा, तू कुठे जाणार आहेस?
पतिष्यसि त्वं शत्रुघ्नबाणैः कोदंडनिर्गतैः । त्वामत्स्यंति शिवा भूमौ पतितं प्राणवर्जितम्
तू शत्रुघ्नाच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी पडशील; मग सज्जन लोक तुला प्राणरहित अवस्थेत जमिनीवर पडलेले पाहतील.
मा गर्ज दुष्ट रामस्य सेवके मयि संस्थिते । गर्जंति सुभटा युद्धे शत्रुं जित्वा महोदयात्
अरे दुष्ट, मी येथे रामाचा सेवक उभा असताना, तू गर्जना करू नकोस; खरे योद्धे शत्रूला जिंकून मोठ्या कीर्तीनेच युद्धात गर्जना करतात.
शेष उवाच। एवं ब्रुवंतं तं वीरं पुष्कलं रणदुर्मदम् । जघान शक्त्या सुभृशं हृदि राक्षससत्तमः
शेष म्हणतो: असे बोलणाऱ्या त्या पराक्रमी, रणधाडसी पुष्कळाला, श्रेष्ठ राक्षसाने जोरात शूलाने छातीवर घाव घातला.
आयांतीं तां महाशक्तिमायसीं कांचनाश्रिताम् । चिच्छेद त्रिभिरत्युग्रैः शितैर्बाणैः स पुष्कलः
ती मोठी, मायावी, सोन्याने मढवलेली शूळ त्याच्यावर येत असताना, पुष्कळाने ती तीन तीक्ष्ण बाणांनी तुकडे केली.
सा त्रिधा ह्यपतद्भूमौ विशिखैर्निष्प्रभीकृता । पतंती विरराजासौ विष्णोः शक्तित्रयीव किम्
ती शूळ बाणांनी तुकडे होऊन, तिचा तेज हरपून, तीन भागांत विभागली जमीनीवर पडली; ती पडताना विष्णूच्या त्रैशक्तीसारखी शोभत होती.
तां छिन्नां शक्तिकां दृष्ट्वा राक्षसः परतापनः । जग्राह शूलं तरसा त्रिशिखं लोहनिर्मितम्
ती शूळ तुटलेली पाहून, शत्रूंचा छळ करणाऱ्या त्या राक्षसाने पटकन लोखंडाचा त्रिशूळ उचलला.
तीक्ष्णाग्रं ज्वलनप्रख्यं राक्षसेंद्रो व्यमोचयत् । आयांतं तिलशश्चक्रे बाणैः पुष्कलसंज्ञितः
राक्षसांचा राजा, ज्वाळेसारख्या तेजस्वी टोकाचा त्रिशूळ सोडला; तो येत असताना पुष्कळाने बाणांनी त्याचे तुकडे तुकडे केले.
छित्त्वा त्रिशूलं तरसा राघवस्य हि सेवकः । पुष्कलश्चाप आधत्त बाणांस्तीक्ष्णान्मनोजवान्
त्रिशूळ जोरात तुकडे करून, राघवाचा सेवक पुष्कळाने आपले धनुष्य घेतले आणि तीक्ष्ण, वेगवान बाण सज्ज केले.