शेष उवाच। गच्छत्सु रथिवर्येषु शत्रुघ्नादिषु भूरिषु । महाराजेषु सर्वेषु रथकोटियुतेषु च
शेष म्हणाले—शत्रुघ्न आणि इतर अनेक रथी, मोठ्या मोठ्या राजे, असंख्य रथांसह पुढे जात होते.
अकस्मादभवन्मार्गे तमः परमदारुणम् । यस्मिन्स्वीयो न पारक्यो लक्ष्यते ज्ञातिभिर्नरैः
अचानक वाटेत फार भयंकर अंधार पसरला, ज्यात आपले आणि परके, कुणालाही आप्तजन ओळखता येईनात.
रजसा व्यावृतं व्योम विद्युत्स्तनितसंकुलम् । एतादृशे तु संमर्दे महाभयकरे ततः
आकाश धुळीने झाकले गेले होते, विजा चमकत होत्या, गडगडाट होत होता; अशा भीतीदायक गोंधळात,
मेघा वर्षंति रुधिरं पूयामेध्यादिकं बहु । अत्याकुला बभूवुस्ते वीराः परमवैरिणः
मेघांनी रक्त, पू, आणि घाण अशी वृष्टी केली; ते सर्व शूरवीर, मोठे शत्रू, फारच घाबरले.
आकुलीकृतलोके तु किमिदं किमिति स्थितिः । तमोव्याप्तानि लोकानां चक्षूंषि प्रथितौजसाम्
साऱ्या जगात गोंधळ उडाला, लोक विचारू लागले, 'हे काय? काय घडते आहे?' अगदी पराक्रमी लोकांच्या डोळ्यांवरही अंधार पसरला.
जहाराश्वं रावणस्य सुहृत्पातालसंस्थितः । विद्युन्मालीति विख्यातो राक्षसश्रेणिसंवृतः
रावणाचा मित्र, पाताळात राहणारा, राक्षसांचा कळपात प्रसिद्ध असलेला विद्युत्माळी याने ते घोडे पकडले.
कामगे सुविमाने तु सर्वायसनिषेविणि । आरूढोऽश्वं तु वीराणां भयं कुर्वञ्जहार ह
स्वेच्छेने, लोखंडाच्या सुंदर विमानात बसून, त्या वीरांना घाबरवत त्याने घोडा पळवून नेला.
मुहूर्तात्तत्तमो नष्टमाकाशं विमलं बभौ । वीराः शत्रुघ्नमुख्यास्ते प्रोचुः कुत्र हयोऽस्ति सः
थोड्याच वेळात तो अंधार नाहीसा झाला आणि आकाश स्वच्छ दिसू लागले; शत्रुघ्नासह सर्व वीर विचारू लागले, 'तो घोडा कुठे गेला?'
ते सर्वे हयराजं तु लोकयंतः परस्परम् । ददृशुर्न यदा वाहं हाहाकारस्तदाभवत्
सर्वजण एकमेकांना विचारत, घोड्याचा शोध घेत होते; पण जेव्हा कुणालाच तो घोडा दिसला नाही, तेव्हा मोठा गोंधळ उडाला.
कुत्राश्वो हयमेधस्य केन नीतः कुबुद्धिना । इति वाचमवोचंस्ते तावत्स दनुजेश्वरः
'अश्वमेधाचा घोडा कुठे आहे? कोणत्या वाईट बुद्धीने तो नेला?' असे ते बोलत असतानाच, दैत्यांचा राजा तिथे प्रकट झाला.
ददृशे सुभटैः सर्वै रथस्थैः शौर्यशोभितैः । विमानवरमारूढै राक्षसाग्र्यैः समावृतः
सर्व शूरवीर, जे रथांमध्ये बसलेले होते, त्यांना तो दिसला; तो उत्तम विमानावर बसलेला, श्रेष्ठ राक्षसांनी वेढलेला होता.
दुमुर्खा विकरालास्या लंबदंष्ट्रा भयानकाः । राक्षसास्तत्र दृश्यंते सैन्यग्रासाय चोद्यताः
तेथे काही मूर्ख, भयंकर तोंड आणि लोंबत्या दातांचे, भीतीदायक असे राक्षस दिसले, जे सैन्य गिळायला सज्ज होते.
तदा तं वेदयामासुः शत्रुघ्नं नृवरोत्तमम् । हयो नीतो न जानीमः खे विमानविलासिना
तेव्हा सर्वांनी शत्रुघ्नाला सांगितले, 'घोडा कुठे नेला गेला, हे आम्हाला माहीत नाही; तो विमानात रमणारा कुणीतरी घेऊन गेला.'
तमसा व्याकुलान्कृत्वा वीरानस्मान्समाययौ । जग्राह नृपशार्दूल हयं कुरु यथोचितम्
त्याने आम्हा वीरांना अंधारात टाकून गोंधळात आणले आणि जवळ आला; 'राजसिंहा, तो घोडा पकड आणि योग्य ते कर,' असे सांगितले.
शत्रुघ्नस्तद्वचः श्रुत्वा महारोषसमावृतः । कोऽस्त्येष राक्षसो यो मे हयं जग्राह वीर्यवान्
शत्रुघ्नाने ती शब्दं ऐकून मोठ्या रागाने विचारलं, 'हा बलाढ्य राक्षस कोण आहे ज्याने माझा घोडा पकडला?'
विमानं तत्पतत्वद्य मद्बाणव्रजनिर्हतम् । पतत्वद्य शिरस्तस्य क्षुरप्रैर्मम वैरिणः
आज माझ्या बाणांनी ते उडणारे विमान खाली पडू दे; आज माझ्या तीक्ष्ण बाणांनी माझ्या शत्रूचं डोकं खाली पडलं पाहिजे.
सज्जीयंतां रथाः सर्वैर्महाशस्त्रास्त्रपूरिताः । यांतु तं प्रतिसंहर्तुं योद्धारो वाजिहारिणम्
सर्व रथ तयार करा, मोठ्या शस्त्रांनी सज्ज करा; आणि ते योद्धे घोडा परत मिळवायला पुढे जाऊ द्या.
इत्युक्त्वा रोषताम्राक्ष उवाच निजमंत्रिणम् । नयानयविदं शूरं युद्धकार्यविशारदम्
असं म्हणून, रागाने डोळे लाल झालेले शत्रुघ्नाने आपल्या मंत्र्याला, जो नीती जाणणारा, धाडसी आणि युद्धकलेत निपुण होता, बोलावलं.
शत्रुघ्न उवाच। मंत्रिन्कथय के योज्या राक्षसस्य वधोद्यताः । महाशस्त्रा महाशूराः परमास्त्रविदुत्तमाः
शत्रुघ्न म्हणाला, 'मंत्री, सांग, या राक्षसाचा वध करायला कोणते बलाढ्य, अतिशय शूर आणि सर्व अस्त्रशस्त्रात पटाईत योद्धे पाठवावेत?'
कथयाशु विचार्यैवं तत्करोमि भवद्वचः । वीरान्कथय तस्यैवं योग्यान्सर्वास्त्रकोविदान्
हे नीट विचारून लवकर सांग, मी तुझ्या सल्ल्यानुसार वागेन. या कामासाठी योग्य आणि सर्व अस्त्रशस्त्रात निपुण कोणते वीर आहेत ते सांग.
एतच्छ्रुत्वा तु सचिवः प्राह वाक्यं यथोचितम् । वीरान्रणवरे योग्यान्दर्शयंस्तरसा नतान्
हे ऐकून, मंत्र्याने योग्य ते शब्द सांगितले आणि युद्धासाठी योग्य असलेले वीर झटक्यात दाखवले, त्याच्यासमोर वाकून.
सुमतिरुवाच। जेतुं गच्छतु तद्रक्षः समरे विजयोद्यतः । महाशस्त्रास्त्रसंयुक्तः पुष्कलः परतापनः
सुमती म्हणाला, 'पुष्कळ, जो मोठ्या शस्त्रांनी आणि अस्त्रांनी सज्ज आहे, तो विजयासाठी सज्ज होऊन त्या राक्षसावर जिंकायला जाऊ दे.'
तथा लक्ष्मीनिधिर्यातु शस्त्रसंघसमन्वितः । करोतु तस्य यानस्य भंगं तीक्ष्णैः स्वसायकैः
तसंच, लक्ष्मीनिधीही अनेक शस्त्रांनी सज्ज होऊन जाऊ दे आणि आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी शत्रूच्या वाहनाचा नाश करू दे.
हनूमान्धृष्टकर्मात्र राक्षसैर्योधितुं क्षमः । करोतु मुखपुच्छाभ्यां ताडनं रक्षसां प्रभो
इथे हनुमान आहे, धाडसी आणि राक्षसांशी लढायला समर्थ; तो आपल्या तोंडाने आणि शेपटीने त्या राक्षसांना मारू दे, प्रभो.
वानरा अपि ये वीरा रणकर्मविशारदाः । गच्छंतु तेऽखिला योद्धुं तववाक्यप्रणोदिताः
जे सर्व वानर वीर आहेत, युद्धकलेत निपुण आहेत, ते तुझ्या आज्ञेने प्रेरित होऊन लढायला पुढे जाऊ देत.
सुमदश्च सुबाहुश्च प्रतापाग्र्यश्च सत्तमाः । गच्छंतु सायकैस्तीक्ष्णैस्तान्योद्धुं राक्षसाधमान्
सुमद, सुबाहु आणि इतर श्रेष्ठ, पराक्रमी वीर, तीक्ष्ण बाणांनी सज्ज होऊन त्या दुष्ट राक्षसांशी लढायला जाऊ देत.
भवानपि महाशस्त्रपरिवारो रथे स्थितः । करोतु युद्धे विजयं राक्षसं हंतुमुद्यतः
तुम्हीही मोठ्या शस्त्रांनी आणि वीरांनी वेढलेले, रथावर उभे राहून, राक्षसाचा वध करण्यासाठी युद्धात विजय मिळवा.
एतन्मम मतं राजन्ये योधास्तत्प्रमर्दनाः । ते गच्छंतु रणे शूराः किमन्यैर्बहुभिर्भटैः
राजा, हे माझं मत आहे—हे शत्रूंचा नाश करणारे वीर युद्धात जाऊ द्या; आणखी अनेक सैनिकांची गरज नाही.
इत्युक्तवति वीराग्र्येऽमात्ये सुमतिसंज्ञिके । शत्रुघ्नः कथयामास वीरान्संग्रामकोविदान्
सुमती नावाच्या त्या श्रेष्ठ मंत्र्याने असं सांगितल्यावर, शत्रुघ्नाने युद्धकलेत निपुण असलेल्या वीरांना संबोधलं.
भो वीराः पुष्कलाद्या ये सर्वशस्त्रास्त्रकोविदाः । ते वदंतु प्रतिज्ञां वै मत्पुरो राक्षसार्दने
हे वीरांनो, पुष्कळ आणि इतर सर्व अस्त्रशस्त्रात निपुण असलेले, राक्षसाचा नाश करण्यासाठी माझ्यासमोर आपली प्रतिज्ञा जाहीर करा.