तस्मादयं पातनीयस्तामिस्रेंधनपूरिते । भ्रमरैः पीडितो यातु यातनां शतहायनम्
म्हणून, याला जळत्या इंधनाने भरलेल्या तामिस्र नरकात टाकावं, तेथे मधमाश्यांनी छळ करून, शंभर वर्षे यातना भोगू द्याव्यात.
अयं तावत्परस्योच्चैर्निंदां कुर्वन्नलज्जितः । अयमप्यशृणोत्कर्णौ प्रेरयन्बहुशस्तु ताम्
हा दुसऱ्यांची निर्लज्जपणे उघड निंदा करत असे; आणि हा वारंवार ती ऐकण्यासाठी कान लावून बसत असे.
तस्मादिमावंधकूपे पतितौ दुःखदुःखितौ । अयं मित्रध्रुगुद्विग्नः पच्यते रौरवे भृशम्
म्हणून, या दोघांना काळोख्या खड्ड्यात पडू द्यावं, जिथे ते दुःखात राहतील; हा मित्रद्रोही फारच व्याकुळ होऊन रौरव नरकात शिजतो आहे.
तस्मादेतान्पापभोगान्कारयित्वा विमोचये । त्वं गच्छ नरशार्दूल पुण्यराशिविधायकः
म्हणून, या सर्वांना त्यांच्या पापांची फळं भोगू दिल्यावर मी त्यांना सोडीन; तू, नरांमध्ये वाघासारखा, पुण्याचा साठा उभारणारा, आता जा.
जाबालिरुवाच। एवं स निर्दिशञ्जीवांस्तूष्णीमासाघकारिणः । प्रोवाच रामभक्तोऽसौ करुणापूरितेक्षणः
जाबालि म्हणाले: अशा प्रकारे पापी जीवांकडे बोट दाखवत तो गप्प बसला; मग रामभक्त, करुणेने ओथंबलेल्या डोळ्यांनी, बोलला.
जनक उवाच। कथं निरयनिर्मुक्तिर्जीवानां दुःखिनां भवेत् । तदाशु कथय त्वं वै यत्कृत्वा सुखमाप्नुयुः
जनक म्हणाले: या दुःखी जीवांना नरकातून मुक्ती कशी मिळेल? लवकर सांग, जे केल्याने त्यांना सुख मिळेल.
धर्म उवाच। नैभिराराधितो विष्णुर्नैभिस्तस्य कथाः श्रुताः । कथं निरयनिर्मुक्तिर्भवेद्वै पापकारिणाम्
धर्म म्हणाले, "त्यांनी विष्णूची सेवा केली नाही, त्याच्या कथा ऐकल्या नाहीत; मग पाप करणाऱ्यांना नरकातून मुक्ती कशी मिळणार?"
यदि त्वं मोचयस्येतान्महापापकरानपि । तर्ह्यर्पय महाराज पुण्यं तत्कथयामि यत्
"राजा, जर तुला या मोठ्या पाप्यांनाही सोडवायचं असेल, तर तू मिळवलेलं पुण्य अर्पण कर. मी तुला ते काय आहे ते सांगतो."
एकदा प्रातरुत्थाय शुद्धभावेन चेतसा । ध्यातः श्रीरघुनाथोऽसौ महापापहराभिधः
एकदा सकाळी लवकर उठून, निर्मळ मनाने, तू श्रीरघुनाथाचं ध्यान केलं होतंस, जो मोठ्या पापांचा नाश करणारा आहे.
रामरामेति यच्चोक्तं त्वया शुद्धेन चेतसा । तत्पुण्यमर्पयैतेभ्यो येन स्यान्निरयाच्च्युतिः
तू जेव्हा शुद्ध मनाने 'राम, राम' असं उच्चारलं, त्यावेळी मिळालेलं पुण्य या लोकांना अर्पण कर, ज्यामुळे त्यांना नरकातून सुटका होईल.
जाबालिरुवाच। एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य धर्मराजस्य धीमतः । पुण्यं ददौ महाराज आजन्मसमुपार्जितम्
जाबालि म्हणाले, "त्या बुद्धिमान धर्मराजाचे हे शब्द ऐकून, त्या राजाने जन्मभर मिळवलेलं सर्व पुण्य दिलं."
यदा जन्मकृतैः पुण्यै रघुनाथार्चनोद्भवैः । एतेषां निरयान्मुक्तिर्भवत्वत्र मनोरमा
रघुनाथाच्या पूजेतून जन्मभर मिळालेल्या पुण्यामुळे, हे सर्व नरकातून मुक्त होवोत, हे सुंदरिनी.
एवं कथयतस्तस्य जीवा निरयसंस्थिताः । तत्क्षणान्निरयान्मुक्ता जाता दिव्यवपुर्धराः
असं तो सांगत असताना, नरकात असलेल्या जीवांना त्या क्षणीच नरकातून मुक्तता मिळाली आणि त्यांना दिव्य देह प्राप्त झाले.
ऊचुस्ते जनकं राजंस्त्वत्प्रसादाद्वयं क्षणात् । दुःखदान्निरयान्मुक्ता यास्यामः परमं पदम्
ते सर्व जनक राजाला म्हणाले, "राजा, तुझ्या कृपेने आम्हाला क्षणातच नरकाच्या दुःखातून मुक्तता मिळाली आणि आता आम्ही परमपदाला जाऊ."
तान्दृष्ट्वा सूर्यसंकाशान्नरान्निरयनिःसृतान् । तुतोष चित्ते सुभृशं सर्वभूतदयापरः
सूर्यासारखे तेजस्वी, नरकातून बाहेर पडलेले ते पुरुष पाहून, सर्व प्राण्यांवर दया करणाऱ्या त्याच्या मनात मोठा आनंद झाला.
ते सर्वे प्रययुर्लोकं दिवं देवैरलंकृतम् । जनकं तु प्रशंसंतो महाराजं दयानिधिम्
ते सर्वजण देवांनी सुशोभित स्वर्गात गेले आणि दयासागर असलेल्या महा-राजा जनकाची स्तुती करत राहिले.
जाबालिरुवाच। अथ तेषु प्रयातेषु नरकस्थेषु वै नृषु । राजा पप्रच्छ कीनाशं सर्वधर्मविदांवरम्
जाबालि म्हणाले, "नरकात असलेले ते लोक निघून गेल्यावर, राजाने सर्व धर्मांचा जाणकार असलेल्या कीनाशाला विचारले."
राजोवाच। धर्मराज त्वया प्रोक्तं यत्पातककरा नराः । आयांति तव संस्थानं न च धर्मकथारताः
राजा म्हणाला, "धर्मराजा, तू सांगितलंस की पाप करणारे लोक तुझ्या ठिकाणी येतात आणि त्यांना धर्मकथा आवडत नाहीत."
मदागमनमत्राभूत्केनपापेन धार्मिक । तद्वै कथय सर्वं मे पापकारणमादितः
"धार्मिक राजा, मी इथे कसा आलो, कोणत्या पापामुळे? माझ्या पापाचं कारण सुरुवातीपासून मला सांग."
इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं धर्मराजः परंतप । कथयामास तस्यैवं यमपुर्यागमं तदा
हे ऐकून, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या धर्मराजाने त्याला त्या वेळी यमपुरीत येण्याचं कारण सांगायला सुरुवात केली.
धर्मराज उवाच। राजंस्तव महत्पुण्यं नैतादृक्कस्य भूतले । रघुनाथपदद्वंद्वमकरंद मधुव्रत
धर्मराजा म्हणाले, "राजा, तुझ्यासारखं मोठं पुण्य या पृथ्वीवर कुणाकडेही नाही; तू रघुनाथाच्या चरणकमळांचा मध प्यायणारा भुंगा आहेस."
त्वत्कीर्ति स्वर्धुनी सर्वान्पापिनो मलसंयुतान् । पुनाति परमाह्लादकारिणी दुष्टतारिणी
तुझी कीर्ती म्हणजे जणू स्वर्गगंगा, जी सगळ्या पाप्यांना शुद्ध करते, मोठा आनंद देते आणि दुष्टांना तारते."
तथापि पापलेशस्ते वर्तते नृपसत्तम । येन संयमिनीपार्श्वमागतः पुण्यपूरितः
"तरीही, राजसत्तम, तुझ्याकडे थोडं पाप शिल्लक आहे, म्हणूनच तू पुण्याने भरलेला असूनही संयमिनीच्या जवळ आला आहेस."
एकदा तु चरंतीं गां वारयामास वै भवान् । तेन पापविपाकेन निरयद्वारदर्शनम्
"एकदा तू चरणाऱ्या गायीला थांबवलंस, त्या पापाच्या फळामुळे तुला नरकाच्या दाराचं दर्शन झालं."
इदानीं पापनिर्मुक्तो बहुपुण्यसमन्वितः । भुंक्ष्व भोगान्सुविपुलान्निजपुण्यार्जितान्बहून्
आता तू पापमुक्त झालास आणि मोठ्या पुण्याने युक्त झालास. आपल्या पुण्याने मिळवलेले भरपूर सुख तू मनापासून उपभोग.
एतेषां करुणावार्धी रघुनाथो सुखं हरन् । संयमिन्या महामार्गे प्रेरयामास वैष्णवम्
रघुनाथ, ज्यांच्या हृदयात अमाप दया आहे, त्यांनी त्यांच्या दुःखाचा अंत केला आणि त्या संयमी साधूला मोठ्या वैष्णव मार्गावर चालायला लावले.
नागमिष्यो यदि त्वं वै मार्गेणानेन सुव्रत । अभविष्यत्कथं तेषां निरयात्परिमोचनम्
हे धर्मनिष्ठा, जर तू या मार्गाने आला नसतास, तर त्या जीवांना नरकातून मुक्ती कशी मिळाली असती?
त्वादृशाः परदुःखेन दुःखिताः करुणालयाः । प्राणिनां दुःखविच्छेदं कुर्वंत्येव महामते
तुझ्यासारखे दयाळू आणि मोठ्या मनाचे लोक दुसऱ्यांच्या दुःखाने व्याकुळ होतात आणि सगळ्या जीवांचे दुःख दूर करण्यासाठी नेहमीच प्रयत्न करतात.
जाबालिरुवाच। एवं वदंतं शमनं प्रणम्य स दिवंगतः । दिव्येन सुविमानेन अप्सरोगणशोभिना
जाबाळी म्हणाले: असे बोलणाऱ्या त्या ऋषीला वंदन करून तो दिव्य अप्सरांनी सजलेल्या सुंदर विमानात बसून स्वर्गात गेला.
तस्माद्गावोऽनिशं पूज्या मनसापि न गर्हयेत् । गर्हयन्निरयं याति यावदिंद्राश्चतुर्दश
म्हणून गायींची नेहमी पूजा करावी; मनातसुद्धा त्यांचा तिरस्कार करू नये. जो तिरस्कार करतो, तो चौदा इंद्रांच्या काळाइतके वर्ष नरकात जातो.