तदा ददर्श राजानं जनकं द्वारिसंस्थितम् । विमानेन महापुण्यकारिणं दययायुतम्
तेव्हा त्याने जनक राजाला विमानात, दाराजवळ उभा असलेला, मोठ्या पुण्याचा आणि दयाळू पाहिला.
तमुवाच प्रेतपतिर्जनकं सहसन्गिरा । राजन्कुतस्त्वं संप्राप्तः सर्वधर्मशिरोमणिः
मृत्युलोकाचा स्वामी सौम्य वाणीने जनकाला म्हणाला, 'राजा, सर्व धर्मांचा शिरोमणी, तू इथे कसा आलास?'
एतत्स्थानं पातकिनां दुष्टानां प्राणघातिनाम् । नायांति पुरुषा भूप त्वादृशाः पुण्यकारिणः
'हे पापी, दुष्ट आणि जीव घेणाऱ्यांचं ठिकाण आहे; तुझ्यासारखे पुण्यवान माणसं इथे येत नाहीत.'
अत्रायांति नरास्ते वै ये परद्रोहतत्पराः । परापवादनिरताः परद्रव्यपरायणाः
'इथे ते लोक येतात जे दुसऱ्यांना त्रास देतात, निंदा करण्यात आनंद मानतात आणि दुसऱ्याच्या संपत्तीच्या मागे लागतात.'
यो वै कलत्रं धर्मिष्ठं निजसेवापरायणम् । अपराधादृते जह्यात्सनरोऽत्र समाव्रजेत्
'जो पुरुष, कोणताही अपराध नसताना, आपल्या धर्मनिष्ठ आणि सेवाभावी पत्नीला सोडतो, तो नक्कीच इथे येतो.'
मित्रं वञ्चयते यस्तु धनलोभेन लोभितः । आगत्यात्र नरः पीडां मत्तः प्राप्नोति दारुणाम्
'जो धनाच्या लोभाने मित्राला फसवतो, तो इथे येऊन माझ्याकडून भयंकर यातना भोगतो.'
यो रामं मनसा वाचा कर्मणा दंभतोऽपि वा । द्वेषाद्वाचोपहासाद्वा न स्मरत्येव मूढधीः
'जो मूढबुद्धी मनुष्य, मनाने, वाणीने किंवा कृतीने, दंभ, द्वेष किंवा उपहासानेही रामाचं स्मरण करत नाही,'
तं बध्नामि पुनस्त्वेषु निक्षिप्य श्रपयामि च । यैः स्मृतो न रमानाथो नरकक्लेशवारकः
'त्याला मी पुन्हा बांधतो, या लोकांत टाकतो आणि त्याला यातना देतो; कारण जे रामनाथाचं स्मरण करत नाहीत, त्यांना नरकाच्या यातना टाळता येत नाहीत.'
तावत्पापं मनुष्याणामंगेषु नृप तिष्ठति । यावद्रामं न रसना गृणाति कलि दुर्मतेः
राजा, कलियुगात माणसांच्या अंगावर पाप तितकं राहातं, जोपर्यंत त्यांच्या जिभेवरून 'राम' नाव उच्चारलं जात नाही.
महापापकरा राजन्ये भवंति महामते । तानानयंति मद्भृत्यास्त्वादृशान्द्रष्टुमक्षमाः
महाज्ञानी राजा, राजे मोठ्या पापांची कृत्यं करतात; माझे सेवक असे लोक, ज्यांना पाहणंही सहन होत नाही, त्यांना घेऊन येतात.
तस्माद्गच्छ महाराज भुंक्ष्व भोगाननेकशः । विमानवरमारुह्य भुंक्ष्व पुण्यमुपार्जितम्
म्हणून, महाराजा, आता तू जा आणि अनेक सुखांचा उपभोग घे. उत्तम विमानावर बसून, तू मिळवलेलं पुण्य भोग.
इति वाक्यं समाकर्ण्यध र्मराजस्य तत्पतेः । उवाच धर्मराजानं करुणापूरपूरितः
धर्मराजाच्या या शब्दांनी राजा ऐकून, त्याचं मन करुणेने भरून, त्याने धर्मराजाला उत्तर दिलं.
जनक उवाच। अहं गच्छामि नो नाथ जीवानामनुकम्पया । मदंगवायुना ह्येते सुखं प्राप्ताः स्म संस्थिताः
जनक म्हणाले: प्रभो, मी या जिवंत प्राण्यांवर दया म्हणून इथून जाणार नाही. माझ्या देहाच्या श्वासामुळे हे सर्व सुखी झाले आहेत आणि स्थिर आहेत.
एतान्मुंचसि चेद्राजन्सर्वान्वै निरयस्थितान् । ततो गच्छामि सुखितः स्वर्गं पुण्यजनाश्रितम्
राजा, जर तू नरकात असलेल्या या सर्वांना सोडशील, तर मी आनंदाने पुण्यवान लोकांचं आश्रय असलेल्या स्वर्गात जाईन.
जाबालिरुवाच। इति वाक्यमथाश्रुत्य जनकं प्रत्युवाच सः । प्रत्येकं निर्दिशञ्जीवान्निरयस्थाननेकशः
जाबालि म्हणाले: हे ऐकून, त्याने जनकाला प्रत्येकी नरकात असलेल्या अनेक जीवांकडे दाखवत उत्तर दिलं.
धर्म उवाच। अयं मित्र कलत्रं वै विश्वस्तमनुजग्मिवान् । तस्मादेनं लोहशंकौ वर्षायुतमपीपचम्
धर्म म्हणाले: हा आपल्या मित्रावर आणि पत्नीवर विश्वास ठेवून त्यांच्या मागे गेला; म्हणून, याला दहा हजार वर्षे लोखंडाच्या कढईत भाजावं.
पश्चादेनं सूकराणां योनौ निक्षिप्य दोषिणम् । मानुषेष्ववतार्योऽयं षंढचिह्नेन चिह्नितः
नंतर या पाप्याला डुकराच्या पोटी टाकावं; मग माणसांत जन्म द्यावा, पण तो शेंड्याचा खुणा घेऊनच.
अनेन परदाराश्च बलादालिगिता मुहुः । तस्मादयं पच्यतेऽत्र रौरवे शतहायनम्
याने वारंवार दुसऱ्यांच्या बायका जबरदस्तीने घेतल्या; म्हणून, हा रौरव नावाच्या नरकात शंभर वर्षे शिजतो आहे.
अयं तु परकीयं स्वं मुषित्वा बुभुजे कुधीः । तस्मादस्य करौ छित्त्वा पचेयं पूयशोणिते
या दुष्टाने दुसऱ्याचं माल चोरून स्वतः उपभोगलं; म्हणून, याचे हात कापून, त्याला पू आणि रक्तात शिजवावं.
अयं सायंतने प्राप्तमतिथिं क्षुधयार्दितम् । वाण्यापि नाकरोत्तस्य पूजनं स्वागतं न च
हा, संध्याकाळी उपाशी पाहुणा आला असता, त्याला एक शब्दही बोलला नाही, ना त्याचं स्वागत केलं, ना पाहुणचार केला.
तस्मादयं पातनीयस्तामिस्रेंधनपूरिते । भ्रमरैः पीडितो यातु यातनां शतहायनम्
म्हणून, याला जळत्या इंधनाने भरलेल्या तामिस्र नरकात टाकावं, तेथे मधमाश्यांनी छळ करून, शंभर वर्षे यातना भोगू द्याव्यात.
अयं तावत्परस्योच्चैर्निंदां कुर्वन्नलज्जितः । अयमप्यशृणोत्कर्णौ प्रेरयन्बहुशस्तु ताम्
हा दुसऱ्यांची निर्लज्जपणे उघड निंदा करत असे; आणि हा वारंवार ती ऐकण्यासाठी कान लावून बसत असे.
तस्मादिमावंधकूपे पतितौ दुःखदुःखितौ । अयं मित्रध्रुगुद्विग्नः पच्यते रौरवे भृशम्
म्हणून, या दोघांना काळोख्या खड्ड्यात पडू द्यावं, जिथे ते दुःखात राहतील; हा मित्रद्रोही फारच व्याकुळ होऊन रौरव नरकात शिजतो आहे.
तस्मादेतान्पापभोगान्कारयित्वा विमोचये । त्वं गच्छ नरशार्दूल पुण्यराशिविधायकः
म्हणून, या सर्वांना त्यांच्या पापांची फळं भोगू दिल्यावर मी त्यांना सोडीन; तू, नरांमध्ये वाघासारखा, पुण्याचा साठा उभारणारा, आता जा.
जाबालिरुवाच। एवं स निर्दिशञ्जीवांस्तूष्णीमासाघकारिणः । प्रोवाच रामभक्तोऽसौ करुणापूरितेक्षणः
जाबालि म्हणाले: अशा प्रकारे पापी जीवांकडे बोट दाखवत तो गप्प बसला; मग रामभक्त, करुणेने ओथंबलेल्या डोळ्यांनी, बोलला.
जनक उवाच। कथं निरयनिर्मुक्तिर्जीवानां दुःखिनां भवेत् । तदाशु कथय त्वं वै यत्कृत्वा सुखमाप्नुयुः
जनक म्हणाले: या दुःखी जीवांना नरकातून मुक्ती कशी मिळेल? लवकर सांग, जे केल्याने त्यांना सुख मिळेल.
धर्म उवाच। नैभिराराधितो विष्णुर्नैभिस्तस्य कथाः श्रुताः । कथं निरयनिर्मुक्तिर्भवेद्वै पापकारिणाम्
धर्म म्हणाले, "त्यांनी विष्णूची सेवा केली नाही, त्याच्या कथा ऐकल्या नाहीत; मग पाप करणाऱ्यांना नरकातून मुक्ती कशी मिळणार?"
यदि त्वं मोचयस्येतान्महापापकरानपि । तर्ह्यर्पय महाराज पुण्यं तत्कथयामि यत्
"राजा, जर तुला या मोठ्या पाप्यांनाही सोडवायचं असेल, तर तू मिळवलेलं पुण्य अर्पण कर. मी तुला ते काय आहे ते सांगतो."
एकदा प्रातरुत्थाय शुद्धभावेन चेतसा । ध्यातः श्रीरघुनाथोऽसौ महापापहराभिधः
एकदा सकाळी लवकर उठून, निर्मळ मनाने, तू श्रीरघुनाथाचं ध्यान केलं होतंस, जो मोठ्या पापांचा नाश करणारा आहे.
रामरामेति यच्चोक्तं त्वया शुद्धेन चेतसा । तत्पुण्यमर्पयैतेभ्यो येन स्यान्निरयाच्च्युतिः
तू जेव्हा शुद्ध मनाने 'राम, राम' असं उच्चारलं, त्यावेळी मिळालेलं पुण्य या लोकांना अर्पण कर, ज्यामुळे त्यांना नरकातून सुटका होईल.