एकदा जनको राजा योगेनासून्समत्यजत् । तदा विमानं संप्राप्तं किंकिणीजालभूषितम्
एकदा जनक राजा योगाच्या सहाय्याने प्राण सोडून गेला. त्यावेळी घंट्यांच्या जाळ्यांनी सजलेलं एक दिव्य विमान तेथे आलं.
तदारुह्य गतो राजा सेवकैरूढदेहवान् । मार्गे जगाम धर्मस्य संयमिन्याः पुरोंऽतिके
ते विमान चढून राजा, आपले सेवक घेऊन, देहासह धर्माच्या मार्गाने यमाच्या निवासाकडे गेला.
तदा नरककोटीषु पीड्यंते पापकारिणः । जनकस्यांगपवनं प्राप्य सौख्यं प्रपेदिरे
त्या वेळी नरकात पाप करणारे लोक खूप यातना भोगत होते; पण जनकाच्या देहाचा वारा त्यांना लागल्यावर त्यांना सुख मिळालं.
निरये दाहजापीडा जातैषां सुखकारिणी । महादुःखं तदा नष्टं जनकस्यांगवायुना
नरकातील जळण्याच्या वेदना त्यांच्यासाठी सुखदायक झाल्या; जनकाच्या देहाच्या वाऱ्यामुळे त्यांचं मोठं दुःख नाहीसं झालं.
तदा तं निर्गतं दृष्ट्वा जंतवः पापपीडिताः । अत्यंतं चुक्रुशुर्भीतास्तद्वियोगमनिच्छवः
तेव्हा, जनक तिथून निघताना पाहून पापांनी पीडित जीव फार घाबरले आणि त्याच्या वियोगाची इच्छा नसल्याने मोठ्याने रडू लागले.
ऊचुस्ते करुणां वाचं मा गच्छ सुकृतिन्नितः । त्वदंगवायुसंस्पर्शात्सुखिनः स्यामपीडिताः
ते करुणेने म्हणाले, 'सद्गुणी राजा, तू इथून जाऊ नकोस! तुझ्या देहाच्या वाऱ्याच्या स्पर्शाने आम्ही पीडित लोक सुखी झालो आहोत.'
इति वाक्यं समाकर्ण्य राजा परमधार्मिकः । मानसे चिंतयामास करुणापूरपूरितः
ही वाणी ऐकून, अत्यंत धर्मनिष्ठ राजा करुणेने भरून मनात विचार करू लागला.
चेन्मत्तः प्राणिनां सौख्यं भवेदिह तदा पुनः । अत्रैव च पुरे स्थास्ये स्वर्ग एष मनोरमः
'माझ्यामुळे इथल्या जीवांना सुख मिळत असेल, तर मी याच ठिकाणी राहीन; ही सुंदर नगरीच माझ्यासाठी स्वर्ग आहे.'
एवं कृत्वा नृपस्तस्थौ तत्रैव निरयाग्रतः । विदधत्प्राणिनां सौख्यमनुकंपितमानसः
असा निर्धार करून राजा नरकाच्या दाराजवळच थांबला आणि करुणेने मन भरून तिथल्या जीवांना सुख देऊ लागला.
तत्र धर्मस्तु संप्राप्तो निरयद्वारि दुःखदे । कारयन्यातनास्तीव्रा नानापातककारिणाम्
तेथे धर्म नरकाच्या दुःखदायक दाराशी आला आणि विविध पाप करणाऱ्यांना तीव्र यातना देऊ लागला.
तदा ददर्श राजानं जनकं द्वारिसंस्थितम् । विमानेन महापुण्यकारिणं दययायुतम्
तेव्हा त्याने जनक राजाला विमानात, दाराजवळ उभा असलेला, मोठ्या पुण्याचा आणि दयाळू पाहिला.
तमुवाच प्रेतपतिर्जनकं सहसन्गिरा । राजन्कुतस्त्वं संप्राप्तः सर्वधर्मशिरोमणिः
मृत्युलोकाचा स्वामी सौम्य वाणीने जनकाला म्हणाला, 'राजा, सर्व धर्मांचा शिरोमणी, तू इथे कसा आलास?'
एतत्स्थानं पातकिनां दुष्टानां प्राणघातिनाम् । नायांति पुरुषा भूप त्वादृशाः पुण्यकारिणः
'हे पापी, दुष्ट आणि जीव घेणाऱ्यांचं ठिकाण आहे; तुझ्यासारखे पुण्यवान माणसं इथे येत नाहीत.'
अत्रायांति नरास्ते वै ये परद्रोहतत्पराः । परापवादनिरताः परद्रव्यपरायणाः
'इथे ते लोक येतात जे दुसऱ्यांना त्रास देतात, निंदा करण्यात आनंद मानतात आणि दुसऱ्याच्या संपत्तीच्या मागे लागतात.'
यो वै कलत्रं धर्मिष्ठं निजसेवापरायणम् । अपराधादृते जह्यात्सनरोऽत्र समाव्रजेत्
'जो पुरुष, कोणताही अपराध नसताना, आपल्या धर्मनिष्ठ आणि सेवाभावी पत्नीला सोडतो, तो नक्कीच इथे येतो.'
मित्रं वञ्चयते यस्तु धनलोभेन लोभितः । आगत्यात्र नरः पीडां मत्तः प्राप्नोति दारुणाम्
'जो धनाच्या लोभाने मित्राला फसवतो, तो इथे येऊन माझ्याकडून भयंकर यातना भोगतो.'
यो रामं मनसा वाचा कर्मणा दंभतोऽपि वा । द्वेषाद्वाचोपहासाद्वा न स्मरत्येव मूढधीः
'जो मूढबुद्धी मनुष्य, मनाने, वाणीने किंवा कृतीने, दंभ, द्वेष किंवा उपहासानेही रामाचं स्मरण करत नाही,'
तं बध्नामि पुनस्त्वेषु निक्षिप्य श्रपयामि च । यैः स्मृतो न रमानाथो नरकक्लेशवारकः
'त्याला मी पुन्हा बांधतो, या लोकांत टाकतो आणि त्याला यातना देतो; कारण जे रामनाथाचं स्मरण करत नाहीत, त्यांना नरकाच्या यातना टाळता येत नाहीत.'
तावत्पापं मनुष्याणामंगेषु नृप तिष्ठति । यावद्रामं न रसना गृणाति कलि दुर्मतेः
राजा, कलियुगात माणसांच्या अंगावर पाप तितकं राहातं, जोपर्यंत त्यांच्या जिभेवरून 'राम' नाव उच्चारलं जात नाही.
महापापकरा राजन्ये भवंति महामते । तानानयंति मद्भृत्यास्त्वादृशान्द्रष्टुमक्षमाः
महाज्ञानी राजा, राजे मोठ्या पापांची कृत्यं करतात; माझे सेवक असे लोक, ज्यांना पाहणंही सहन होत नाही, त्यांना घेऊन येतात.
तस्माद्गच्छ महाराज भुंक्ष्व भोगाननेकशः । विमानवरमारुह्य भुंक्ष्व पुण्यमुपार्जितम्
म्हणून, महाराजा, आता तू जा आणि अनेक सुखांचा उपभोग घे. उत्तम विमानावर बसून, तू मिळवलेलं पुण्य भोग.
इति वाक्यं समाकर्ण्यध र्मराजस्य तत्पतेः । उवाच धर्मराजानं करुणापूरपूरितः
धर्मराजाच्या या शब्दांनी राजा ऐकून, त्याचं मन करुणेने भरून, त्याने धर्मराजाला उत्तर दिलं.
जनक उवाच। अहं गच्छामि नो नाथ जीवानामनुकम्पया । मदंगवायुना ह्येते सुखं प्राप्ताः स्म संस्थिताः
जनक म्हणाले: प्रभो, मी या जिवंत प्राण्यांवर दया म्हणून इथून जाणार नाही. माझ्या देहाच्या श्वासामुळे हे सर्व सुखी झाले आहेत आणि स्थिर आहेत.
एतान्मुंचसि चेद्राजन्सर्वान्वै निरयस्थितान् । ततो गच्छामि सुखितः स्वर्गं पुण्यजनाश्रितम्
राजा, जर तू नरकात असलेल्या या सर्वांना सोडशील, तर मी आनंदाने पुण्यवान लोकांचं आश्रय असलेल्या स्वर्गात जाईन.
जाबालिरुवाच। इति वाक्यमथाश्रुत्य जनकं प्रत्युवाच सः । प्रत्येकं निर्दिशञ्जीवान्निरयस्थाननेकशः
जाबालि म्हणाले: हे ऐकून, त्याने जनकाला प्रत्येकी नरकात असलेल्या अनेक जीवांकडे दाखवत उत्तर दिलं.
धर्म उवाच। अयं मित्र कलत्रं वै विश्वस्तमनुजग्मिवान् । तस्मादेनं लोहशंकौ वर्षायुतमपीपचम्
धर्म म्हणाले: हा आपल्या मित्रावर आणि पत्नीवर विश्वास ठेवून त्यांच्या मागे गेला; म्हणून, याला दहा हजार वर्षे लोखंडाच्या कढईत भाजावं.
पश्चादेनं सूकराणां योनौ निक्षिप्य दोषिणम् । मानुषेष्ववतार्योऽयं षंढचिह्नेन चिह्नितः
नंतर या पाप्याला डुकराच्या पोटी टाकावं; मग माणसांत जन्म द्यावा, पण तो शेंड्याचा खुणा घेऊनच.
अनेन परदाराश्च बलादालिगिता मुहुः । तस्मादयं पच्यतेऽत्र रौरवे शतहायनम्
याने वारंवार दुसऱ्यांच्या बायका जबरदस्तीने घेतल्या; म्हणून, हा रौरव नावाच्या नरकात शंभर वर्षे शिजतो आहे.
अयं तु परकीयं स्वं मुषित्वा बुभुजे कुधीः । तस्मादस्य करौ छित्त्वा पचेयं पूयशोणिते
या दुष्टाने दुसऱ्याचं माल चोरून स्वतः उपभोगलं; म्हणून, याचे हात कापून, त्याला पू आणि रक्तात शिजवावं.
अयं सायंतने प्राप्तमतिथिं क्षुधयार्दितम् । वाण्यापि नाकरोत्तस्य पूजनं स्वागतं न च
हा, संध्याकाळी उपाशी पाहुणा आला असता, त्याला एक शब्दही बोलला नाही, ना त्याचं स्वागत केलं, ना पाहुणचार केला.