शत्रुघ्नस्तं प्रणयिनं दृष्ट्वा राजानमुद्भटम् । उत्थायासनतः सर्वैर्भटैर्दोर्भ्यां स सस्वजे
शत्रुघ्नाने त्या भक्त राजा पाहताच, सर्व सैनिकांसमोर आपल्या आसनावरून उठून, दोन्ही हातांनी त्याला मिठी मारली.
दृढं संपूज्य राजा तं शत्रुघ्नं परवीरहा । उवाच हर्षमापन्नो गद्गदस्वरया गिरा
राजाने शत्रुघ्न, शत्रूंचा संहार करणारा, याची मनापासून पूजा केली आणि आनंदाने, गदगदलेल्या स्वरात बोलू लागला.
सुबाहुरुवाच। अद्य धन्योस्मि ससुतः सकुटुंबः सवाहनः । यद्युष्मच्चरणौ द्रक्ष्ये नृपकोटिभिरीडितौ
सुबाहू म्हणाला, 'आज मी, माझे पुत्र, कुटुंब आणि वाहनांसह धन्य झालो, कारण कोट्यवधी राजांनी ज्या पायांची स्तुती केली ते तुझे पाय मला पाहायला मिळाले.'
अज्ञानिना सुतेनायं गृहीतो वाजिनां वरः । दमनेनानयं त्वस्य क्षमस्व करुणानिधे
'माझ्या अज्ञान पुत्राने हा उत्तम घोडा पकडला; हे करुणासागर, त्याच्या या चुकीला क्षमा कर आणि दया दाखव.'
न जानाति रघूत्तंसं सर्वदेवाधिदैवतम् । लीलया विश्वस्रष्टारं हंतारमपि पालकम्
'त्याला रघुकुलाचा भूषण, सर्व देवांचा देव, लीलेने विश्व निर्माण करणारा, संहार करणारा आणि पालन करणारा कोण आहे हे माहीत नाही.'
इदं राज्यं समृद्धांगं समृद्धबलवाहनम् । इमे कोशा धनैः पूर्णा इमे पुत्रा इमे वयम्
'हे राज्य समृद्ध आहे, बलाढ्य सैन्य आणि वाहनांनी युक्त आहे; हे कोष धनाने भरलेले आहेत; हे माझे पुत्र आणि आम्ही सर्व येथे आहोत.'
सर्वे वयं रामनाथास्त्वदाज्ञा प्रतिपालकाः । गृहाण सर्वं सफलं न मेऽस्ति क्वचिदुन्मतम्
आम्ही सर्वजण रामाचे सेवक आहोत, तुमच्या आज्ञेचे पालन करणारे आहोत. तुम्ही सर्व काही स्वीकारा, ते फलदायीच आहे. माझ्यात कुठेही वेडेपण किंवा चुकीचे काही नाही.
क्वासौ हनूमान्रामस्य चरणांभोजषट्पदः । यत्प्रसादादहं प्राप्स्ये राजराजस्य दर्शनम्
रामाच्या चरणकमळांवर भिरभिरणारा भ्रमर हनुमान कुठे आहे? त्याच्या कृपेनेच मला राजाधिराजांचे दर्शन मिळेल.
साधूनां संगमे किं किं प्राप्यते न महीतले । यत्प्रसादादहं मूढो ब्रह्मशापमतीतरम्
या पृथ्वीवर साधूजनांच्या संगतीने काय मिळत नाही? त्यांच्या कृपेने मी, मूढ असूनही, ब्रह्मदेवाच्या शापातून सुटलो.
दृष्ट्वा त्वद्य महाराजं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । प्राप्स्यामि जन्मनः सर्वं फलं दुर्लभमत्र च
आज तुमचे, कमळाच्या पाकळीसारख्या डोळ्यांचे राजन, दर्शन घेतल्यावर मला या जन्मातील सर्व दुर्मिळ फळे मिळतील.
मम तावद्गतं चायुर्बहुरामवियोगिनः । स्वल्पमुर्वरितं तत्र कथं द्रक्ष्ये रघूत्तमम्
माझे आयुष्य रामापासून दूर राहण्यातच गेले; आता थोडेच उरले आहे. या थोड्या वेळात मी रघुकुलातील श्रेष्ठ रामाचे दर्शन कसे घेऊ?
मह्यं दर्शयतं रामं यज्ञकर्मविचक्षणम् । यदंघ्रिरजसापूता शिलाभूता मुनिप्रिया
मला तो राम दाखवा, जो यज्ञकर्मात पारंगत आहे, ज्याच्या पायांच्या धुळीने शिला पावन होऊन ती ऋषीची प्रिय झाली.
काकः परं पदं प्राप्तो यद्बाणस्पर्शनात्खगः । अनेके यस्य वक्त्राब्जं वीक्ष्य संख्ये पदं गताः
कावळ्याला रामाच्या बाणाचा स्पर्श होऊन त्याला परमपद मिळाले; आणि युद्धात ज्यांनी रामाचे कमळासारखे मुख पाहिले, त्यांनाही तेच स्थान मिळाले.
ये त्वस्य रघुनाथस्य नाम गृह्णंति सादराः । ते यांति परमं स्थानं योगिभिर्यद्विचिंत्यते
जे लोक श्रद्धेने या रघुनाथाचे नाव घेतात, ते योगी ज्याचा विचार करतात त्या परम स्थानाला पोहोचतात.
धन्यायोध्याभवा लोका ये राममुखपंजम् । स्वलोचनपुटैः पीत्वा सुखं यांति महोदयम्
अयोध्येचे लोक धन्य आहेत, जे आपल्या डोळ्यांनी रामाचे कमळासारखे मुख पाहून, त्याचा आस्वाद घेत, सुखाने उच्चतम कल्याणाला जातात.
इति संभाष्य नृपतिं वाहं राज्यं धनानि च । सर्वं समर्प्य चावोचत्किंकरोस्मि महीपते
राजाशी असे बोलून, मी राज्य, धन आणि सर्व काही समर्पित केले आणि म्हणालो, 'राजाधिराज, मी तुमचा सेवक आहे.'
इति वाक्यं समाकर्ण्य राज्ञः परपुरंजयः । प्रत्युवाचेति तं भूपं वाग्मी वाक्यविशारदः
हे शब्द ऐकून, शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, वाक्पटू आणि बोलण्यात कुशल असलेला राजा त्या राजाला उत्तर देऊ लागला.
शत्रुघ्न उवाच। कथं राजन्निदं ब्रूषे त्वं वृद्धो मम पूजितः । सर्वं त्वदीयं त्वद्राज्यं दमनो विदधात्वयम्
शत्रुघ्न म्हणाले: 'राजन, तुम्ही वयस्कर आहात, माझ्या कडून सन्मानित आहात, तरी असे का बोलता? सर्व काही, राज्यही तुमचेच आहे. दमनाने ते सांभाळावे.'
क्षत्त्रियाणामिदं कृत्यं यत्संग्रामविधायकम् । सर्वं राज्यं धनं चेदं प्रतियातु ममाज्ञया
क्षत्रियांचे कर्तव्य म्हणजे युद्ध करणे. हे सर्व राज्य आणि धन माझ्या आज्ञेने पुन्हा तुमच्याकडे जावे.
यथा मे रघुनाथस्तु पूज्यो वाङ्मनसा सदा । तथा त्वमपि मत्पूज्यो भविष्यसि महीपते
जसे राम माझ्या वाणी आणि मनाने नेहमी पूज्य आहेत, तसेच राजन, तुम्हीही माझ्याकडून पूज्य व्हाल.
भवान्सज्जो भवत्वद्य हयस्यानुगमं प्रति । सन्नद्धः कवची खड्गी गजाश्वरथसंयुतः
आज तुम्ही सज्ज व्हा, कवच, तलवार घ्या, हत्ती, घोडे आणि रथांसह तयार व्हा, आणि घोड्याच्या मागे निघा.
इति वाक्यं समाकर्ण्य शत्रुघ्नस्य महीपतिः । पुत्रं राज्येऽभिषेच्यैव शत्रुघ्नेन सुपूजितः
शत्रुघ्नाची ही वाणी ऐकून, त्या राजाने आपल्या मुलाला राज्याभिषेक केला आणि शत्रुघ्नाकडून योग्य सन्मान मिळवला.
महारथैः परिवृतो निजं पुत्रं रणांगणे । पुष्कलेन हतं भूपः संस्कृत्य विधिपूर्वकम्
महान रथींच्या surrounded मध्ये, राजाने रणांगणात पडलेल्या आपल्या पुत्र पुष्कलाचे विधिपूर्वक अंतिम संस्कार केले.
क्षणं शुशोच तत्त्वज्ञो लोकदृष्ट्या महारथः । ज्ञानेनानाशयच्छोकं रघुनाथमनुस्मरन्
सत्य जाणणाऱ्या त्या महान रथीने, लोकरीतीनुसार क्षणभर शोक केला; पण ज्ञानाच्या जोरावर, रघुनाथाचे स्मरण करत, त्याने तो शोक दूर केला.
सज्जीभूतो रथे तिष्ठन्महासैन्यसमावृतः । आजगाम स शत्रुघ्नं महारथिपुरस्कृतः
लढाईसाठी सज्ज होऊन, रथावर उभा राहून आणि मोठ्या सैन्याने वेढलेला तो, बलाढ्य वीरांसह शत्रुघ्नाच्या दिशेने आला.
राजा तमागतं दृष्ट्वा सर्वसैन्यसमन्वितम् । गंतुं चकार धिषणां हयवर्यस्य पालने
तो सर्व सैन्यासह येताना पाहून, राजाने श्रेष्ठ घोड्याचे रक्षण करण्याचा निर्धार केला आणि निघायचे ठरवले.
सोऽश्वो विमोचितस्तेन भाले पत्रेण चिह्नितः । वामावर्तं भ्रमन्प्रायात्पौर्वाञ्जनपदान्बहून्
मग तो घोडा कपाळावर पत्र लावून सोडण्यात आला आणि डावीकडे वळत अनेक पूर्वेकडील देशांतून गेला.
तत्रतत्रत्य भूपालैर्महाशूराभिपूजितैः । प्रणतिः क्रियते तस्य न कोपि तमगृह्णत
तेथे त्या त्या प्रदेशातील राजांनी, मोठ्या शूरवीरांकडून सन्मानित होऊन, त्या घोड्याला वंदन केले; पण कोणीही त्याला पकडले नाही.
केचिद्वासांसि चित्राणि केचिद्राज्यं स्वकं महत् । केचिद्धनं जनं केचिदानीय प्रणमंति तम्
काहींनी सुंदर वस्त्रे आणली, काहींनी आपले मोठे राज्य, काहींनी धन किंवा माणसे आणली आणि सर्वांनी त्या घोड्याला वंदन केले.
शेष उवाच। अथ तेजःपुरं प्राप्तस्तुरगः पत्रशोभितः । यस्यां पालयते राजा प्रजाः सत्येन सत्यवान्
शेष म्हणाला: मग पत्राने शोभलेला तो घोडा तेजपूर या नगरीत पोहोचला, जिथे सत्यवंत राजा प्रजेला न्यायाने सांभाळतो.