चंदनं चंद्रकं चैव वाजिनः सुमनोहराः । हस्तिनस्तु मदोद्धूता रथाः कांचनकूबराः
चंदन, चंद्रक, सुंदर घोडे, मदमस्त हत्ती आणि सोन्याच्या जुवांनी सजलेले रथ—
विचित्रतरवर्णादि नानाभूषणभूषिताः । दास्यः शतसहस्रं च दासाश्च सुमनोरमाः
रंगीत आणि विविध अलंकारांनी सजलेले; शंभर हजार दासी आणि मनमोहक दास—
मणयः सूर्यसंकाशा रत्नानि विविधानि च । मुक्ताफलानि शुभ्राणि गजकुंभभवानि च
सूर्यासारखी तेजस्वी मणी, विविध रत्ने, शुभ्र आणि हत्तीच्या कुंभातून मिळणाऱ्या मोत्या—
विद्रुमाः शतसाहस्रा यद्यद्वस्तुमहोदयम् । तत्सर्वं रामचंद्राय देहि राजन्महामते
शेकडो हजार प्रवाळ आणि सर्व संपत्ती वाढवणाऱ्या वस्तू; हे बुद्धिमान राजा, हे सर्व रामचंद्राला अर्पण कर.
सुतानस्मान्किंकरान्नः सर्वानर्पय भूपते । कथं न कुरुषेराजंस्तदधीनं नृपासनम्
राजा, तुझे पुत्र, आम्ही, तुझे सेवक—सर्व त्याला अर्पण कर; राजसिंहासन त्याच्या अधीन का करू नये?
शेष उवाच। इति पुत्रवचः श्रुत्वा हर्षितोऽभून्महीपतिः । उवाच च सुतान्वीरान्स्ववाक्यकरणोद्यतान्
शेष म्हणतो: पुत्रांची ही वचने ऐकून राजा आनंदित झाला आणि आज्ञा पाळण्यास उत्सुक असलेल्या वीर पुत्रांना म्हणाला.
राजोवाच। आनयंतु हयं सर्वे सन्नद्धाः शस्त्रपाणयः । नानारथपरीवारास्ततो यास्ये नृपं प्रति
राजा म्हणाला: सर्वजण शस्त्रसज्ज होऊन, विविध रथांनी वेढून घोडा आणा; मग मी त्या राजाकडे जाईन.
शेष उवाच। इति राज्ञोवचः श्रुत्वा विचित्रो दमनस्तथा । सुकेतुः समरे शूरा जग्मुस्तस्याज्ञयोद्यताः
शेष म्हणतो: राजाची आज्ञा ऐकून, दमन आणि शूर सुकतु, युद्धासाठी सज्ज होऊन त्याच्या आज्ञेने निघाले.
ते गत्वाथ पुरीं शूरा वाजिनं सुमनोरमम् । सितचामरसंयुक्तं स्वर्णपत्राद्यलंकृतम्
ते शूर पुरुष नगरात गेले आणि सुंदर, शुभ्र चामरांनी आणि सोन्याच्या अलंकारांनी सजवलेला घोडा घेऊन आले.
रत्नमालाविभूषाढ्यं चित्रपत्रेणशोभितम् । विचित्रमणिभूषाढ्यं मुक्ताजालस्वलंकृतम्
त्या घोड्याला रत्नांच्या माळांनी सजवले होते, रंगीबेरंगी वस्त्र घातले होते, विविध मौल्यवान रत्नांनी आणि मोत्यांच्या जाळ्यांनी त्याची शोभा वाढवली होती.
रज्ज्वा धृतं महावीरैः पूर्वतः पृष्ठतो भटैः । महाशस्त्रास्त्रसंयुक्तैः सर्वशोभासमन्वितैः
महावीरांनी दोरीने धरलेला तो घोडा, पुढे आणि मागे शस्त्रास्त्रांनी सज्ज सैनिकांनी वेढलेला, सर्व बाजूंनी तेजाने उजळून निघाला होता.
सितातपत्रमस्योच्चैर्भाति मूर्धनि वाजिनः । सुचामरद्वयं यस्य ध्रियते पुरतो मुहुः
त्या घोड्याच्या डोक्यावर उंच शुभ्र छत्र चमकत होते आणि दोन सुंदर चामरे वारंवार त्याच्या समोर हलवले जात होते.
कृष्णागर्वादिधूपैश्च धूपितं वायुवेगिनम् । राज्ञः पुरो निनायाश्वं हयमेधस्य सत्क्रतोः
कृष्णागुरू आणि इतर सुगंधी धुपांनी सुवासित केलेला तो वेगवान घोडा, अश्वमेध यज्ञ करणाऱ्या राजाच्या समोर नेण्यात आला.
तमानीतं हयं दृष्ट्वा रत्नमालाविभूषितम् । मनोजवं कामरूपं जहर्ष मतिमान्नृपः
रत्नमाळांनी सजवलेला, मनासारखा वेगवान आणि इच्छेनुसार रूप धारण करणारा घोडा आणलेला पाहून, ज्ञानी राजा आनंदित झाला.
जगाम पद्भ्यां शत्रुघ्नं राजचिह्नाद्यलंकृतः । स्वपुत्रपौत्रैः संयुक्तो राजा परमधार्मिकः
राजचिन्हांनी सजलेला परमधार्मिक राजा, आपल्या पुत्र आणि नातवांसह पायी चालत शत्रुघ्नाजवळ गेला.
ययौ कर्तुं धनानां स सद्व्ययं चलगामिनाम् । एतद्विनश्वरं मत्वा दुःखदं सक्तचेतसाम्
तो राजा आपल्या संपत्तीचा योग्य उपयोग करण्यासाठी गेला, कारण ही संपत्ती क्षणभंगुर आहे आणि ज्यांचे मन त्यात अडकते त्यांना ती दुःख देते हे त्याने ओळखले.
शत्रुघ्नं स ददर्शाथ सितच्छत्रेण शोभितम् । चामरैर्वीज्यमानञ्च सेवकैः पुरतः स्थितैः
तेथे त्याने शत्रुघ्नाला शुभ्र छत्राखाली तेजस्वी दिसताना, सेवकांनी चामरांनी पंखा घालताना पाहिले.
सुमतिं परिपृच्छंतं रामचंद्रकथानकम् । भयवार्ताविनिर्मुक्तं वीरशोभास्वलंकृतम्
तो सुमतीकडे रामकथांची चौकशी करत होता, कोणत्याही भीतीच्या बातम्यांपासून मुक्त आणि वीरतेच्या तेजाने शोभून दिसत होता.
वीरैः कोटिभिराकीर्णं वाजिपालनकांक्षिभिः । वानराणां सहस्रैश्च समंतात्परिवारितम्
त्याच्या सभोवताली कोट्यवधी वीर घोड्याचे रक्षण करण्यासाठी उत्सुक होते आणि हजारो वानरांनी त्याला वेढले होते.
दृष्ट्वा शत्रुघ्नचरणौ प्रणनाम सपुत्रकः । धन्योऽहमिति संहृष्टो वदन्रामैकमानसः
शत्रुघ्नाचे पाय पाहून, तो आपल्या मुलांसह वाकला आणि आनंदाने म्हणाला, 'मी धन्य आहे', त्याचे मन फक्त रामामध्ये एकरूप झाले होते.
शत्रुघ्नस्तं प्रणयिनं दृष्ट्वा राजानमुद्भटम् । उत्थायासनतः सर्वैर्भटैर्दोर्भ्यां स सस्वजे
शत्रुघ्नाने त्या भक्त राजा पाहताच, सर्व सैनिकांसमोर आपल्या आसनावरून उठून, दोन्ही हातांनी त्याला मिठी मारली.
दृढं संपूज्य राजा तं शत्रुघ्नं परवीरहा । उवाच हर्षमापन्नो गद्गदस्वरया गिरा
राजाने शत्रुघ्न, शत्रूंचा संहार करणारा, याची मनापासून पूजा केली आणि आनंदाने, गदगदलेल्या स्वरात बोलू लागला.
सुबाहुरुवाच। अद्य धन्योस्मि ससुतः सकुटुंबः सवाहनः । यद्युष्मच्चरणौ द्रक्ष्ये नृपकोटिभिरीडितौ
सुबाहू म्हणाला, 'आज मी, माझे पुत्र, कुटुंब आणि वाहनांसह धन्य झालो, कारण कोट्यवधी राजांनी ज्या पायांची स्तुती केली ते तुझे पाय मला पाहायला मिळाले.'
अज्ञानिना सुतेनायं गृहीतो वाजिनां वरः । दमनेनानयं त्वस्य क्षमस्व करुणानिधे
'माझ्या अज्ञान पुत्राने हा उत्तम घोडा पकडला; हे करुणासागर, त्याच्या या चुकीला क्षमा कर आणि दया दाखव.'
न जानाति रघूत्तंसं सर्वदेवाधिदैवतम् । लीलया विश्वस्रष्टारं हंतारमपि पालकम्
'त्याला रघुकुलाचा भूषण, सर्व देवांचा देव, लीलेने विश्व निर्माण करणारा, संहार करणारा आणि पालन करणारा कोण आहे हे माहीत नाही.'
इदं राज्यं समृद्धांगं समृद्धबलवाहनम् । इमे कोशा धनैः पूर्णा इमे पुत्रा इमे वयम्
'हे राज्य समृद्ध आहे, बलाढ्य सैन्य आणि वाहनांनी युक्त आहे; हे कोष धनाने भरलेले आहेत; हे माझे पुत्र आणि आम्ही सर्व येथे आहोत.'
सर्वे वयं रामनाथास्त्वदाज्ञा प्रतिपालकाः । गृहाण सर्वं सफलं न मेऽस्ति क्वचिदुन्मतम्
आम्ही सर्वजण रामाचे सेवक आहोत, तुमच्या आज्ञेचे पालन करणारे आहोत. तुम्ही सर्व काही स्वीकारा, ते फलदायीच आहे. माझ्यात कुठेही वेडेपण किंवा चुकीचे काही नाही.
क्वासौ हनूमान्रामस्य चरणांभोजषट्पदः । यत्प्रसादादहं प्राप्स्ये राजराजस्य दर्शनम्
रामाच्या चरणकमळांवर भिरभिरणारा भ्रमर हनुमान कुठे आहे? त्याच्या कृपेनेच मला राजाधिराजांचे दर्शन मिळेल.
साधूनां संगमे किं किं प्राप्यते न महीतले । यत्प्रसादादहं मूढो ब्रह्मशापमतीतरम्
या पृथ्वीवर साधूजनांच्या संगतीने काय मिळत नाही? त्यांच्या कृपेने मी, मूढ असूनही, ब्रह्मदेवाच्या शापातून सुटलो.
दृष्ट्वा त्वद्य महाराजं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । प्राप्स्यामि जन्मनः सर्वं फलं दुर्लभमत्र च
आज तुमचे, कमळाच्या पाकळीसारख्या डोळ्यांचे राजन, दर्शन घेतल्यावर मला या जन्मातील सर्व दुर्मिळ फळे मिळतील.