इति तद्वाक्यमाकर्ण्य हनूमान्निजगाद तम् । शत्रुघ्नो लवणच्छेत्ता वर्तते सैन्यपालकः
हे ऐकून हनुमान म्हणाला— 'शत्रुघ्न, लवणाचा वध करणारा, सैन्याचा रक्षणकर्ता म्हणून उभा आहे.'
स कथं प्रधने युध्येत्सेवकेऽग्रे स्थिते नृप । मां विजित्य रणे तं च त्वं गंतासि नरर्षभ
'राजा, सेवक समोर उभा असताना तो रणाच्या अग्रभागी कसा लढेल? आधी मला रणात जिंक, मगच त्याच्याकडे जा, नरश्रेष्ठा.'
इत्युक्तवंतं तरसा विव्याध दशसायकैः । हृदि वानरमत्युग्रं पर्वताग्र्यमिवस्थितम्
असं म्हणताच, सुबाहूने वेगाने दहा बाणांनी पर्वतासारखा उभा असलेल्या त्या भयंकर वानराच्या छातीला घाव घातला.
सबाणानागतांस्तांश्च गृहीत्वा करसंपुटे । चूर्णयामास तिलशः शितान्वैरिविदारणान्
पण हनुमानाने ते सर्व तीक्ष्ण, शत्रूचा नाश करणारे बाण हाताच्या ओंजळीत पकडले आणि ती तिळासारखी चूर्ण करून टाकली.
चूर्णयित्वा शरांस्तांस्तु निनदन्घनगर्जितैः । पुच्छेनावेष्ट्य तस्योच्चै रथं निन्ये महाबलः
महाबली हनुमानाने प्रचंड गडगडाट करत आणि आपल्या अंगाचा आवाज करत त्या बाणांचा चुरा केला. मग त्याने आपल्या शेपटीने तो रथ घट्ट वेढून, मोठ्या ताकदीने तो रथ उचलून नेला.
तदा तं नृपवर्योऽसावाकाशे स्थित एव सः । लांगूलं ताडयामास शिताग्रैः सायकैर्मुहुः
तेव्हा तो श्रेष्ठ राजा आकाशात उभा राहून, ती शेपटी वारंवार तीक्ष्ण टोकाच्या बाणांनी मारू लागला.
स ताडितस्तु पुच्छाग्रे शरैः सन्नतपर्वभिः । मुमोच तद्रथं दिव्यं कनकेन विचित्रितम्
शेपटीच्या टोकावर वाकड्या सांध्याच्या बाणांनी मार लागल्यावर, हनुमानाने तो सोन्याने सजवलेला दिव्य रथ सोडून दिला.
स मुक्तस्तेन तरसा शरैस्तीक्ष्णैर्जघान तम् । हनूमंतं कपिवरं रोषसंपूरितेक्षणः
त्या जोराने मोकळा झाल्यावर, त्या राजाने तीक्ष्ण बाणांनी रागाने डोळे भरून असलेल्या, वानरश्रेष्ठ हनुमानावर प्रहार केला.
हनूमान्बाणविच्छिन्नः सर्वत्ररुधिराप्लुतः । महारोषं समाधत्त नृपोपरि कपीश्वरः
हनुमान बाणांनी छिन्नविछिन्न झाला, सर्व अंग रक्ताने माखले गेले, आणि त्याला त्या राजावर मोठा राग आला.
गृहीत्वा तस्य दंष्ट्राभी रथं हयसमन्वितम् । चूर्णयामस वेगेन तदद्भुतमिवाभवत्
मग हनुमानाने आपल्या दातांनी त्या रथासह घोडे पकडले आणि मोठ्या वेगाने तो रथ चुरडून टाकला; ते दृश्य अगदी अद्भुत वाटले.
स्वरथं भज्यमानं तु दृष्ट्वा राजा त्वरन्बली । अन्यं रथं समास्थाय युयुधे तं महाबलम्
आपला रथ तुटताना पाहून, तो बलवान राजा पटकन दुसऱ्या रथावर चढला आणि त्या महाबलीशी युद्ध करू लागला.
पुच्छे मुखेऽथोरसि च भुजे चरणयोर्नृपः । जघान शरसंधानकोविदः परमास्त्रवित्
तीरांचा कुशल आणि दिव्य अस्त्रांचा जाणकार असलेल्या त्या राजाने, हनुमानाच्या शेपटीवर, तोंडावर, छातीवर, हातावर आणि पायावर बाणांनी प्रहार केला.
तदा क्रुद्धः कपिवरस्ताडयामास वक्षसि । पादेनोत्प्लुत्य वेगेन राज्ञः सुभटशोभिनः
मग वानरश्रेष्ठ हनुमान रागाने भरून, झेप घेऊन मोठ्या वेगाने त्या तेजस्वी राजाच्या छातीवर पायाने प्रहार केला.
स पदा प्रहतो भूमौ पपात किल मूर्च्छितः । मुखाद्वमन्नसृक्चोष्णं श्वासपूरप्रवेपितः
पायाने मार लागल्यावर तो राजा बेशुद्ध होऊन जमिनीवर पडला, तोंडातून गरम रक्त वाहू लागले आणि वेदनेने त्याचा श्वास थरथरू लागला.
तदा प्रकुपितोऽत्यंतं हनूमान्प्रधनांगणे । अश्वान्वीरान्गजांश्चापि चूर्णयामास वेगतः
मग हनुमान रणांगणात अत्यंत रागावला आणि मोठ्या वेगाने घोडे, वीर आणि हत्ती यांना चुरडून टाकले.
तदा सुकेतुस्तद्भ्राता तथा लक्ष्मीनिधिर्नृपः । उभावपि सुसन्नद्धौ युद्धाय समुपस्थितौ
तेव्हा सुकेतू आणि त्याचा भाऊ, तसेच लक्ष्मीनिधी राजा, दोघेही उत्तम कवच घालून युद्धासाठी पुढे आले.
राजानं मूर्च्छितं दृष्ट्वा प्रपलाय्य गता नराः । इतस्ततो बाणसंघैः क्षताः पुष्कलवर्षितैः
राजा बेशुद्ध पडलेला पाहून, सैनिक इकडेतिकडे पळाले, आणि बाणांच्या वर्षावाने जखमी झाले.
तद्भज्यमानं स्वबलं वीक्ष्य राजात्मजो बली । दमनः स्तंभयामास सेतुर्वार्धिमिवोच्चलम्
आपले सैन्य नष्ट होताना पाहून, बलवान दमन राजपुत्राने त्यांना थांबवले, जणू काही पूर वाढताना बांध त्याला अडवतो.
तदा तु मूर्च्छितो राजा स्वप्नमेकं ददर्श ह । रणमध्ये कपिवरप्रपदाघातताडितः
मग बेशुद्ध पडलेल्या राजाने एक स्वप्न पाहिले — रणभूमीत वानरश्रेष्ठाच्या पायाच्या प्रहाराने आपल्याला मार लागले आहे असे.
रामचंद्रस्त्वयोध्यायां सरयूतीरमंडपे । ब्राह्मणैर्याज्ञिकश्रेष्ठैर्बहुभिः परिवारितः
अयोध्येत सरयूच्या काठी मंडपात, रामचंद्र अनेक यज्ञ करणाऱ्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी वेढलेले होते.
तत्र ब्रह्मादयो देवास्तत्र ब्रह्मांडकोटयः । कृतप्राञ्जलयस्तं वै स्तुवंति स्तुतिभिर्मुहुः
तेथे ब्रह्मा आणि इतर देवता, अनंत ब्रह्मांडांचे समूह, सर्वजण हात जोडून, पुन्हा पुन्हा स्तुती करत होते.
रामं श्यामं सुनयनं मृगशृंगपरिग्रहम् । गायंति नारदाद्याश्च वीणोल्लसितपाणयः
शामवर्ण, सुंदर डोळ्यांचा, हरणशिंग हातात असलेला राम, नारद आणि इतरांनी वीणेच्या गोड आवाजात गात होते.
नृत्यंत्यप्सरसस्तत्र घृताची मेनकादयः । वेदा मूर्तिधरा भूत्वा उपतिष्ठंति राघवम्
तेथे घृताची, मेनका आणि इतर अप्सरा नाचत होत्या. वेदांनी साकार रूप धारण करून, त्यांनी राघवाची सेवा केली.
यच्च किंचिद्वस्तुजातं सर्वशोभासमन्वितम् । तस्य दातारमखिलं भक्तानां भोगदायकम्
तेथील सर्व वस्तू सुंदरतेने भरलेल्या होत्या आणि त्या सर्व वस्तू भक्तांना सुख देणाऱ्या त्या परमात्म्याने दिल्या होत्या.
इत्येवमादिसंपश्यञ्जाग्रत्संज्ञामवाप सः । ब्रह्मशापहतज्ञानः किं दृष्टमिति वै वदन्
अशा प्रकारे पाहताना, ज्याचे ज्ञान ब्रह्माच्या शापामुळे हरपले होते, त्याला जागेपणीच भान आले आणि तो म्हणाला, 'मी हे काय पाहिले?'
उत्थाय प्रययौ पद्भ्यां शत्रुघ्नचरणं प्रति । भृत्यकोटिपरीवारो रथकोटिपरीवृतः
तो उठून पायी चालत शत्रुघ्नाच्या पायांकडे गेला. त्याच्यासोबत असंख्य नोकर आणि रथांची मोठी फौज होती.
सुकेतुं तु समाहूय विचित्रं दमनं तथा । युद्धं कर्तुं समुद्युक्तान्वारयामास धर्मवित्
त्याने सुकेतू आणि विचित्र दमना यांना बोलावले आणि ते युद्धासाठी तयार असताना, धर्म जाणणाऱ्याने त्यांना थांबवले.
उवाच तान्महाराजो धर्मात्मा धर्मसंयुतः । भ्रातःपुत्रौ शृणुत मे वाक्यं धर्मसमन्वितम्
धर्मात्मा आणि धर्मयुक्त असा तो मोठा राजा म्हणाला, 'भाऊंच्या मुलांनो, माझे धर्मयुक्त बोल ऐका.'
मा युद्धं कुरुत क्षिप्रमनयस्तु महानभूत् । यद्रामचंद्रवाहं त्वमगृह्णाद्दमनोर्ज्जितम्
'लवकर युद्ध करू नका; ही मोठी आपत्ती होऊ नये. कारण तुम्ही शत्रूंचा पराभव करणाऱ्या रामाचे वाहन पकडले आहे.'
एष रामः परंब्रह्म कार्यकारणतः परम् । चराचरजगत्स्वामी न मानुषवपुर्धरः
'हा राम म्हणजेच परब्रह्म आहे, सर्व कारणांचा आणि कार्यांचा श्रेष्ठ आहे, जडजंगम जगाचा स्वामी आहे, तो फक्त मानवाचा देह धारण करणारा नाही.'