वृतो मेरुरिवाभाति बहुशाखानगान्वितः । दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्याभरणभूषितः
तो जणू मेरू पर्वतासारखा अनेक शाखांनी वेढलेला भासत होता; त्याने दिव्य हार, वस्त्रे घातली होती आणि स्वर्गीय दागिन्यांनी सजला होता.
तस्थौ नृकेसरीरूपः संहर्त्तुं सर्वदानवान् । तं दृष्ट्वा घोरसंकाशं नरसिंहं महाबलम्
तो नरसिंहाच्या रूपात तिथे सर्व दानवांचा संहार करण्यासाठी उभा राहिला; त्या भयंकर आणि प्रचंड शक्तिशाली नरसिंहाला पाहून,
दग्धाक्षिपक्ष्मो दैत्येंद्रो विह्वलांगः पपात ह । प्रह्लादोऽथ तदा दृष्ट्वा नारसिंहोपमं हरिम्
दानवांचा राजा, ज्याचे पापणीचे केस जळाले होते आणि शरीर थरथरत होते, तो खाली कोसळला; आणि प्रह्लादाने, नरसिंहासारखा हरि पाहिला,
जयशब्देन देवेशं नमश्चक्रे जनार्दनम् । ददर्श तस्य गात्रेषु नृसिंहस्य महात्मनः १०० 6.238.
त्याने 'जय'च्या घोषात देवांचा स्वामी जनार्दनास वंदन केले; आणि त्या महात्मा नरसिंहाच्या अंगावर,
लोकान्समुद्रा न्सद्वीपान्सुरगंधर्वमानुषान् । अजांडानां सहस्रं तु सटाग्रे तस्य दृश्यते
त्याच्या मानेच्या टोकावर सर्व लोक, समुद्र, द्वीप, देव, गंधर्व, माणसं आणि हजारो ब्रह्मांड दिसत होते.
दृश्यंते तस्य नेत्रेषु सोमसूर्य्यादयस्तथा । कर्णयोरश्विनौ देवौ दिशश्च विदिशस्तथा
त्याच्या डोळ्यांत चंद्र, सूर्य आणि इतर ग्रह दिसत होते; कानात अश्विनी देवता, दिशा आणि उपदिशा दिसत होत्या.
ललाटे ब्रह्मरुद्रौ च नभो वायुश्च नासिके । इंद्राग्नी तस्य वक्त्रांतेजिह्वायां तु सरस्वती
त्याच्या कपाळावर ब्रह्मा आणि रुद्र, नाकात आकाश आणि वायू; तोंडात इंद्र आणि अग्नी, आणि जीभेवर सरस्वती दिसत होती.
दंष्ट्रासु सिंहशार्दूलाः शरभाश्च महोरगाः । कंठे च दृश्यते मेरुः स्कंधेष्वपि महाद्रयः
त्याच्या दातांमध्ये सिंह, वाघ, शरभ आणि मोठे सर्प होते; गळ्यात मेरू पर्वत, खांद्यावर मोठे डोंगर दिसत होते.
देवतिर्य्यङ्मनुष्याश्च बाहुष्वपि महात्मनः । नाभौ चास्यांतरिक्षं च पादयोः पृथिवीतथा
त्या महात्म्याच्या हातात देव, पशू आणि माणसं दिसत होती; नाभीत आकाश, तर पायाजवळ पृथ्वी दिसत होती.
रोमस्वोषधयः सर्वाः पादपा नखपंक्तिषु । निःश्वासेषु च वेदाश्च साङ्गोपाङ्गसमन्विताः
त्याच्या अंगावरील केसांवर सर्व औषधी, नखांच्या रांगेत झाडं उगवलेली होती; श्वासात सर्व वेद त्यांच्या शाखा-उपशाखांसह वास करत होते.
आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः । सर्वाङ्गेषु प्रदृश्यंते गंधर्वाप्सरसश्च ये
आदित्य, वसु, रुद्र, सर्व देवता आणि मरुतगण; त्याच्या सर्व अंगावर गंधर्व आणि अप्सरा दिसत होत्या.
इत्थं विभूतयस्तस्य दृश्यंते परमात्मनः । श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं वनमालाविभूषितम्
अशा प्रकारे त्या परमात्म्याच्या अनेक विभूती दिसत होत्या; त्याच्या छातीवर श्रीवत्स, कौस्तुभ आणि वनमाळा शोभत होती.
शंखचक्रगदाखङ्ग शार्ङ्गाद्यैर्हेतिभिर्युतम् । सर्वोपनिषदामर्थं दृष्ट्वा दैत्येश्वरात्मजः
त्याच्याकडे शंख, चक्र, गदा, खड्ग, शार्ङ्ग धनुष्य आणि इतर शस्त्रास्त्रे होती; सर्व उपनिषदांचा सार पाहून दैत्यराजाचा पुत्र—
हर्षाश्रुजलसिक्तांगः प्रणनाम मुहुर्मुहुः । दैत्येंद्रस्तु हरिं दृष्ट्वा क्रोधान्मृत्युवशे स्थितः
आनंदाश्रूंनी न्हालेल्या अंगाने पुन्हा पुन्हा वंदन करू लागला; पण दैत्यांचा राजा, हरिला पाहून, रागाने मृत्यूच्या अधीन झाला होता.
योद्धुं खङ्गं समुद्यम्य नृसिंहं तमभिद्रवत् । अथ दैत्यगणाः सर्व्वे लब्धसंज्ञा महाबलाः
त्याने युद्धासाठी तलवार उचलली आणि नरसिंहावर झेप घेतली. मग सर्व बलाढ्य दैत्यगण शुद्धीवर येऊन पुढे सरसावले.
स्वान्यायुधानि चादाय हरिं जघ्नुस्त्वरान्विताः । पलालकाण्डानि यथा वह्नौ क्षिप्तान्यनेकशः
आपली शस्त्रे घेतली आणि ते सर्वजण हरिला वेगाने हल्ला करू लागले, जणू काही अनेक गवताच्या काड्या आगीत टाकाव्यात तशी.
तथैव भस्मतां यांति महास्त्राणि हरेस्तनौ । तान्यनीकानि दैत्यानां दृष्ट्वा नरहरिस्तदा
त्याचप्रमाणे, हरीच्या देहावर ती महाशस्त्रे राख झाली; दैत्यांची ती सैन्ये अशी पाहून नरसिंहाने त्या क्षणी—
सटैर्ददाह च ज्वालामालाविरचित स्फुटैः । नृकेसरि सटोद्भूतवह्निना दानवा भृशम्
आपल्या घनदाट जटांमधून प्रज्वलित ज्वाळांचा वर्षाव करून नरसिंहाने दैत्यांना प्रचंड जाळून टाकले.
निर्भस्मिता गणाः सर्वे निःशेषं तदभूद्बलम् । प्रह्लादं सानुगं हित्वा भस्मिते वीक्ष्य तद्बले
सर्व दैत्यगण पूर्णपणे राख झाले, त्यांची शक्ती संपली; प्रह्लाद आणि त्याच्या अनुयायांना वाचवून, नरसिंहाने उरलेली दैत्यसेना नष्ट झालेली पाहिली.
क्रोधाद्दैत्यपतिः खङ्गमाकृष्याभिप्रपद्यत । खङ्गहस्तं तु दैत्येंद्रं जग्राहैकेन बाहुना
रागाने दैत्यराज तलवार उपसून पुढे धावला; पण नरसिंहाने एकाच हाताने तलवारधारी दैत्यराजाला पकडले.
पातयामास देवेशो यथा शाखां महानिलः । गृहीत्वा पतितं भूमौ महाकायं नृकेसरी
देवतांचा स्वामी त्याला जसा मोठा वारा फांदी खाली पाडतो तसा खाली फेकून दिला; नरसिंहाने तो विशालकाय दैत्य खाली पडल्यानंतर पकडला.
स्वोत्संगे स्थापयामास ददर्शासौ मुखं हरेः । विष्णुनिंदाकृतंपापंतथावैष्णवदोषजम्
त्याला आपल्या मांडीवर बसवून, हरिचे मुख पाहिले; विष्णूचा अपमान आणि वैष्णवांचा अपराध त्याने ओळखला.
नृसिंहस्पर्शनादेवनिर्भस्मितमभूत्तदा । अथदैत्येश्वरस्याथमहद्गात्रंनृकेसरी
नरसिंहाच्या स्पर्शाने तो क्षणात राख झाला; मग नरसिंहाने दैत्यराजाचे मोठे शरीर पाहिले.
नखेर्विदारयामासतीक्ष्णैर्वज्रनिभैर्घनैः । सनिर्म्मलात्मादैत्येंद्र पःश्यन्साक्षान्मुखं हरेः
आपल्या वज्रासारख्या तीक्ष्ण नखांनी त्याचे शरीर फाडले; तो दैत्यराज निर्मळ मनाने हरिचे मुख पाहत होता.
नखनिर्भिन्नहृदयः कृतार्थो विजहावसून् । तद्गात्रं शतधा भित्त्वा नखैस्तीक्ष्णैर्महाहरिः
नखांनी हृदय छेदले गेले, आपले कार्य पूर्ण झाले म्हणून त्याने प्राण सोडले; महाहरीने तीक्ष्ण नखांनी त्याचे शरीर शंभर तुकड्यांत फाडले.
आकृष्यांत्राणि दीर्घाणि कंठे संसक्तवान्प्रियान् । अथ देवगणाः सर्व्वे मुनयश्च तपोधनाः
लांब आतडी ओढून ती आपल्या गळ्यात घातली; मग सर्व देवगण आणि तपस्वी ऋषी—
ब्रह्मरुद्रौ पुरस्कृत्य शनैः स्तोतुं समाययुः । ते प्रसादयितुं भीता ज्वलंतं विश्वतोमुखम्
ब्रह्मा आणि रुद्रांना पुढे करून, हळूहळू स्तुतीसाठी आले; ते सर्वजण ज्वलंत, सर्वमुखी नरसिंहाला शांत करण्यासाठी भीतीने आले.
मातरं जगतां धात्रीं चिंतयामासुरीश्वरीम् । हिरण्यवर्णां हरिणीं सर्व्वोपद्रवनाशिनीम्
ते सर्वजण जगाची माता, पालन करणारी, देवी यांचा विचार करू लागले; हिरवर्णाची, हरिणीसारखी, सर्व संकटांचा नाश करणारी अशी ती देवी.
विष्णोर्नित्यानवद्यांगीं ध्यात्वा नारायणीं शुभाम् । देवीसूक्तजपैर्भक्त्या नमश्चक्रुः सनातनीम्
विष्णूची नित्यनिर्दोष, मंगलरूप असलेली नारायणी असे ध्यान करून, देवीसूक्ताचा जप व भक्तीने त्यांनी सनातनी देवीस वंदन केले.
तैश्चिंत्यमाना सा देवी तत्रैवाविरभूत्तदा । चतुर्भुजा विशालाक्षी सर्वाभरणभूषिता
त्यांच्या ध्यानामुळे ती देवी तिथेच प्रकट झाली; चार भुजा, मोठ्या डोळ्यांची, सर्व अलंकारांनी सुशोभित.