मुखसंस्थं सुकेतुं तं लक्ष्मीनिधिरुवाच ह । लक्ष्मीनिधिरुवाच। जनकस्य सुतं विद्धि लक्ष्मीनिधिरिति स्मृतम्
समोर उभ्या असलेल्या सुकेंतूला लक्ष्मीनिधी म्हणाला, 'मी जनकाचा पुत्र लक्ष्मीनिधी आहे, हे जाणून ठेव.'
सर्वशस्त्रास्त्रकुशलं सर्वयुद्धविशारदम् । मुंचाश्वं रामचंद्रस्य सर्वदानवदंशितुः
सर्व शस्त्रास्त्रांमध्ये निपुण, सर्व प्रकारच्या युद्धात पारंगत असलेल्या रामचंद्राच्या, सर्व दानवांचा संहार करणाऱ्याच्या, घोड्याला सोडून दे.
नोचेन्मद्बाणनिर्भिन्नो यास्यसे यमसादनम् । इति ब्रुवंतं वीराग्र्यं सुकेतुः सहसा त्वरन्
नाहीतर माझ्या बाणांनी भेदला जाशील आणि यमाच्या लोकात जाशील; असे म्हणणाऱ्या त्या वीराच्या बोलण्यावर सुकेंतू ताड्कन पुढे गेला.
सज्यं चापं विधायाशु बाणान्मुंचन्स्थिरोऽभवत् । ते बाणाः शितपर्वाणः स्वर्णपुंखाः समंततः
त्याने झटपट धनुष्य सजवलं, प्रत्यंचा लावली आणि बाण सोडले, स्वतः खंबीरपणे उभा राहिला. ते बाण टोकदार आणि सोन्याच्या पिसांनी शोभलेले होते, सर्वत्र पसरले.
दृश्यंते व्यापिनस्तत्र रणमध्ये सुदुर्भराः । तद्बाणजालं तरसा निहत्य । लक्ष्मीनिधिश्चापमथा ततज्यम् । विधाय तस्योरसि बाणषट्कं । मुमोच तीक्ष्णं शितपर्वशोभितम्
ते बाण रणभूमीच्या मध्यभागी सर्वत्र पसरले आणि सहन करणे फार कठीण होते. लक्ष्मीनिधीने त्या बाणांच्या वर्षावाला जोराने छेदून, आपले धनुष्य पुन्हा प्रत्यंचा लावून, सुकेंतूच्या छातीवर सहा टोकदार, चमकदार बाण सोडले.
तद्बाणाः सुभुजभ्रातुर्हृदयं संविदार्य च । गतास्ते भुवि दृश्यंते रुधिराक्ता मलीमसाः
ते बाण सुकेंतू या बलवान भाऊच्या हृदयाला भेदून, रक्त व मळाने माखून, जमिनीवर पडले.
तद्बाणभिन्नहृदयः सुकेतुः कोपपूरितः । जघानशरविंशत्या तीक्ष्णया नतपर्वया
त्या बाणांनी हृदय भेदलेला सुकेंतू संतापाने भरून गेला आणि वाकलेल्या टोकदार वीस बाणांनी प्रतिउत्तर दिले.
उभौ बाणविभिन्नांगावुभौ क्षतजविप्लुतौ । सैनिकैः परिदृश्यंते किंशुकाविव पुष्पितौ
दोघांचेही अंग बाणांनी भेदले गेले, दोघेही रक्ताने माखले गेले आणि सैनिकांना ते फुललेल्या किंशुकाच्या झाडांसारखे दिसले.
मुंचंतौ बाणकोटीश्च संदधंतौ त्वरा शरान् । न केनापि विलक्ष्येते लघुहस्तौ महाबलौ
दोघेही असंख्य बाण सोडत आणि वेगाने नवे बाण लावत होते, त्यांच्या हलक्या हातांमुळे आणि प्रचंड बळामुळे कोणालाही ते वेगळे ओळखता येत नव्हते.
कुंडलीकृत सच्चापौ वर्षंतौ बाणधारया । नवांबुदाविव दिवि शक्रनिर्देशकारिणौ
धनुष्ये वाकडी करून सज्ज ठेवली आणि बाणांचा वर्षाव केला, जणू आकाशातले दोन नवे मेघ इंद्राच्या आज्ञेने पाऊस पाडत आहेत.
तयोर्बाणा गजान्वाहान्नराञ्छूरान्विमस्तकान् । कुर्वंतः केवलं दृष्टा न च संधानमोक्षयोः
त्यांच्या बाणांनी हत्ती, घोडे, माणसं आणि शूर वीरांना घायाळ केलं, पण फक्त बाणच दिसत होते; धनुष्याचा ताण किंवा सुटका कुणालाच दिसली नाही.
पृथिवी सुभटैः पूर्णा सकिरीटैः सकुंडलैः । धनुर्बाणकरै रोषसंदष्टाधरयुग्मकैः
पृथ्वी शिरोमणी, कुंडले घातलेले, धनुष्य-बाण हातात घेतलेले, संतापाने ओठ चावणारे असे बलवान वीरांनी भरली होती.
तयोः प्रयुद्ध्यतोर्दर्पात्सर्वशस्त्रास्त्रवेदिनोः । युद्धं समभवद्घोरं देवविस्मापनं महत्
दोघेही सर्व शस्त्रास्त्रांचे जाणकार आणि गर्विष्ठ असताना लढू लागले, तेव्हा इतकं भयंकर युद्ध झालं की, ते पाहून देवताही थक्क झाले.
संमर्दोऽभवदत्यंतं वीरकोटिविदारणः । न केनचित्क्वचिद्दृष्टं शरजालांतरेंऽबरम्
त्या युद्धात इतका जबरदस्त संघर्ष झाला की, वीरांच्या तुकड्या फाटून गेल्या; बाणांच्या वर्षावात आकाश कुठेच दिसत नव्हते.
तस्मिंस्तु समये लक्ष्मीनिधिर्वीरोऽरिमर्दनः । बाणांश्चापे समाधत्त वसुसंख्यान्दृढाञ्छितान्
त्याच वेळी लक्ष्मीनिधी हा शूर आणि शत्रूंचा संहार करणारा, आपल्या धनुष्यावर असंख्य मजबूत आणि टोकदार बाण लावू लागला.
चतुर्भिस्तुरगान्वीरः सुकेतोरनयत्क्षयम् । एकेन ध्वजमत्युग्रं चिच्छेद तरसा हसन्
त्या वीर सुकेंतूने चार बाणांनी घोड्यांचा नाश केला आणि एकाच बाणाने, हसत हसत, प्रचंड ध्वज झटपट कापून टाकला.
एकेन सारथेः कायाच्छिरोभूमावपातयत् । एकेन चापं सगुणमच्छिनद्रोषपूरितः
त्याने एका बाणाने सारथ्याचं डोकं खाली जमिनीवर पाडलं आणि दुसऱ्या बाणाने प्रत्यंचा चढवलेला, बाण लावलेला धनुष्य मोडून टाकलं.
एकेन हृदि विव्याध सुकेतोर्वेगवान्नृपः । तत्कर्माद्भुतमुद्वीक्ष्य वीरा विस्मयमाययुः
तिसऱ्या बाणाने त्या वेगवान राजाने सुकेंतूच्या छातीत घाव घातला. हे अद्भुत कृत्य पाहून सर्व वीर आश्चर्यचकित झाले.
सच्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । महतीं स गदां धृत्वा योद्घुकामोऽभ्युपेयिवान्
धनुष्य तुटलं, रथ नाही, घोडे नाहीत, सारथीही मारला गेला, तेव्हा त्याने मोठी गदा उचलली आणि युद्धाच्या इच्छेने पुढे गेला.
तमायांतं समालक्ष्य गदायुद्धविशारदम् । महत्या गदया युक्तं रथादवततार सः
तो मोठी गदा घेऊन, गदायुद्धात पारंगत असल्याचं पाहून, तोही आपल्या रथातून खाली उतरला.
गदामादाय महतीं सर्वायसविनिर्मिताम् । जातरूपविचित्रांगीं सर्वशोभापुरस्कृताम्
त्याने लोखंडाची बनवलेली, सोन्याने सजवलेली आणि सर्व प्रकारच्या तेजाने झळकणारी मोठी गदा उचलली.
लक्ष्मीनिधिर्भृशं क्रुद्धः सुकेतोर्वक्षसि त्वरन् । ताडयामास हृदये गदां वज्राग्निसन्निभाम्
लक्ष्मीनिधी अत्यंत रागावला आणि वज्रासारखी, अग्निसमान तेजस्वी गदा घेऊन सुकेंतूच्या छातीवर जोरात प्रहार केला.
गदया ताडितो वीरो नाकंपत महामुने । मदोन्मत्तो यथा दंती बालेन स्रग्भिराहतः
महामुने, गदाचा घाव बसूनही तो वीर हलला नाही, जसा मदमस्त हत्ती फुलांच्या हाराने लहान मुलाने मारलं तरी हलत नाही.
उवाच तं स वीराग्र्यो नृपं लक्ष्मीनिधिं तदा । सहस्वैकं प्रहारं मे यदि शूरः परंतप
तेव्हा त्या श्रेष्ठ वीराने लक्ष्मीनिधी राजाला म्हटलं, 'जर तू खरा शूर आणि शत्रूंचा संहार करणारा असशील, तर माझा एक घाव सहन कर.'
इत्युक्त्वा ताडयामास ललाटे गदया भृशम् । गदया ताडितो भालेऽसृग्वमन्कुपितो भृशम्
असं म्हणून त्याने गदाने जोरात त्याच्या कपाळावर प्रहार केला. त्या घावाने त्याच्या कपाळातून रक्त वाहू लागलं आणि तो प्रचंड रागावला.
मूर्ध्नि तं ताडयामास गदया कालरूपया । सुकेतुरपि तं स्कंधे ताडयामास धर्मवित्
त्याने काळासारख्या गदाने त्याच्या डोक्यावर प्रहार केला. धर्म जाणणाऱ्या सुकेंतूनेही त्याच्या खांद्यावर गदाघात केला.
एवं भृशं प्रकुपितौ गदायुद्धविशारदौ । गदायुद्धं प्रकुर्वाणौ परस्परजयैषिणौ
अशा प्रकारे दोघेही अत्यंत रागावलेले आणि गदायुद्धात कुशल, एकमेकांवर विजय मिळवण्यासाठी युद्ध करू लागले.
अन्योन्याघातविमतौ परस्परवधोद्यतौ । न कोपि तत्र हीयेत न को जीयेत संयुगे
एकमेकांना मारण्याच्या निर्धाराने, दोघेही एकमेकांचा संहार करण्यास तयार होते, पण त्या युद्धात कोणीही मागे हटला नाही किंवा जिंकला नाही.
मूर्ध्नि भाले तथा स्कंधे हृदि गात्रेषु सर्वतः । रुधिरौघ परिक्लिन्नौ महाबलपराक्रमौ
डोक्यावर, कपाळावर, खांद्यावर, छातीवर आणि साऱ्या अंगावर रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या, पण ते दोन्ही बलवान वीर युद्ध करतच राहिले.
तदा लक्ष्मीनिधिः क्रुद्धो गदामुद्यम्य वेगवान् । जगाम प्रबलं हंतुं हृदि राजानुजं बली
तेव्हा लक्ष्मीनिधी रागाने भरून, मोठ्या वेगाने गदा उचलून, राजाच्या भावाच्या छातीत घाव घालण्यासाठी पुढे गेला.