स गृह्णातु मदीयाद्धि पाणिपद्माच्च वीटकम् । तदा लक्ष्मीनिधिर्वीरो जग्राह क्रौंचभेदने
तो माझ्या कमळासारख्या हातातून गदा घ्यावी; तेव्हा लक्ष्मीनिधी या वीराने ती गदा क्रौंच व्यूह फोडण्यासाठी घेतली.
सर्वशस्त्रास्त्रविद्वीरैर्बहुभिः परिवारितः । उवाच वचनं राजन्यास्येऽहं क्रौंचभेदने
सर्व शस्त्रास्त्र जाणणाऱ्या अनेक वीरांनी वेढलेला तो म्हणाला, 'मी युद्धात क्रौंच व्यूह फोडीन.'
भार्गवः पूर्वमेवासीत्क्रौंचभेत्ता तथा ह्यहम् । तथान्यं वीरमावोचत्कोऽस्य सार्धं गमिष्यति
'पूर्वी भृगुने क्रौंच व्यूह फोडला होता; आता मीही तेच करीन.' मग त्याने दुसऱ्या वीराला विचारले, 'कोण त्याच्यासोबत जाईल?'
पुष्कलः पृष्ठतस्तस्य यातुं चक्रे मतिं ततः । रिपुतापो नीलरत्न उग्राश्वो वीरमर्दनः
मग पुष्कळाने त्याच्या मागून जाण्याचा निर्धार केला; रिपुताप, नीलरत्न, उग्राश्व आणि वीरमर्दन यांनीही.
सर्वे शत्रुघ्नसंदेशाद्ययुस्तत्क्रौंचभेदने । शत्रुघ्नोऽपि रथस्थश्च सर्वायुधधरः परः
शत्रुघ्नाच्या आज्ञेने सर्वजण त्या क्रौंच व्यूह फोडायला गेले; शत्रुघ्न स्वतः सर्व शस्त्रांनी सज्ज रथावर उभा राहिला.
पृष्ठतोऽस्य परीयाय बहुभिः सैनिकैर्वृतः । तदा प्रचलितौ दृष्टावन्योन्यबलवारिधी
तो आपल्या मागे, अनेक सैनिकांनी वेढलेला गेला; मग दोन्ही सैन्ये एकमेकांची ताकद आणि धैर्य मोजत पुढे सरसावली.
प्रलयं कर्तुमुद्युक्तौ जगतः सुतरंगिणौ । तदा भेर्यः समाजघ्नुरुभयोः सेनयोर्दृढाः
दोन्ही प्रचंड सैन्ये, मोठ्या नद्यांसारखी, संहार घडवण्यासाठी सज्ज झाली; तेव्हा दोन्ही बाजूंच्या रणभेर्या जोरात वाजू लागल्या.
रणभेर्यः शंखनादाः श्रूयंते तत्र तत्र ह । हेषंते वाजिनस्तत्र गर्जंति द्विरदा भृशम्
रणभेर्या आणि शंखनाद सर्वत्र ऐकू येऊ लागले; तिथे घोडे हिणकसत होते आणि हत्ती मोठ्याने गर्जना करत होते.
हुं हुं कुर्वंति वीराग्र्या नदंति रथनेमयः । तत्र प्रकुपिताः शूराः सुबाहुबलदर्पिताः
वीरांच्या ताफ्यातील पुढाऱ्यांनी 'हुं हुं' असा आवाज केला आणि त्यांच्या रथांच्या चाकांनी मोठा गडगडाट केला. तिथे बलवान आणि आपल्या बळावर गर्व असलेल्या शूरांनी संतापाने रणभूमी गाजवली.
छिंधि भिंधीति भाषंतो दृश्यंते बहवो रणे । एवंभूते रणोद्युक्ते सैन्ये शत्रुघ्नवैरिणोः
रणांगणात अनेक जण 'कापा! भेदा!' असे ओरडत लढताना दिसले. अशा प्रकारे युद्धासाठी सज्ज असलेल्या सैन्यात शत्रूंच्या शत्रूही तयार झाले.
मुखसंस्थं सुकेतुं तं लक्ष्मीनिधिरुवाच ह । लक्ष्मीनिधिरुवाच। जनकस्य सुतं विद्धि लक्ष्मीनिधिरिति स्मृतम्
समोर उभ्या असलेल्या सुकेंतूला लक्ष्मीनिधी म्हणाला, 'मी जनकाचा पुत्र लक्ष्मीनिधी आहे, हे जाणून ठेव.'
सर्वशस्त्रास्त्रकुशलं सर्वयुद्धविशारदम् । मुंचाश्वं रामचंद्रस्य सर्वदानवदंशितुः
सर्व शस्त्रास्त्रांमध्ये निपुण, सर्व प्रकारच्या युद्धात पारंगत असलेल्या रामचंद्राच्या, सर्व दानवांचा संहार करणाऱ्याच्या, घोड्याला सोडून दे.
नोचेन्मद्बाणनिर्भिन्नो यास्यसे यमसादनम् । इति ब्रुवंतं वीराग्र्यं सुकेतुः सहसा त्वरन्
नाहीतर माझ्या बाणांनी भेदला जाशील आणि यमाच्या लोकात जाशील; असे म्हणणाऱ्या त्या वीराच्या बोलण्यावर सुकेंतू ताड्कन पुढे गेला.
सज्यं चापं विधायाशु बाणान्मुंचन्स्थिरोऽभवत् । ते बाणाः शितपर्वाणः स्वर्णपुंखाः समंततः
त्याने झटपट धनुष्य सजवलं, प्रत्यंचा लावली आणि बाण सोडले, स्वतः खंबीरपणे उभा राहिला. ते बाण टोकदार आणि सोन्याच्या पिसांनी शोभलेले होते, सर्वत्र पसरले.
दृश्यंते व्यापिनस्तत्र रणमध्ये सुदुर्भराः । तद्बाणजालं तरसा निहत्य । लक्ष्मीनिधिश्चापमथा ततज्यम् । विधाय तस्योरसि बाणषट्कं । मुमोच तीक्ष्णं शितपर्वशोभितम्
ते बाण रणभूमीच्या मध्यभागी सर्वत्र पसरले आणि सहन करणे फार कठीण होते. लक्ष्मीनिधीने त्या बाणांच्या वर्षावाला जोराने छेदून, आपले धनुष्य पुन्हा प्रत्यंचा लावून, सुकेंतूच्या छातीवर सहा टोकदार, चमकदार बाण सोडले.
तद्बाणाः सुभुजभ्रातुर्हृदयं संविदार्य च । गतास्ते भुवि दृश्यंते रुधिराक्ता मलीमसाः
ते बाण सुकेंतू या बलवान भाऊच्या हृदयाला भेदून, रक्त व मळाने माखून, जमिनीवर पडले.
तद्बाणभिन्नहृदयः सुकेतुः कोपपूरितः । जघानशरविंशत्या तीक्ष्णया नतपर्वया
त्या बाणांनी हृदय भेदलेला सुकेंतू संतापाने भरून गेला आणि वाकलेल्या टोकदार वीस बाणांनी प्रतिउत्तर दिले.
उभौ बाणविभिन्नांगावुभौ क्षतजविप्लुतौ । सैनिकैः परिदृश्यंते किंशुकाविव पुष्पितौ
दोघांचेही अंग बाणांनी भेदले गेले, दोघेही रक्ताने माखले गेले आणि सैनिकांना ते फुललेल्या किंशुकाच्या झाडांसारखे दिसले.
मुंचंतौ बाणकोटीश्च संदधंतौ त्वरा शरान् । न केनापि विलक्ष्येते लघुहस्तौ महाबलौ
दोघेही असंख्य बाण सोडत आणि वेगाने नवे बाण लावत होते, त्यांच्या हलक्या हातांमुळे आणि प्रचंड बळामुळे कोणालाही ते वेगळे ओळखता येत नव्हते.
कुंडलीकृत सच्चापौ वर्षंतौ बाणधारया । नवांबुदाविव दिवि शक्रनिर्देशकारिणौ
धनुष्ये वाकडी करून सज्ज ठेवली आणि बाणांचा वर्षाव केला, जणू आकाशातले दोन नवे मेघ इंद्राच्या आज्ञेने पाऊस पाडत आहेत.
तयोर्बाणा गजान्वाहान्नराञ्छूरान्विमस्तकान् । कुर्वंतः केवलं दृष्टा न च संधानमोक्षयोः
त्यांच्या बाणांनी हत्ती, घोडे, माणसं आणि शूर वीरांना घायाळ केलं, पण फक्त बाणच दिसत होते; धनुष्याचा ताण किंवा सुटका कुणालाच दिसली नाही.
पृथिवी सुभटैः पूर्णा सकिरीटैः सकुंडलैः । धनुर्बाणकरै रोषसंदष्टाधरयुग्मकैः
पृथ्वी शिरोमणी, कुंडले घातलेले, धनुष्य-बाण हातात घेतलेले, संतापाने ओठ चावणारे असे बलवान वीरांनी भरली होती.
तयोः प्रयुद्ध्यतोर्दर्पात्सर्वशस्त्रास्त्रवेदिनोः । युद्धं समभवद्घोरं देवविस्मापनं महत्
दोघेही सर्व शस्त्रास्त्रांचे जाणकार आणि गर्विष्ठ असताना लढू लागले, तेव्हा इतकं भयंकर युद्ध झालं की, ते पाहून देवताही थक्क झाले.
संमर्दोऽभवदत्यंतं वीरकोटिविदारणः । न केनचित्क्वचिद्दृष्टं शरजालांतरेंऽबरम्
त्या युद्धात इतका जबरदस्त संघर्ष झाला की, वीरांच्या तुकड्या फाटून गेल्या; बाणांच्या वर्षावात आकाश कुठेच दिसत नव्हते.
तस्मिंस्तु समये लक्ष्मीनिधिर्वीरोऽरिमर्दनः । बाणांश्चापे समाधत्त वसुसंख्यान्दृढाञ्छितान्
त्याच वेळी लक्ष्मीनिधी हा शूर आणि शत्रूंचा संहार करणारा, आपल्या धनुष्यावर असंख्य मजबूत आणि टोकदार बाण लावू लागला.
चतुर्भिस्तुरगान्वीरः सुकेतोरनयत्क्षयम् । एकेन ध्वजमत्युग्रं चिच्छेद तरसा हसन्
त्या वीर सुकेंतूने चार बाणांनी घोड्यांचा नाश केला आणि एकाच बाणाने, हसत हसत, प्रचंड ध्वज झटपट कापून टाकला.
एकेन सारथेः कायाच्छिरोभूमावपातयत् । एकेन चापं सगुणमच्छिनद्रोषपूरितः
त्याने एका बाणाने सारथ्याचं डोकं खाली जमिनीवर पाडलं आणि दुसऱ्या बाणाने प्रत्यंचा चढवलेला, बाण लावलेला धनुष्य मोडून टाकलं.
एकेन हृदि विव्याध सुकेतोर्वेगवान्नृपः । तत्कर्माद्भुतमुद्वीक्ष्य वीरा विस्मयमाययुः
तिसऱ्या बाणाने त्या वेगवान राजाने सुकेंतूच्या छातीत घाव घातला. हे अद्भुत कृत्य पाहून सर्व वीर आश्चर्यचकित झाले.
सच्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । महतीं स गदां धृत्वा योद्घुकामोऽभ्युपेयिवान्
धनुष्य तुटलं, रथ नाही, घोडे नाहीत, सारथीही मारला गेला, तेव्हा त्याने मोठी गदा उचलली आणि युद्धाच्या इच्छेने पुढे गेला.
तमायांतं समालक्ष्य गदायुद्धविशारदम् । महत्या गदया युक्तं रथादवततार सः
तो मोठी गदा घेऊन, गदायुद्धात पारंगत असल्याचं पाहून, तोही आपल्या रथातून खाली उतरला.