तद्विक्रांतं समालोक्य पुष्कलः परवीरहा । शराणां छायया व्याप्तं रणमंडलमीक्ष्य च
तो धाडसी हल्ला आणि बाणांच्या सावलीने व्यापलेलं रणांगण पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा पुष्कळ आश्चर्याने पाहू लागला.
शरासने समाधत्त बाणं वह्न्यभिमंत्रितम् । आचम्य सम्यग्विधिवन्मोचयामास सायकम्
त्याने अग्नीच्या शक्तीने मंत्रित केलेला बाण धनुष्याला लावला; विधीप्रमाणे पाणी पिऊन तो बाण सोडला.
ततोऽग्निप्रादुरभवत्तत्र संग्राममूर्धनि । ज्वालाभिर्विलिहन्व्योम प्रलयाग्निरिवोत्थितः
मग रणभूमीच्या मध्यभागी अग्नी प्रकट झाला, त्याच्या ज्वाळांनी आकाश चाटत, जणू प्रलयाचा अग्नी उठला आहे असे वाटले.
ततोऽस्य सैन्यं निर्दग्धं त्रासं प्राप्तं रणांगणे । पलायनपरं जातं वह्निज्वालाभिपीडितम्
मग त्याचं सैन्य रणांगणात जळून गेलं, भीतीने ग्रासलं गेलं आणि अग्नीच्या ज्वाळांनी त्रस्त होऊन पळून जाऊ लागलं.
छत्राणि तु प्रदग्धानि चंद्राकाराणि धन्विनाम् । दृश्यंते जातरूपाभ कांतिधारीणि तत्र ह
तेथे धनुर्धार्यांच्या चंद्रासारख्या छत्र्या जळून गेल्या, आणि त्या जणू सोन्यासारखी चमकत होत्या.
हया दग्धाः पलायंते केसरेषु च वैरिणाम् । रथा अपि गता दाहं सुकूबरसमन्विताः
शत्रूंच्या घोड्यांचे अयाल जळत असताना घोडे भाजून पळून गेले; रथही, जरी त्यांचे जू intact होते, तरी अग्नीत जळून गेले.
मणिमाणिक्यरत्नानि वहंतः करभास्ततः । पलायंते दहनभू ज्वालामालाभिपीडिताः
मणी, मौक्तिक आणि रत्नांनी भरलेले उंट, जळत्या ज्वाळांच्या माळांनी त्रस्त होऊन, त्या अग्नीतून पळून गेले.
कुत्रचिद्दंतिनो नष्टाः कुत्रचिद्धयसादिनः । कुत्रचित्पत्तयो नष्टा वह्निदग्धकलेवराः
कुठे हत्ती नष्ट झाले, कुठे घोडेस्वार, तर कुठे पायदळ सैनिक अग्नीने जळून गेलेले दिसले.
शराः सर्वे नृपसुतप्रमुक्ताः प्रलयं गताः । आशुशुक्षणिकीलाभिर्भस्मीभूताः समंततः
राजपुत्राने सोडलेले सर्व बाण वेगवान आणि प्रखर ज्वाळांनी सर्वत्र राख झाले.
तदा स्वसैन्ये दग्धे च दमनो रोषपूरितः । सर्वास्त्रवित्तच्छांत्यर्थं वारुणास्त्रमथा ददे
तेव्हा स्वतःचं सैन्य जळून गेलं पाहून, दमन् रागाने भरून, सर्व अस्त्र शांत करण्यासाठी वारुण अस्त्राचा प्रयोग केला.
वारुणं वह्निशांत्यर्थं मुक्तं तेन महीभृता । आप्लावयद्बलं तस्य रथवाजिसमाकुलम्
राजाने अग्नी शांत करण्यासाठी वारुण अस्त्र सोडलं; त्याने रथ आणि घोड्यांनी भरलेलं सैन्य पाण्याने व्यापलं.
रथा विप्लावितास्तोये दृश्यंते परिपंथिनाम् । गजाश्चापि परिप्लुष्टाः स्वीयाः शांतिमुपागताः
शत्रूंचे रथ पाण्याच्या लाटेत वाहून जाताना दिसले, आणि आपले हत्ती पाण्यात बुडून शांत झाले.
वह्निश्च शांतिमगमदग्न्यस्त्र परिमोचितः । शांतिमाप बलं स्वीयं वह्निज्वालाभिपीडितम्
पाण्याच्या अस्त्रामुळे अग्नी शांत झाला; ज्या आपल्या सैन्याला ज्वाळांनी त्रास झाला होता, त्यांना आता शांती मिळाली.
कंपिताः शीततोयेन सीत्कुर्वंति च वैरिणः । करकावृष्टिभिः क्षिप्ता वायुना च प्रपीडिताः
थंड पाण्याने शत्रू थरथर कापू लागले आणि किंचाळू लागले; गारांचा मारा आणि वाऱ्याच्या झोताने ते त्रस्त झाले.
तदा स्वबलमालोक्य तोयपूरेण पीडितम् । कंपितं क्षुभितं नष्टं वारुणेन विनिर्हृतम्
मग स्वतःचं सैन्य पाण्याच्या पुराने त्रस्त, थरथर कापणारे, गोंधळलेले आणि नष्ट झालेले पाहून तो हताश झाला.
तदातिकोपताम्राक्षः पुष्कलो भरतात्मजः । वायव्यास्त्रं समाधत्त धनुष्येकं महाशरम्
तेव्हा अतिशय रागाने डोळे लाल झालेले, भरतपुत्र पुष्कळ याने धनुष्यावर एक मोठा वायव्य अस्त्र चढवले.
ततो वायुर्महानासीद्वायव्यास्त्रप्रचोदितः । नाशयामास वेगेन घनानीकमुपस्थितम्
मग वायूच्या अस्त्राने प्रेरित झालेला एक प्रचंड वारा उसळला आणि त्याने वेगाने जमलेल्या ढगांच्या गर्दीला उधळून लावले.
वायुना स्फालिता नागाः परस्परसमाहताः । अश्वाश्च संहतान्योन्यं स्वस्वारोहसमन्विताः
त्या वाऱ्याने हत्ती एकमेकांवर आदळले, आणि घोडेस्वारांसकट घोडेही एकमेकांत गुंतले.
नराः प्रभंजनोद्धूता मुक्तकेशा निरोजसः । पतंतोऽत्र समीक्ष्यंते वेताला इव भूगताः
त्या जोरदार वाऱ्यामुळे माणसे विस्कटलेल्या केसांनी, शक्तिहीन अवस्थेत, खाली पडताना दिसत होती, जणू काही भूगर्भातून बाहेर पडणारे वेताळच.
वायुना स्वबलं सर्वं परिभूतं विलोक्य सः । राजपुत्रः पर्वतास्त्रं धनुष्येवं समादधे
वाऱ्यामुळे आपली सारी सेना हतबल झाल्याचे पाहून राजपुत्राने धनुष्यावर पर्वतास्त्र चढवले.
तदा तु पर्वताः पेतुर्मस्तकोपरि युध्यताम् । वायुः संच्छादितस्तैस्तु न प्रचक्राम कुत्रचित्
तेव्हा लढणाऱ्यांच्या डोक्यावर पर्वत कोसळले; त्या पर्वतांनी वारा झाकला गेला आणि तो कुठेही जाऊ शकला नाही.
पुष्कलो वज्रसंज्ञं तु समाधत्त शरासने । वज्रेण कृत्तास्ते सर्वे जाताश्च तिलशः क्षणात्
पुष्कळाने धनुष्यावर वज्र नावाचे अस्त्र घेतले; त्या वज्राने सर्व पर्वत क्षणातच तुकडे तुकडे करून टाकले.
वज्रं नगान्रजः शेषान्कृत्वा बाणाभिमंत्रितम् । राजपुत्रोरसि प्रोच्चैः पपात स्वनवद्भृशम्
वज्राने पर्वत धुळीस मिळवून, मंत्रांनी सिद्ध केलेले ते अस्त्र मोठ्या आवाजात राजपुत्राच्या छातीवर कोसळले.
सत्वाकुलितचेतस्को हृदि विद्धः क्षतो भृशम् । विव्यथे बलवान्वीरः कश्मलं परमाप सः
त्याचे मन गोंधळले, हृदयात खोलवर जखम झाली, आणि तो बलवान वीर अत्यंत वेदनेने बेशुद्ध पडला.
तं वै कश्मलितं दृष्ट्वा सारथिर्नयकोविदः । अपोवाह रणात्तस्मात्क्रोशमात्रं नरेंद्रजम्
त्याला बेशुद्ध अवस्थेत पाहून, कुशल सारथ्य असलेल्या सारथ्याने राजपुत्राला रणभूमीपासून थोड्या अंतरावर नेले.
ततो योधा राजसूनोः प्रणष्टाः प्रपलायिताः । गत्वा पुरीं समाचख्युः कश्मलस्थं नृपात्मजम्
मग राजपुत्राचे सैनिक पराभूत होऊन पळाले आणि शहरात जाऊन राजपुत्र बेशुद्ध पडल्याची बातमी दिली.
पुष्कलो जयमाप्यैवं रणमूर्धनि धर्मवित् । न प्रहर्तुं पुनः शक्तो रघुनाथवचः स्मरन्
पुष्कळाने युद्धात विजय मिळवला, पण रघुनाथाच्या आज्ञेची आठवण ठेवून तो पुन्हा वार करू शकला नाही.
ततो दुंदुभिनिर्घोषो जयशब्दो महानभूत् । साधुसाध्विति वाचश्च प्रावर्तंत मनोहराः
मग नगाऱ्यांचा गजर आणि विजयाचा मोठा जयघोष झाला; 'शाबास! शाबास!' अशा आनंददायक आरोळ्या उमटल्या.
हर्षं प्राप स शत्रुघ्नो जयिनं वीक्ष्य पुष्कलम् । प्रशशंस सुमत्यादि मंत्रिभिः परिवारितः
शत्रुघ्नाने पुष्कळाचा विजय पाहून आनंदाने भरून गेला आणि आपल्या बुद्धिमान मंत्र्यांसह सुमती व इतरांचे कौतुक केले.
शेष उवाच। अथ वीक्ष्य भटान्निजान्नृपो रुधिरौघेण परिप्लुतांगकान् । सुखमाप न वै शुशोच तान्परिपप्रच्छ सुतस्य चेष्टितम्
शेष म्हणाले: तेव्हा राजाने आपल्या सैनिकांचे शरीर रक्ताच्या प्रवाहाने न्हाल्याचे पाहिले, पण त्याला शोक वाटला नाही; त्याने आपल्या मुलाच्या कृतीची चौकशी केली.